कथां शृणु, धर्मज्ञ, पुण्यतीर्थयात्रायाः पुण्यफलप्रदायाः। तत्र प्रथमं कामाख्या नाम्नि पुण्यस्थले, यत्र रुद्रः प्रतिष्ठितः, दिव्यर्षिभिः पूजिता सा, स्नानेन तत्र मानवः शीघ्रं सिद्धिम् आप्नोति, हे भारत। ततः पूजास्थानं ब्रह्मवालकं च गत्वा, समर्पितपुष्पसंस्पर्शेन, मृत्युः न शोच्यः, तत्र स्नात्वा। देविका नाम तीर्थं पुण्यं दिव्यर्षिभिः पूजितं, अर्धयोजनविस्तीर्णं, पञ्चयोजनदीर्घं च कथ्यते। अनन्तरं, धर्मज्ञ, यथाक्रमं दीर्घयज्ञमण्डलं प्रति प्रस्थितव्यं, यत्र ब्रह्मादयः देवाः, सिद्धाः, ऋषयः च समागच्छन्ति। तस्मिन्नेव दीर्घयज्ञे, दीक्षिताः नियमपरायणाः संमिलन्ति; केवलं तत्र गत्वा, नरः राजसूयाश्वमेधयोः फलम् आप्नोति। ततो यत्नेन नियमिताहारः विनाशनं प्रति गन्तव्यः। यत्र सरस्वती मेरुशिखरे विनश्यति, सा चामसस्य उद्गमे, शिवस्य उद्गमे, नागस्य उद्गमे च दृश्यते। चामसस्य उद्गमे स्नानेन अग्निष्टोमस्य फलम् लभ्यते; शिवस्य उद्गमे स्नानेन सहस्रगवां पुण्यं प्राप्नोति। नागस्य उद्गमे स्नानेन नागलोकं गच्छति; ततो दुर्लभं शशयानाख्यं तीर्थं प्राप्य, यत्र शशरूपेण पद्मसरोऽपि गुह्यः, सरस्वती च संवत्सरेण सह संयुक्ता अस्ति। तत्र, भारतश्रेष्ठ, कर्तिक्यां मासे जनाः सदा स्नानं कुर्वन्ति; तत्र स्नात्वा, पुरुषः शिवभक्तवत् नित्यं दीप्तिमान् भवति। तथा सहस्रगवां पुण्यं लभते; कुमारकोटिं नियमेन प्राप्य, तत्र पितृदेवताभ्यां समर्पितमभिषेकं कृत्वा, दशसहस्रगवां पुण्यं प्राप्नोति कुलं च उद्धरति। ततः, धर्मविद्भिः, एकाग्रचित्तेन रुद्रकोटिं गन्तव्यम्, यत्र प्राचीनकाले ऋषयः समाधिना समागताः। वर्षे वर्षे, दिव्यदर्शनलालसा, 'अहं पूर्वं पश्यामि, अहं प्रथमं पश्यामि' इति प्रत्येकः चिन्तयामास। एवं राजन्, ऋषयः प्रस्थिताः; तदा योगेश्वरः अपि योगेन प्रविष्टः। तेषां शुद्धचित्तानां ऋषीणां कोपशान्त्यर्थं, कोटिरुद्राः सृष्टाः, ते ऋषिभ्यः पुरतः स्थिताः। प्रत्येकः 'अहं हरं प्रथमं अपश्यम्' इति पृथग्वदन्। तेषां घोरतेजसां ऋषीणां भक्त्या प्रसन्नः महादेवः तान् वरम् अददात्—'अद्यप्रभृति धर्मः वः वर्धिष्यते' इति। तत्र रुद्रकोटौ स्नात्वा शुद्धात्मा अश्वमेधस्य पुण्यं प्राप्नोति, कुलं च उद्धरति। ततः, महाराज, प्रसिद्धसंगमे गन्तव्यम्, यत्र पुण्यसरस्वत्यां जनार्दनं पूजयेत्। तत्र चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां ब्रह्मादयः देवाः, ऋषयः, सिद्धाः, सुराः च समागताः। तत्र स्नात्वा, नरः सुवर्णं प्राप्नोति, सर्वपापविशुद्धः शिवलोकं गच्छति। यत्र ऋषीणां यज्ञाः समाप्ताः, तत्र समापनं कृत्वा सहस्रगवां फलम् आप्नोति। नारद उवाच—ततः, राजन्, कीर्तिमंतं कुरुक्षेत्रं गन्तव्यम्; यः कश्चन तत्र गच्छति, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति। यदि कश्चन 'कुरुक्षेत्रं गमिष्यामि, तत्र वत्स्यामि' इति संकल्पं करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति। तत्र दृढनिश्चयः पुरुषः मासमेकं सरस्वत्यां वसति, यत्र ब्रह्मादयः देवाः, ऋषयः, सुराः निवसन्ति। गन्धर्वाः, अप्सराः, यक्षाः, नागाश्च, सर्वे तस्मिन्सर्वपावने ब्रह्मक्षेत्रे गच्छन्ति, हे भारत। मनसा अपि यः इच्छति, स पापान् नाशयित्वा ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। श्रद्धया तत्र गत्वा, नरः वाजपेयाश्वमेधयोः फलम् आप्नोति। ततः, राजन्, मदोन्मत्तः अर्णकः द्वारपालः, यं सम्यक् प्रणम्य यः प्राप्नोति, स सहस्रगवां पुण्यं लभते। अनन्तरं, धर्मात्मा विष्णोः परमं स्थानं गच्छेत्, यत्र हरिः सदा स्थितः। तत्र स्नात्वा, हरिं त्रैलोक्याधारं दृष्ट्वा, अश्वमेधस्य फलम् लभते, विष्णोः लोकं प्राप्नोति। ततः पारिप्लवाख्यं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं गन्तव्यम्; तत्र अग्निष्टोमातिरात्रयोः फलम् लभ्यते। पृथिव्यां तीर्थं प्राप्य, सहस्रगवां पुण्यं लभते; ततः शाल्विकिनीं गत्वा, तीर्थयात्रिकः— दशाश्वमेधस्थानि स्नात्वा तत्तत्फलम् आप्नोति; सर्पणीवीं प्राप्य, तत्र स्नानात् अग्निष्टोमस्य फलम् लभते, नागलोकं च गच्छति। ततो धर्मज्ञ, पुनः अर्णकद्वारपालं प्रति गन्तव्यम्; तत्र रात्रिं यः वसति, स सहस्रगवां पुण्यं लभते। ततः पञ्चनदं गत्वा, नियमेन नियताहारः, कोटितीर्थस्य संस्पर्शेन अश्वमेधस्य फलम् लभते। अश्विनीतीर्थं प्राप्य, सः सुन्दरः भवति। ततो धर्मज्ञ, वराहतीर्थं गन्तव्यम्, यत्र विष्णुः पूर्वं वराहरूपेण स्थितः। एवं पुण्यतीर्थयात्रायाः महाप्रभावं, पुण्यफलप्रदं, धर्मस्य वर्धनं च, शृणु, भारतश्रेष्ठ, श्रद्धया अनुष्ठेयम्।