शिवस्य परमेश्वरस्य वाक्यं हिमाचलतनया पार्वत्यै समुपदिश्यते। शिवः उवाच—“देवि, मृतस्य जनस्य मोक्षः तपसा अपि दुष्प्राप्यः, किन्तु यत्र मृत्युः सम्पद्यते, तत्रैव संसारबन्धनात् विमुक्तिः सुलभा। मम अनुग्रहात् एव स मोक्षः साक्षात् लभ्यते, हिमाचलसुते; ये न परिपक्वाः, ते मम मायया मोहिताः, तं मोक्षं न पश्यन्ति। पुनः पुनः मलमूत्रशुक्रसम्बन्धे देहे स्थिता जनाः, तत्रैव वर्तन्ते; किन्तु शताधिकविघ्नैरपि पीडितः विवेकी तत्र स्थिरः भवेत्। स तदा परमं स्थानं प्राप्नोति, यत्र गत्वा दुःखं न अनुभवति; जन्ममृत्युजरातः विमुक्तः शिवस्य धाम प्राप्नोति। यः पुनः मृत्युम् न प्राप्नोति, तस्य सा अवस्था मोक्षकामानां परमगतिः; तां प्राप्य तृप्तः भवति—इति बुद्धिमन्तः मन्यन्ते। न दानैः, न तपसा, न यज्ञैः, न ज्ञानैः, तद् परमं स्थानं प्राप्यते; अपि तु अविमुक्ते एव तद् लभ्यते। नानावर्णाः, वर्णहीनाः, पतिताः, तिरस्कृताः, पापपूर्णशरीराः, महापातकचिह्निताः—तेषां अविमुक्तं परमौषधं इति विद्वांसः जानन्ति; अविमुक्तं परमज्ञानं, अविमुक्तं परमं स्थानं; अविमुक्तं परमसत्त्वं, अविमुक्तं परममङ्गलं। ये दृढदीक्षया अविमुक्ते वसन्ति, तेषां तद् परमज्ञानं ददामि, अन्ते परमं स्थानं च। प्रयागः, नैमिषारण्यं, श्रीशैलः, महाबलः, केदारः, भद्रकर्णः, गया, पुष्करः, कुरुक्षेत्रम्, भद्रकोटिः, नर्मदा, अमृतकेश्वरी, शालग्रामः, कुब्जाम्रः, कोकामुखः, प्राभासः, विजयेशानः, गोकरणः, भद्रकर्णकः—एते तीर्थाः त्रैलोक्ये विख्याताः। किन्तु वाराणस्यां मृत्युः, अन्येषु तीर्थेषु तद् परमं तत्त्वं न प्राप्नोति यथा तत्र। विशेषतः वाराणस्यां त्रिपथगा गङ्गा प्रवहन्ती, प्रविष्टा, शतजन्मार्जितपापानि नाशयति। अन्यत्र गङ्गा, पितृयज्ञः, दानम्, तपः, जपः—सर्वं सुलभं; किन्तु वाराणस्यां तद् अत्यन्तदुर्लभं। यः वाराणस्यां निवसन्, नित्यं जपं, तर्पणं, दानं, देवपूजां वा कुर्यात्, वा केवलं वायुभोजनं कुर्यात्—पापी, मिथ्यावादी, वा धर्मात्मा, यः वाराणसीं प्राप्नोति, स सर्ववंशं शुद्धयति। यः महादेवम् उपास्य वाराणस्यां स्तौति, स गणेश्वरो भवति, सर्वपापविमुक्तः। अन्यत्र योगेन, ज्ञानेन, वैराग्येन, वा अन्यैः उपायैः, तद् परमं स्थानं सहस्रजन्मान्तरेण लभ्यते; किन्तु वाराणस्यां भक्ताः, देवि, एकस्मिन्नेव जन्मनि परमं मोक्षं प्राप्नुवन्ति। यत्र योगः, ज्ञानम्, मोक्षः, एकस्मिन्नेव जन्मनि लभ्यते—अविमुक्तं प्राप्य, अन्यं तीर्थं न इच्छेत्। मया अविमुक्तम् इति नाम कृतम्, तस्माद् अविमुक्तम् स्मृतम्; एषा परमगोप्या विद्या, एषा सत्यम् ज्ञानम् उच्यते। ये ज्ञानस्थाः वा अज्ञानस्थाः