तस्य वचनं श्रुत्वा दिव्यदूतः प्रोवाच—ध्यानं दृष्ट्वा क्षणमेकं च ध्यात्वा, तद् मैत्र्याख्यं सूत्रवत् बन्धनमिव भवति। अष्टमे जन्मनि यत् पुण्यं त्वया वैश्यत्वे सञ्चितं, यदि भ्रातरं स्वर्गे स्थापितुमिच्छसि, तत्सर्वं तस्मै दातव्यम्। तदा विकुण्डलः पप्रच्छ—किं तत् पुण्यं, कथं जातं, किं पूर्वजन्म? एतत्सर्वं मम कथय दूत, ततः तदहं क्षिप्रं दास्यामि। दिव्यदूतः प्रत्युवाच—शृणु वैश्य, पुण्यस्य तत्त्वं कारणं च वक्ष्यामि। पुरा पुण्ये मधुवने शाकुनिर्नाम महर्षिः आसीत्। स तपसा स्वाध्यायेन च युक्तः, ब्रह्मणा तुल्यतेजाः, तस्य रेवत्यां नव पुत्रा जाता, ग्रहवत् प्रकाशमानाः। ध्रुवः, शीलः, बुधः, तारः, ज्योतिष्मान् च पञ्चमः—एते अग्निहोत्रे निष्णाताः, गार्हस्थ्यकर्मणि रममाणाः। निर्मोहः, जितकामः, ध्यानकोशः, गुणाधिकः—एते चत्वारः द्विजसुताः गृहत्यागिनः आसन्। ते चतुर्थाश्रमं प्रविश्य, सर्वकामविवर्जिताः, ग्रामे एकस्मिन्नेव वसन्तः, संगत्यागिनः, निरुपाधयः। निराशाः, निष्क्रिया, भूमिशिलासुवर्णेषु समदृष्टयः, यत्र यदुपपद्यते तेनावृताशनवसनाः। सायं सन्ध्यायां नित्यं प्रवृत्ताः, विष्णुध्यानरताः, निद्राभोजनजयिनः, वातशीतसहनाः च। सर्वं जगत् चराचरं विष्णोः स्वरूपमिव दृष्ट्वा, ते पृथिव्याम् अनुक्रीडन्तः, परस्परं मौनं धारयन्तः विचरन्ति। योगिनोऽमी न किञ्चनार्थाय कर्म कुर्वन्ति, प्रत्यक्षज्ञानिनः, संशयरहिताः, चित्तपरिणामनिपुणाः। एवं तव पूर्वस्मिनष्टमे जन्मनि ब्राह्मणत्वे, मध्यदेशे वसन्, पुत्रदारगृहसम्पन्नः आसीः। तव गृहम् अद्याह्नसमये तैः प्रविष्टम्, क्षुधार्तैः पिपासितैः; तदा वैश्वदेवकाले तान् त्वं गृहाङ्गणे दृष्टवान्। कम्पितया गिरा, अश्रुपूर्णेक्षणया, हर्षोत्साहयुक्तया, सा तान् भक्त्या प्रणम्य, गाढसम्मानपूरितया, पादयोः शिरसा नमित्वा, अञ्जलिं कृत्वा, सर्वैः सौहार्दवाक्यैः सत्कृता। सा प्राह—"अद्य मे जन्म सफलः, जीवितं पूर्णम्; अद्य विष्णुः मयि प्रसन्नः, अद्य रक्षितः शुद्धश्चास्मि। अद्य अहं धन्या, गृहमपि धन्यं, कुलं धन्यं; अद्य पितरः, गावः, विद्या, धनं च धन्यं। भवतां पाददर्शनात्, त्रिविधतापनाशकात्, हरिदर्शनवत् अहं धन्या।" एवं तान् पूजयित्वा, पादप्रक्षालनं कृत्वा, स नरश्रेष्ठः श्रद्धया तदुदकं शिरसि