श्रीभगवान् सदा तत्र रुद्रैः परिवृतः रमते स्म। तत्र पूर्वं हृषीकेशः, देवकीसुतः, जगतात्मा, स्थितवान्। स एव कृष्णः, पशुपतिसेवकसहितः, वर्षमेकं तत्र निवसन्, सर्वाङ्गं भस्मना लिप्त्वा, रुद्रशास्त्राध्ययनपरायणः अभवत्। हरिः पशुपतिव्रतम् आस्थाय शम्भुं सम्यग् उपासितवान्। तस्य शिष्या बहवः ब्रह्मचर्यनिष्ठाः आसन्। तत्र तस्य मुखात् विज्ञानं प्राप्य, ते महेश्वरं साक्षात् दृष्टवन्तः। तस्मै महादेवः, नीललोहितरूपः, साक्षाद् प्रादुरभूत्। श्रीभगवान् वरदः कृष्णाय परमं वरं दत्तवान्—"ये मद्भक्ताः विधानपूर्वकं गोविन्दं यजन्ति, तेषां दिव्यं विज्ञानं उत्पद्यते यद् विश्वव्यापि। अहं तैः पूज्यः मान्यः ध्यान्यश्च।" "मम प्रसादेन द्विजाः ये देवेशं अत्र स्नात्वा पश्यन्ति पिनाकिनम्, तेषां ब्रह्महत्या-आदिपापानि शीघ्रं नश्यन्ति। येऽपि पापकर्मनिष्ठाः, यदि अत्र प्राणान् त्यजन्ति, ते तं परमं स्थानं प्राप्नुवन्ति—त्रयम् नास्ति। ये मन्दाकिन्यां जलार्पणं कुर्वन्ति, ते धन्याः प्राज्ञाश्च।" "मध्यमेेश्वरं महादेवं पूज्य, ज्ञानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डदानं च अत्र यत् क्रियते, तत् सप्त सन्ततिम् अपि शुद्धयति, विशेषतः राहितमयसमये जले स्पर्शे।" "अत्र कृतं कर्म दशगुणं फलं ददाति।" एषा मध्यमेेश्वरस्य महिमा उक्ता, यः श्रद्धया शृणोति, स परमं स्थानं प्राप्नोति। एवं स्वर्गखण्डस्य पद्मपुराणे 'काशीमाहात्म्य'नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। नारदः उवाच—"राजन्, शृणु युधिष्ठिर, वाराणस्यां स्थितानि अन्यानि पुण्यानि तीर्थानि च। तत्र प्रयागात् श्रेष्ठं तीर्थं, स्वयम् एव पुण्यप्रयागः, विश्वरूपतीर्थं, अद्वितीयं तलतीर्थं च। तत्र महदाकाशतीर्थं, परमं ऋषभतीर्थं, महान् सुनिलतीर्थः, अनुपमं गौरीतीर्थं च। तत्र प्रजापत्यतीर्थं, स्वर्गद्वारतीर्थं, यशस्वी जम्बुकेश्वरः, उत्तमं धर्मतीर्थं च। तत्र परमं गायातीर्थं, महानद्याः तीर्थं, नारायणतीर्थं, श्रेष्ठं वायूतीर्थं च। तत्र गूढं ज्ञानतीर्थं, उत्तमं वराहतीर्थं, पुण्यं यमतीर्थं, शुभं सम्मूर्तिकतीर्थं च।" "महाबाहो, तत्र अग्नितीर्थं, श्रेष्ठं कलशेश्वरं, नागतीर्थं, सोमतीर्थं, तथा सूर्यतीर्थं च। तत्र गूढं पर्वततीर्थं, अद्वितीयं मणिकर्णिका, प्रमुखं घटोत्कचतीर्थं, पूज्यं पितामहतः तीर्थं च। तत्र गङ्गातीर्थं, देवाधिदेवः, उत्तमं ययातीतीर्थं, कपिलतीर्थं, सोमेशतीर्थं, अद्वितीयं ब्रह्मतीर्थं च। तत्र प्राचीनं लिङ्गं स्थापितम्, यदा ब्रह्मा आगतः; तदा विष्णुः तद् दिव्यं लिङ्गं स्थापयामास। स्नात्वा तत्र समागतः ब्रह्मा हरये उवाच—'एतत् लिङ्गं मया नीतम्, त्वया किमर्थं स्थापितम्?' विष्णुः प्रत्युवाच—'मम रुद्रभक्तिः त्वद्भक्तेः अपि दृढा; अतः मया स्थाप्यते, तव नाम्ना स्थास्यति।'" "तत्र भूतेश्वरतीर्थं, धर्मप्रभवतीर्थं, शुभं गन्धर्वतीर्थं, उत्तमं वह्नेयतीर्थं च। तत्र दौर्वासिकं, व्योमतीर्थं, चन्द्रतीर्थं, पुण्यं चिन्ताङ्गदेश्वरतीर्थं, विद्याधरेश्वरतीर्थं च। तत्र केदारतीर्थं यद् उग्राख्यं, अद्वितीयं कालञ्जरं, सरस्वतं, प्रभासं, शुभं रुद्रकर्णसरोवरं च। तत्र महत् कोकिलतीर्थं, महालयतीर्थं, हिरण्यगर्भः, गोप्रेक्षतीर्थं, अद्वितीयं तीर्थं च। तत्र उपशान्ततीर्थं, शुभं शिवतीर्थं, अद्वितीयं व्याघ्रेश्वरं, महत् त्रिलोचनतीर्थं, उत्तराख्यं लोकार्कं च।" "कपालमोचनतीर्थं ब्रह्महत्यापापं नाशयति; शुक्रम् श्रेष्ठं पुण्यं, आनन्दपुरं च उत्तमं। एतेषां तीर्थानां यः महिमा, स वाराणस्यां प्रतिष्ठितः; कोटिजन्मान्तरेष्वपि सर्वं सम्यक् वक्तुं न शक्यते।" एवं स्वर्गखण्डस्य पद्मपुराणे 'काशीमाहात्म्य'नाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। नारदः पुनरुवाच—"भगवन्, काशीमाहात्म्यं तीर्थमहिमा च संक्षेपेण उक्तम्; अन्येषां तीर्थानां कथां शृणु। ततः, एकचित्तः ब्रह्मचारी गयां गच्छन्, केवलं तत्र गत्वा अश्वमेधस्यम् एव फलं लभते। तत्र अक्षयवटः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः; यत्र पितृभ्यः यत् दत्तं तद् अक्षयं भवति।" "महतीं नद्यां स्नात्वा तत्र पितृन्देवान् च तर्पयेत्; तदा अक्षयान् लोकान् प्राप्य स्वकुलं उद्धरति। ततः ब्रह्मसरः वनस्थं ब्रह्मणा सेवितं गच्छेत्; रात्र्यां सन्ध्यायां पुण्डरीकं लभते। तत्र ब्रह्मणः सरसि श्रेष्ठो यूपः स्थाप्यते; तस्य प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयस्य फलं लभते। ततः राजन्, धेनुकं गच्छेत्, या लोके प्रसिद्धा; तत्र एकरात्रं वसन् तिलगोमीं दद्यात्।" एवं पद्मपुराणस्य स्वर्गखण्डे काशीमाहात्म्यवर्णनं तीर्थमाहात्म्यं च सम्यग् निरूपितम्।