श्रीनृसिंहस्य कृपया सततं इच्छितं फलम् अवाप्यते। श्रीनृसिंहः महावपुः मृत्युनापि दुरापः, भैरवाधिपः, हरिव्यथाप्रमथनः, बालरूपधारी बालवपुष्मान् अस्ति। तं बालरूपेण श्रीनृसिंहं नमामि। सर्वव्यापकः आनन्दमयः स्वस्वरूपप्रकाशकः सर्वभूतात्मा विश्वनाथः शब्दतत्त्वः च सः, तस्मै नमः। सूर्यमण्डले स्थितः करुणासागरः चतुर्विंशत्तत्त्वरूपधारी कालरुद्राग्निरूपः तस्मै नमः। एकविश्ववपुः नरसिंहः वीरभद्रविजयी, ललाटे तं धारयन्, तस्मै देवाय नमः। सूर्यस्य द्वादश तीक्ष्णविवर्ताः तत्र सन्ति, तत्रैव पुण्यसिन्धुनदी रम्या परमपावनी अस्ति। तस्याः समीपे, हे सुन्दरी, मौलिस्ताननगरं तिष्ठति, देवैः निर्मितं प्रसिद्धं च। तत्र महानात्मा हारितः निवसति, लीलावती अपि तत्रैव स्थिता—नात्र संशयः। सिन्धुनदीसमीपे प्रतिध्वनिः उत्पद्यते, कलियुगे आगते तत्र म्लेच्छाः पापकर्मिणः निवसिष्यन्ति। तत्र बहवः जनाः निवसन्ति—नात्र संशयः; यथा श्रीनृसिंहस्य जन्मे अद्भुतः शब्दः उत्पन्नः। यः "नृसिंह! नृसिंह!" इति उच्चैः आह्वयति, तत्रैव प्रतिध्वनिः जायते, हे गिरिसुत! ब्राह्मणघ्नः सुवर्णचौरः सुरापानः गुरुपत्न्युपगामी वा, ये सिन्धुनदीस्नानं विशेषतः कुर्वन्ति, ते नृसिंहस्य कृपया मुक्ताः—नात्र संशयः। ये मानवाः तत्र दशरात्रं वसन्ति, ते पुण्यकर्मिणः विज्ञेयाः—मम वचनं न मिथ्या। कलियुगे तत्र वसन्तः, द्विजवंशसम्भूताः, म्लेच्छरूपेण वेदात् बहिष्कृताः, तत्र मांसं खादन्ति, मद्यं पिबन्ति च। अतः ते अधार्मिकाः, महापापिनः—नात्र संशयः; यथा ब्राह्मणाः सन्ध्यावन्दनरहिताः वेदात् बहिष्कृताः, तथा ते अपि। तस्मिन नगरे, हे देविसर्वेश्वरी, पश्चिमदिशि केवलं एकं परमं विशालं तीर्थं अस्ति, नृसिंहनाम्नि; तस्य श्रवणेन मनुष्यः तत्क्षणं पापात् मुक्तः भवति—नात्र संशयः। एवं श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे पंचपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंयुक्ते, श्रीनृसिंहसम्भवाख्ये एकशप्ततिचतुर्विंशतितमोऽध्यायः समाप्तः। ततः श्रीभगवान् उवाच—एवं आद्यस्य उत्तमकथाः उक्ताः; अधुना, हे इन्दिरे, अन्येषां अध्यायानां माहात्म्यं शृणु। दक्षिणदिशि पुरन्दरनामा नगरी आसीत्, परम्परावाहिभिः प्रसिद्धा; तत्र देवशर्मा नाम्ना पुरुषः प्रसिद्धः। सः अतिथीन् परम्परानुसारं सत्कृत्य, वेदविद्यायाम् कुशलः, अनेकयज्ञविधायकः, तपस्विभिः प्रियः आसीत्। दीर्घकालं अग्नौ देवान् तर्पयन्, स धर्मात्मा परमशान्तिं न प्राप्तवान्। उत्तमं सुखं इच्छन्, सत्यम् स्थितैः तपस्विभिः प्रतिदिनं सेवां कृतवान्, विधिवत् अनेकैः व्रतैः च। एवं सः दीर्घकालं सेवां कुर्वन्, कश्चित् कर्मविमुक्तः पुरातनः भूमौ प्रादुरभवत्। अनुभवविरहितः, नासाग्रनिम्नदृष्टिः, शान्तचित्तः, आनन्दमयपरब्रह्मणि ध्यानं कृतवान्। देवशर्मा तं समीपं गत्वा, श्रद्धया पादौ गृहीत्वा, अतिथिसत्कारं कृतवान्। शुद्धभावेन, तं तुष्टं तपस्विनं प्रणम्य, स्वनिर्वाणस्थाने विषये प्रश्नं कृतवान्। सः तस्य प्राचीननगरस्य मध्ये मित्रवन् आत्मविद् अजपालगुरुः इति उक्तवान्। पादस्पर्शं कृत्वा, सः नगरं प्रविष्टः, तस्य उत्तरभागे विशालवनं ददर्श। तत्र, पुष्पैः वातप्रेरितैः शोभितं, सुरभिः, मदोत्कटभृङ्गनिनादैः दिशः पूरिताः। तत्रैव नदीतीरे, शिलायां स्थितं, सन्तुष्टदृष्टिं मित्रवन् ददर्श। शत्रुभिः अपि स्वभाववैरं परित्यक्तम्, मृदुजीवसमवृतः, सौम्यसूर्यप्रकाशः उद्यानमध्ये आसीत्। मृगसमूहैः शान्तैः विवृतः, आनन्दमयः, भूमौ दयारसः इव निपतितः। सः विनयपूर्वकं समीपं गत्वा, प्रमुदितचेताः, शिरः किंचित् नमयन्, तेन अपि सत्कृतः। ततः एकचित्तः विद्वान् मित्रवनं उपसृत्य, तस्य ध्यानसमाप्तौ, तं सावधानं पप्रच्छ। देवशर्मा उवाच—आत्मनः ज्ञानं इच्छामि; मम अस्मिन इच्छायाम्, त्वं साधनं वक्तव्यम्। भगवान् उवाच—क्षणं चिन्तयित्वा, मित्रवन् इदं उवाच। मित्रवन् उवाच—हे बुद्धिमन्, पुरातनं यद् अभवत् तत् ते कथयिष्यामि। गोदावरीतीरे प्रतिष्ठाननामा नगरी अस्ति; तत्र विद्वत्सु दुर्दमः नाम्ना कश्चित् आसीत्। तत्र विक्रमः नाम राजा, सः सेवितः, केवलं उदरपूरणाय जीवन्, प्रतिदिनं दानं गृह्णाति। कालपाशेन बद्धः, यमालयं नीतः, सर्वनरकयातनाभिः अनुभवन्...