स्थापयामास। यत्र वैश्यो भक्त्या पादोदकं शिरसि स्थापयामास, सुरभिपुष्पैः, अक्षतैः, धूपदीपैः, भक्त्या चार्चयामास। सुन्दरान्नेन सत्कृत्य, तान् तपस्विनः भोजयित्वा, ते हंसश्रेष्ठाः तृप्ताः सायं देवालये न्यवसन्। ज्ञात्वा परं ब्रह्म, ज्योतिर्ज्योतिः, यथा मुनिभिः उपदिष्टं, तेषां अतिथिसंभावनात् पुण्यं त्वया लब्धम्, नरश्रेष्ठ। तदहं सहस्रवदनैरपि वक्तुं न शक्नोमि; प्राणिषु श्रेयांसः ते ये ज्ञानवृत्त्या जीवन्ति। ज्ञानेषु देवाः श्रेष्ठाः, मनुष्येषु ब्रह्मजाता; ब्राह्मणेषु पण्डिताः, पण्डितेषु स्थिरबुद्धयः। स्थिरबुद्धिषु कर्तारः, कर्तृषु ब्रह्मविदः; अतः ते पूज्यतमाः, त्रिषु लोकेषु श्रेष्ठाः। सा सत्सङ्गतिः, नरश्रेष्ठ, महापापविनाशिनी; गृहस्थाः स्वगृहेषु तृप्ताः, ब्रह्मविदोऽपि सन्तुष्टाः। जात्यादारभ्य यः पापं सञ्चितं, गृहस्थेन यावत्प्राणत्यागं, तत्सर्वं क्षणेनैव नश्यति। यः तपस्वी एकरात्रमपि तिष्ठति, तेन तदपि दग्धं भवति; तद् पुण्यं भ्रात्रे दत्त्वा, स नरकात् विमुच्यते। इत्युक्त्वा दूतवचनं श्रुत्वा, स तद् पुण्यं शीघ्रं भ्रात्रे दत्तवान्; हृष्टहृदयः भ्राता नरकात् विमुक्तः। देवैः पुष्पवृष्ट्या सत्कृतः, पूजितः, स्वर्गारोहणसमये, दूतः यथागतं सम्यक् प्रत्यपद्यत। दूतस्य वेदवचनसमानं, सर्वलोकविद्याप्रकाशकं वचः श्रुत्वा, वैश्यपुत्रः स्वपुण्यदानात् भ्रातरं उद्धृत्य, तेन सह देवेन्द्रलोकं जगाम। एतदाख्यानं यदि क्षत्रियः पठति वा शृणोति वा, स सहस्रगवां दानफलं दुःखरहितं प्राप्नोति। नारद उवाच—ततः, हे राजन्, प्रसिद्धं सुरभिगन्धिस्थानं गन्तव्यम्; सर्वपापविनिर्मुक्तचित्तः स ब्रह्मलोके पूज्यते। ततः, नराधिप, तीर्थयात्रिकः रुद्रावर्तं गच्छेत्; तत्र स्नानेन स्वर्गलोके पूज्यते। गङ्गासरस्वत्योः सङ्गमे स्नात्वा, अश्वमेधस्यम् एव फलं प्राप्य, स्वर्गलोके गच्छति। तत्र कर्णह्रदे स्नात्वा, शङ्करं पूज्य, कदाचित् दुष्प्राप्यं न लभते, स्वर्गलोके च गच्छति। अनुक्रमेण कुब्जाम्रं गत्वा, सहस्रगवां दानफलं प्राप्य, स्वर्गलोके गच्छति। ततः, नराधिप, अरुन्धत्याः वृक्षं गच्छेत्; तत्र सामुद्रकं जलं स्पृष्ट्वा, त्रिरात्रोपवासं कृत्वा— —सहस्रगवां दानफलं प्राप्य, स्वर्गलोके गच्छति; ततः ब्रह्मचारिणा श्रद्धया ब्रह्मावर्तं गन्तव्यम्।