यदा ताः पञ्च कन्याः तं युवानं दृष्ट्वा, आप्यायमानाः स्नेहस्रोतसा, विविधैः प्रश्नैः मनसि विचारयन्ति—“यदि सः कामदेवः, कथं रतिविना तिष्ठति? अथवा सः अश्विनौ मध्ये कश्चित्, यौ सदा सहचरौ स्याताम्। अथवा सः गन्धर्वः, किन्नरः, सिद्धः वा, यः इच्छया रूपं धारयितुं शक्नोति? अथवा ऋषिपुत्रः, वा मानवेषु श्रेष्ठः कश्चित्?” “किं सः कश्चित् देवः, सृष्टिकर्त्रा अस्माकं कृते निर्मितः, पुण्यकर्मफलसंपन्नः, भाग्यवन्तानां निधिः?” इत्येवम्। यथा गौरी सर्वासां कन्यानां श्रेष्ठं पतिं प्राप्तवती, तथा अस्माकं च, करुणासमुद्रे मनः स्पृष्ट्वा, एष उत्तमः युवान् प्राप्तः। “अहं तम् इच्छामि, त्वमपि इच्छसि, सा अपि तम् इच्छति।” इत्येवमेकैकं कन्या मनःप्रवृत्तिं प्रकटयन्ति। एवं पञ्च कन्याः, राजन्, तं युवानं विषये संवादं कुर्वन्त्यः। तेषां वचनं श्रुत्वा, स ब्राह्मणः मध्यान्हकर्म समाप्य, विवेकी, “किं कर्तव्यम् यद् शुभं स्यात्?” इति मनसि चिन्तयामास। गाधिपराशरवंशजाः, कण्डु-देवलादयः योगबलसम्पन्नाः ऋषयः अपि, तासां अद्भुतानां स्त्रीणां क्रीडया मोहिताः। को वा पुरुषः, यो न कामदेवेन, मकरकेतनेन, स्त्रीणां कटाक्षबाणैः, दृढभ्रूणां सुचित्रितधनुषा, न विद्धः? यावत् बुद्धिः प्रकाशते, यावत् जनसमाजे सुरक्षितः, यावत् मनः स्थिरं, यावत् कुलविचारः स्यात्—एतावत् एव। तपस्याः बलं, पुरुषेषु संयमाचरणं, यावत् मनः स्त्रीकटाक्षैः न मोहितम्, तावत् एव तिष्ठति। स्त्रियः चेष्टाभिः रम्याभिः, मनोहराभिः, कामिनां मनः मोहयन्ति, मदयन्ति; किन्तु एताः स्त्रियः, धर्मरक्षणनिष्ठस्य मे, स्वगुणैः एव हर्षयन्ति, मदयन्ति। मूढाः, मनसा प्रमत्ताः, स्त्रीशरीरे रूपं कल्पयन्ति, यद् वस्तुतः मांस-रुधिर-मल-मूत्रसम्पन्नं, गुणहीनं, अशुद्धं च। मुनयः, शुद्धमनसः, स्त्रियः कठिनाः इति वर्णिताः; यावत् एताः स्त्रियः समीपं न आगच्छन्ति, तावत् गृहं प्रतिगच्छामि। विष्णोः शक्त्या, ताः श्रेष्ठाः स्त्रियः आगन्तुं यावत् न आगच्छन्ति, ब्राह्मणः दृष्ट्याः लुप्तः अभवत्। ततः, राजन्, योगबलात् तेन अदृश्यत्वं प्राप्तम्; तस्य वैष्णवब्रह्मचारिणः अद्भुतं कर्म दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः विस्मिताः। युवतयः, भीतदृष्टयः, मृगशिशुवत्, सर्वदिशं शून्यदृष्ट्या अपश्यन्। ताः कन्याः उवाचुः—“सः निश्चितं मायाविद्, अथवा मायां जानाति; दृश्यः सन् अदृश्यः अभवत्।” इत्येवम्। तस्मिन् काले, तासां हृदयानि वियोगाग्निना दग्धानि, यथा हरितवनं दावाग्निना। “मायां त्यज, प्रिय, शीघ्रं दर्शय; न उचितं तव, यथा शलभः शत्रोः पुरतः लुप्तः भवति, तथा छन्नं स्यात्।” “हन्त, किमर्थं