वा, परमसुखेच्छया, सुशोभने, मृतस्य गन्तव्यं अविमुक्ते एव ज्ञायते। यः अविमुक्तवासिनः शरीरस्य शुभचिह्नानि दृश्यन्ते, वाराणसी नगरी सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठा। यत्र महादेवः स्वयं शरीरान्ते तारकब्रह्म प्रकटयति, तत्र अविमुक्तं अस्ति। तद् परमं तत्त्वं अविमुक्तं इति श्रूयते; वाराणस्यां एकवारं जन्म लभ्यते चेत्, देवी, तद् प्राप्यते। भ्रूमध्ये, नाभौ, हृदि, शिरसि, यथा सूर्ये अविमुक्तं स्थितम्, तथा वाराणस्यां अपि तद् नित्यम् स्थितम्। वराणा-आसि-नदीमध्ये वाराणसी नगरी अस्ति; तत्र तत्त्वं नित्यं अविमुक्तं स्थितम्। वाराणस्याः श्रेयः स्थलम् न अस्ति, न आसीत्, न भविष्यति; यत्र नारायणः देवः, महादेवः स्वर्गेश्वरः, वसन्ति। तत्र देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, नागाः, राक्षसाः, सर्वे देवेशं पितामहं नित्यं पूजयन्ति। देवि, महान् पापी अपि, पापात् पापतरः अपि, वाराणसीं प्राप्य, परमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। अतः मोक्षकामः तत्र यावज्जीवं नियमेन वसेत्; वाराणस्यां महादेवात् ज्ञानम् लब्ध्वा मुक्तः भवति। किन्तु येषां मनः पापेन क्लिष्टम्, तेषां विघ्नाः जायन्ते; अतः कदापि शरीर-वाचा-मनसा पापं न कुर्यात्। एषा देवगोप्या पुराणगोप्या विद्या, सुभगे; अविमुक्तस्थं ज्ञानं, कोऽपि न वेत्ति। नारदः उवाच—यदा देवाः, ऋषयः, उत्तमपुरुषाः शृण्वन्ति, तदा देवेशः सर्वपापनाशं व्याख्यातवान्। यथा नारायणः देवेषु श्रेष्ठः, परमपुरुषः, तथा गिरिशः सर्वेश्वरः; एषा स्थली सर्वतीर्थेषु परमगत्या। ये पूर्वजन्मनि रुद्रं पूजितवन्तः, ते अविमुक्तं शिवधामं परमक्षेत्रं जानन्ति। येषां मनः कलिकल्पितदोषैः दूषितम्, तेषां तद् परमेश्वरस्थानं ज्ञातुं न शक्यते। ये सर्वदा कालं स्मरन्ति, अस्य नगरीं कथयन्ति, तेषां पापानि शीघ्रं नश्यन्ति, इह च परत्र। ये वाराणस्यां निवसन्ति, तत्र कृतं पापं, शिवः कालरूपः सर्वं नाशयति। एवं हिमाचलसुते, शिवः वाराणस्यां अविमुक्ते परममोक्षस्य, परमविद्यायाः, परमतीर्थस्य, परमपुण्यस्य, महादेवस्य निवासस्य, गङ्गायाः पावनस्य, सर्वपापनाशस्य, सर्वलोकश्रेष्ठत्वस्य, योगज्ञानमोक्षैकस्थानस्य, तारकब्रह्मप्राप्तेः, सर्वतीर्थेषु वाराणस्याः उत्कृष्टत्वस्य, परमगोप्यस्य रहस्यस्य, अविमुक्तज्ञानस्य, भक्तानां मुक्तिप्राप्तेः, पापिनां अपि उद्धारस्य, नियमपूर्वकवासस्य, शिवज्ञानप्राप्तेः, पापविघ्नस्य, ज्ञानगोपनस्य, नारायणगिरिशयोः महत्त्वस्य, रुद्रपूजकानां तत्त्वज्ञानस्य, कलिदोषजनितज्ञानरहितस्य, कालस्मरणस्य, पापनाशस्य, शिवस्य कालरूपस्य, सर्वपापनाशस्य, सर्वं विस्तारतः उपदिष्टवान्।