शष्टिसहस्रधनुष्मात्रं गङ्गां रक्षन्ति, यमुनां च सप्ताश्वरथः सविता सदा पालयति। विशेषेण स्वयमिन्द्रः प्रयागं रक्षति, देवैः सहितो हरिः तं पुण्यप्रदेशं पालयति, यः परमपूजितः। त्रिशूलधारी भगवान्महेश्वरः तत्र वटवृक्षं नित्यं रक्षति; स देवः तं पुण्यस्थानं पालयति, यत् सर्वपापप्रणाशनं शुभदं च। यः नरः अत्र अधर्मपरिप्लुतः, स तं स्थानं न प्राप्नोति; लघुतमपि पापं, हे राजन्, तत्र प्रवेशे विघ्नं करोति। प्रयागस्मरणेन सर्वपापानि नश्यन्ति; केवलदर्शनात् वा नामोच्चारणेन वा तस्य पुण्यस्थानस्य पापक्षयः स्यात्। तस्य पुण्यभूमेः किंचित्प्राप्त्या अपि नरः पापात् विमुच्यते; पञ्चतीर्थेषु मध्ये गङ्गा वहति, हे राजन्। यः प्रयागं प्रविशति, तस्य तत्रैव क्षणे पापक्षयः भवति; सहस्रयोजनदूरात् अपि यः गङ्गां स्मरति—अपि चेद् दुष्कृत्ययुक्तः, स परमां गतिं प्राप्नोति; नामस्मरणेन पापात् मुच्यते, दर्शनात् शुभं पश्यति। स्नानेन वा पानं कृत्वा तस्य सप्तकुलानि शुद्ध्यन्ति; सत्यवक्ता, जितक्रोधः, अहिंसायाम् स्थितः—धर्मपालकः, सत्यविज्ञः, गोब्राह्मणहिते रतः—एवं गुणयुक्तः यः गङ्गायमुनयोः मध्ये स्नानं कुर्यात्, स पापात् विमुच्यते। स यानि कामान् मनसा चिन्तयति, तानि समृद्ध्या प्राप्नोति; अतः सर्वैः देवैः संरक्षिते प्रयागे गत्वा—ब्रह्मचारी तत्र मासमेकं वसेत्, पितृदेवताभ्यां च हविः समर्पयेत्; स कामान् प्राप्नोति, तत्रैव पुनर्जायते। सवितुः कन्या यमुनादेवी, या त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धा, तत्रैव आगता, यत्र नद्यः समागच्छन्ति, हे भाग्यवते। तत्रैव भगवान्महेश्वरः सदा साक्षात् स्थितः; हे युधिष्ठिर, प्रयागः पुण्यस्थानं, यत् मनुष्यैः दुरलभम्। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, मुनयः, सिद्धाः, चारणाश्च—ते सर्वे तत्र स्नात्वा स्वर्गलोके पूज्यन्ते, हे राजन्। एवं श्रीपद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे एकचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। मार्कण्डेय उवाच—शृणु पुनः, हे राजन्, प्रयागस्य माहात्म्यं यत् गत्वा सर्वपापविमुक्तिः स्यात्—अत्र न संशयः। दुःखितानां, दरिद्राणां, दृढनिश्चयानां च, प्रयागाद् अन्यत् नास्ति अक्षयस्थानम्। यः कश्चित् गङ्गायमुनयोः संगमे प्राप्य देहम् त्यजति, स दिव्यैः विमानैः सूर्यकान्तस्वर्णसदृशैः स्वर्गे रमते। गन्धर्वाप्सरसां मध्ये सः नरः स्वर्गे मोदते; यानि काम्यानि स इच्छति, तानि स प्राप्नोति, इति श्रेष्ठाः मुनयः वदन्ति। सः सर्वरत्नैः परिवृतः, बहुध्वजैः भूषितः, शुभलक्षणयुक्ताभिः सुस्त्रीभिः सेव्यमानः तत्र रमते। गीतवाद्यध्वनिभिः प्रबुद्धः, स्वर्गे पूज्यते, यावद् जन्म विस्मरति। पुण्यक्षये पतित्वा सः सुवर्णरत्नसमृद्धकुले जातः भवति। स पुण्यस्थानं स्मरन्, स्मरणमात्रेण तत्र प्राप्नोति—स्वदेशे, वने, विदेशे, गृहे वा। मरणकाले अपि यः केवलं प्रयागं स्मरति, स ब्रह्मलोकं प्राप्नोति, इति श्रेष्ठमुनयः वदन्ति। तत्र भूमिः सुवर्णमयी, सर्वकामफलप्रदा; ऋषयः, तपस्विनः, सिद्धाः तं लोकं गच्छन्ति। रम्ये कुलजन्मनि, शोभनायाः मन्दाकिन्याः तटे, सहस्राभिः स्त्रीभिः मुनिभिश्च सः स्वकर्मणः पुण्येन मोदते। तत्र सिद्धचारणगन्धर्वदेवैः स्वर्गे पूज्यते; ततः स्वर्गात् पतित्वा जम्बूद्वीपस्य अधिपः भवति। पुनः पुनः पुण्यकर्म स्मरन्, सः गुणसम्पन्नः, धनसम्पन्नश्च भवति, अत्र न संशयः। यः कश्चित् सत्यधर्मे स्थितः, कर्मणा, मनसा, वाचा च; यः गङ्गायमुनयोः मध्ये दानं ददाति—स्वर्णं, रत्नं, मुक्ताफलं, धान्यं वा, स्वार्थाय, पितृकार्याय, देवपूजाय वा—तस्य पुण्यस्थानं यावत् फलोपभोगः, तावत् फलदं भवति; अतः तीर्थदेवालयेषु दानग्रहणं कार्यम्। द्विजातिः सर्वदा सावधानः स्यात्; यः प्रयागे कपिलां गवां ददाति—स्वर्णशृङ्गीं, रजतखुरां, ग्रीवावस्त्रयुतां, पूर्णदुग्धां, धर्मज्ञाय ब्राह्मणाय विधिपूर्वकं संगमे दद्यात्—श्वेतवस्त्रधारिणे, शान्ताय, धर्मवित् वेदपारगाय। तत्र तस्य गवां लोमसंख्यया वस्त्ररत्नानि दद्यात्, हे महाभाग। तावन्तः वर्षसहस्राणि स्वर्गे पूज्यते, यावन्ति तस्याः रोमाणि; यत्र कुत्रापि सः जायते, तत्र सा गौः अपि जायते। तेन कर्मणा सः घोरं नरकं न पश्यति; उत्तरकुरुषु प्राप्य, अनन्तकालं तत्र रमते। एकां दुग्धदुग्धां दत्वा अपि लक्षगवां दानसमं स्यात्; सा गौः पुत्रपतिदासान् उद्धरति। अतः सर्वेषु दानेषु गवां दानं श्रेष्ठम्; क्लेशे, भयस्थले, घोरे पापे च, गौः एव रक्षां करोति—अतः सा द्विजाय दातव्या। एवं श्रीपद्मपुराणे प्रयागमाहात्म्यं प्रतिपाद्यते।