अस्माकं दर्शितः, किमर्थं सृष्टिकर्त्रा आगमितः? अधुनैव, अस्माकं दुःखस्य कारणं त्वं, केवलं अस्माकं कृते निर्मितः।” “किम् तव हृदयं निःस्नेहम्? किम् मनः अस्माकं न सह? किम् त्वं क्रूरः, प्रिय, अस्माकं हृदयानि हरसि?” “किम् त्वं अस्माकं विषये न चिन्तयसि? किम् परीक्षां करोति? किम् त्वं स्वभावतः निःस्नेहः? किम् मायाविद्?” “किम् त्वं ज्ञानसूक्ष्मत्वं जानासि? किम् मनः प्रविशितुं शक्नोषि? अथवा निर्गमनमार्गं न जानासि? कथं तत्?” “निरपराधाः वयं, किम् त्वं अस्माकं क्रुद्धः? किम् वियोगिनां दुःखं न जानासि?” “हृदयेश, त्वां न दृष्ट्वा, अधुना वयं नष्टाः; न जीवामः, अथवा जीवामः, केवलं पुनः दर्शनस्य आशायाः।” “यत्र गच्छसि, तत्र वयं शीघ्रं नीयाम; सृष्टिकर्ता, यः अस्माकं दर्शनं हरति, अस्माकं हर्षबीजं छिनत्ति।” “सर्वथा, अस्माकं दर्शनं ददातु, सर्वथा दया दर्शय; सज्जनाः कस्यापि दयायाः अन्तं न पश्यन्ति।” इत्येवम्। ताः कन्याः विलपन्त्यः, दीर्घकालं प्रतीक्ष्य, पितृभीत्या शीघ्रं गृहं प्रतिगच्छन्। स्नेहबंधनैः बद्धाः, वियोगदुःखेन व्याकुलाः, किंचित् धैर्यं संहृत्य, स्वस्वगृहं प्रतिगच्छन्। गृहम् आगत्य, सर्वाः मातृचरणं शिरसा स्पृष्ट्वा, मातृभिः पृष्टाः—“किम् एतत्? किमर्थं विलम्बः?” ताः उवाचुः—“किन्नरीभिः सह क्रीडन्त्यः, सख्याः सह, निर्मले सरसि दिवसस्य गतिं न अवगच्छाम। मार्गे श्रान्ताः, मातः, तेन क्लेशिताः। महाविमूढत्वात्, कोऽपि वक्तुं न शक्तः।” इत्येवम्। एवं उक्त्वा, कन्याः मणिमय्यां भूमौ शय्यां कृत्वा, भावान् गुप्त्वा, मातृभिः साधारणं संवादं अकुर्वन्। कोऽपि, क्रीडायां मयूरं न नृत्ययति; अन्यः, पिंजरस्थं शुकं न पाठयति। अन्यः, नाकुलं न आलिङ्गयति, न मायूरीं संवादयति; अन्यः, मोहितवत्, बकैः न क्रीडति। ताः न क्रीडायां प्रवृत्ताः, न उद्यानमण्डपे रम्यन्ति; न स्वजनैः संवादं कुर्वन्ति, न वीणां वादयन्ति। कल्पवृक्षस्य सर्वे पुष्पाणि, यद्यपि अग्निवत्, मंदारसुगन्धि अपि, तासां न मधुराणि। योगिन्यः इव, ताः कन्याः, नासाग्रदृष्ट्या, ध्यानं अप्रकटं, मनः परमपुरुषे निवेशितम्। चन्द्रकान्तमणिना आच्छादिताः, जलधारायुक्ते गुहायां, क्षणं जलवातायनं समुपविश्य, गृहस्य जलरचनां अपश्यन्। क्षणं भोजनसरोवरपर्णैः शय्यां विधाय, सख्यः शीतपद्मपत्रैः वाययन्ति। एवं ताः कन्याः, युवानं प्रति स्नेहबन्धनैः बद्धाः, वियोगदुःखेन क्लिष्टाः, स्वगुणैः मोहिताः, मनसि परमपुरुषं ध्यायन्त्यः, गृहं प्रत्यागच्छन्, मातृभिः संवादं कृत्वा, स्वभावात् क्रीडायां न प्रवृत्ताः, केवलं तं युवानं मनसा चिन्तयन्त्यः, दिवसान् यापयन्ति।