यः प्रतिदिनं शालग्रामशिलातोयपानं करोति, तस्य पितरः दिवि शतकल्पपर्यन्तं तृप्ताः सन्ति। सहस्रगुणं पञ्चगव्ययागस्य, अथवा तीर्थयात्रायाः, का फलप्राप्तिः? शालग्रामशिलास्पृष्टं तोयं यः पिबति, यत्र शालग्रामशिला तिष्ठति, तत्र त्रियोजनपर्यन्तं क्षेत्रं तीर्थमभवत्। तत्र दानं वा हविः वा कोटिगुणं फलदं भवति; शालग्रामशिलातोयस्य एकबिन्दुं अपि यः पिबति, स तत्फलम् आप्नोति। यः शालग्रामशिलायाः समीपे विष्णोः भागं भुङ्क्ते, सर्वतः क्रोशपर्यन्ते, स मातुः स्तन्यं पुनः न पिबति। तत्र मृतः कीटकः अपि वैकुण्ठं परमं स्थानं गच्छति; यः शालग्रामशिलायाः चक्रं परमं दानं ददाति, स भूमण्डलं पर्वतैः, वनैः, उपवनेषु सह दत्तवान् इति स्मृतिः। यः शालग्रामशिलायाः मूल्यं स्थापयति, विक्रेताः, अनुमोदकः, परीक्षायाम् आनन्दं कुर्वन्, सर्वे सृष्टिपर्यन्तं नरकं यान्ति। अतः व्यापारी शिलाचक्रस्य विक्रयम् अपि वर्जयेत्; किम् अधिकं वदामि? व्यापारी पापभीत्या आचरितव्यः। वासुदेवस्य, हर्याः स्मरणं सर्वपापानि नाशयति; यः पुरुषः वनान्तरे घोरतपः संयमितेन्द्रियः आचरति, स गरुडध्वजं प्रभुं नमित्वा तत्तुल्यं फलम् आप्नोति। यदि कश्चन मोहितः बहु पापं करोति, स हरिं सर्वपापहरं प्राप्त्वा नरकं न गच्छति; सर्वे तीर्थानि, पुण्यस्थानानि, विष्णोर्नामानि पुनः पुनः जपित्वा लभ्यन्ते। यः शार्ङ्गधारिणं विष्णुं शरणं गच्छति, स न यमलोकं पश्यति, न नरके वसति; किन्तु यः वैष्णवः शिवं निन्दति, स वैष्णवस्थानं न प्राप्नोति, महानरकं गच्छति। एकादशीव्रतस्य एकस्य अपि अनुष्ठानात्, यद्यपि आकस्मिकम्, यमस्य कष्टं न भजति, इति शतकेशवात् श्रुतम्। त्रिषु लोकेषु एतत् शुद्ध्यर्थं न विद्यते। पद्मनाभस्य उभे दिने पापं नाशयतः; पापं शरीरे तावत् तिष्ठति, यावत् शुभं पद्मनाभदिनं न आचरति। सहस्राश्वमेधयागस्य, शतराजसूयस्य, एकादशीव्रतस्य षोडशभागोऽपि न तुल्यः; पुरुषैः, व्यापारीभिः, एकादशीव्रतेन एकादशेन्द्रियैः कृतं पापं सर्वं नश्यति। एकादशीव्रतेन तानि सर्वाणि पापानि क्षीयन्ते; लोके एकादशीसमं पुण्यं न विद्यते। यद्यपि हेतुना कृतं, एतद्व्रतं सूर्याधीनं कुर्यात्, स्वर्गं मोक्षं च ददाति, शरीरं च स्वस्थं करोति। उत्तमां पत्नीं, जीवतः पुत्रान् च ददाति; गङ्गा, गया, काशी, पुष्करः, न तुल्यः। हरिदिनं न तुल्यं वैष्णवतीर्थं; न यमुनायाः, न चन्द्रभागायाः, हरिदिनं तुल्यं। यस्मिन् बिना परिश्रमं वैष्णवस्थानं लभ्यते—रात्रौ जागरणं, दिवसे उपवासः कृत्वा हरिदिनं आचरति। दश पितृपक्षाः, दश मातृपक्षाः, दश प्रियपक्षाः निश्चितं मुक्ताः सन्ति, हे व्यापारे। यः द्वन्द्वं त्यक्त्वा, गृहस्थत्वं न कुर्वन्, अन्यत्र वासं कृत्वा, माल्यपीतवासाः भूत्वा, स हरिस्थानं गच्छति। बाल्ये, यौवने, वृद्धावस्थायाम्, हे नराधिप, यः एकादशीव्रतं आचरति, स कदापि घोरं गतिं न गच्छति। अत्र त्रिरात्रं उपवासं, तीर्थे स्नानं, सुवर्णतिलदानं कृत्वा, जनाः स्वर्गं यान्ति। यः तीर्थे स्नानं न करोति, सुवर्णं न ददाति, तपः न आचरति, स सर्वत्र दुःखितः भवति। संक्षेपेण धर्मः, नरकवर्णनं च उक्तम्—वाचाः, मनसा, कायेन, कर्मणा सर्वभूतानाम् अहिंसा। इन्द्रियसंयमः, दानं, हरिसेवाः, वर्णाश्रमधर्मपालनं च सर्वदा। स्वर्गकामः स्वस्य तपः, दानं वा न विज्ञापयेत्; यथाशक्ति दद्यात्, आत्महितं इच्छन्। पादत्राणं, वस्त्रं, अन्नं, पत्रं, मूलं, फलं, जलं—दातव्यं, दीनः अपि दिनं फलदं कुर्यात्, हे व्यापारे। यत् अत्र न दत्तं, तत् परत्र न गच्छति; दाता यमस्य विविधं दुःखं न पश्यति। ये दीर्घायु, धन्यः, पुनः पुनः अत्र सन्ति; अधिकं किं वक्तव्यम्? अधर्मतः दुःखं गच्छन्ति। धर्मतः जनाः सर्वत्र स्वर्गं यान्ति। अतः बाल्यादारभ्य धर्मसंग्रहः कर्तव्यः; सर्वं उक्तं, किं श्रोतुम् इच्छसि? ततः विकुण्डलः उवाच—ते वचनानि श्रुत्वा, सौम्य, मे मनः निर्मलं अभवत्; गङ्गाजलं क्षणात् पापं नाशयति, साधूनां वचनानि पापं निवारयन्ति। परहितं, मधुरं वचनं, साधूनां स्वभावः; यस्य चन्द्रस्य शीतलता, यस्य अमृतमण्डलं स्निग्धं? अतः, हे देवदूत, कृपया मम प्रश्नं उत्तरं वद—कथं मे भ्रातुः त्वरितं नरकात् प्रायश्चित्तं संभवति?