युधिष्ठिरः महाभागः तीरं गच्छति स्म, तत्र नारदः तस्ये प्रति नर्मदा-तीर्थस्य परमं माहात्म्यं विस्तरेण कथयति। नारदः उवाच—हे राजन्, यदि कश्चित् नर्मदा-तीर्थे पुरुषं पश्यति, सर्वाणि तीर्थानि दृष्टानि इव स्युः, नात्र संशयः। सर्वपापैः विमुक्तः सः रुद्रस्य समीपं गच्छति। नर्मदा-संगमात् अमरकण्टकपर्यन्तं जलमध्ये कोटि-कोटि-तीर्थानि प्रतिष्ठितानि सन्ति, हे महराजन्। तीर्यन्तीर्थं तीर्थं प्रति गमनं कोटि-ऋषिभिः, यज्ञनिष्ठैः, ज्ञानपरैः, देवैः च अनुगतम्। तानि तीर्थानि सेवकाय यथेष्टं फलम् ददाति; यः भक्त्या इदं शृणोति वा पठति वा, सर्वाणि तीर्थानि तं स्नापयन्ति, नर्मदा च तस्य सदा प्रसन्ना भवति, न संशयः। रुद्रः तस्य प्रसन्नः भवति, महर्षिः मार्कण्डेयः अपि; अपुत्रा स्त्री पुत्रान् लभते, दुर्भाग्यः सौभाग्यं प्राप्नोति। कन्या पतिं लभते, यद्यद् फलम् इच्छति, तत् सम्पूर्णं लभते, अन्यत् चिन्तनं न आवश्यकम्। ब्राह्मणः वेदं प्राप्नोति, क्षत्रियः विजयी भवति, वैश्यः धनम् लभते, शूद्रः शुभं स्थानम् प्राप्नोति। मूर्खः ज्ञानं प्राप्नोति; यः त्रिसंध्यायां इदं पठति, नरकं न पश्यति, अधमयोनि न प्राप्नोति। नारदः पुनः उवाच—एवं ते नर्मदा-तीर्थस्य परमं माहात्म्यं कथितम्, तथा प्राचीनकाले गन्धर्वकन्याभिः उत्पन्नं शापजन्यं भीषणं भयम् अपि। तत् रेवाजल-बिन्दूनां अग्निना नष्टम्, रेवाजल-बिन्दूनां स्पर्शेन जनः विमुक्तः भवति। तदा युधिष्ठिरः पप्रच्छ—भगवन्, केन, कथं च ताः कन्याः शापं प्राप्नुः? केषां पुत्र्यः, किम् नामानि, कियद्वयः? कथं रेवाजल-स्पर्शेन, शापस्य फलप्राप्त्या, ताः विमुक्ताः? कुत्र स्नानं कृतवन्त्यः? सर्वं कथय, भगवन्। नर्मदा-तीर्थस्य यशः अद्भुतम्, श्रवणमात्रेण पापदोषः नश्यति। यः 'नर्मदा' इति शब्दं उच्चारयति, वा नाम मात्रं कथयति, सः शाश्वतं मोक्षं प्राप्नोति, यावत् चन्द्रतारकाः तिष्ठन्ति। पूर्वं त्वया रेवायाः परमं माहात्म्यं कथितम्, पुनः विस्तरेण कथय, साधो। उत्तमं आख्यानं ज्ञातुम् इच्छामि, तस्मात् त्वं ब्राह्मणश्रेष्ठ, रेवायाः परमं माहात्म्यं, कन्याभिः सम्बन्धितं इतिहासं कथय। नारदः उवाच—श्रृणु राजसिंह, धर्मयुक्तं आख्यानम्। यथा दारुषु अग्निः निहितः, तथा ब्रह्मणः धर्मः उत्पन्नः। गन्धर्वः शुकः नाम, गीतविशारदः, तस्य पुत्री प्रमोहिनी सदाचारिणी; सुशीला—सुशीलस्य कन्या, संगीतविशारदा। चन्द्रकान्तस्य पुत्री सुतरा, सुप्रभायाः पुत्री चन्द्रिका—एतानि पांच कन्याः, हे राजन्। एताः सर्वाः युवत्यः, रमणीयाः, सदा सहचर्यं कुर्वन्त्यः, भगिन्यः इव। चन्द्रकान्तमणि-सदृशाः, चन्द्रकान्त-प्रभया दीप्ताः, चन्द्रमुख्यः, शोभनकेशाः, चन्द्रकान्तमणि-सदृशाः। देवानां मध्ये, एताः शशांक-प्रभायाः कमलानि इव, रूपसारात् उत्पन्नाः, दिव्यरूपाः, मनोहराः। वसन्ते पाटलानि इव स्तनयुग्मानि, नूतनयौवन-रूपयुक्ताः, लता-नवांकुर-सदृशाः। सुवर्णवर्णाः, सुवर्णमिव दीप्ताः, सुवर्णाभरण-धारिण्यः, सुवर्ण-चम्पक-माल्याः, सुवर्णवस्त्रधारिण्यः। संगीतस्वर-व्यवस्था, ताल-राग-विशारदाः, वाद्य-रमणीयता, वेणु-वीणा-निपुणाः। नृत्य-कलायाः, मुद्रायाः, चित्र-विनोद-विशारदाः, कलासु निपुणाः। एताः कन्याः विविध-विनोदेषु रमन्त्यः, पितृभिः स्नेहिताः, कुबेरस्य गृहे निवसन्त्यः। एकदा वसन्तमासे, उत्सुक्यया, एताः पांच कन्याः एकत्र समागत्य, वनान्तरे भ्रमन्त्यः, मन्दारपुष्पान्वेषणाय गच्छन्त्यः। गौरीपूजायै इच्छन्त्यः, संगीत-विशारदाः, शुद्ध-तडागं गत्वा, सुवर्णपद्मानि, नीलपद्मानि च संगृहीत्वा। निर्मल-वैदूर्य-शिलायां, स्फटिक-शिलायाम् स्नानं कृत्वा, तीरस्थे वस्त्राणि धारयित्वा, मृद्गुटिकायां गौरीं रचयित्वा, सुवर्ण-मुक्ता-आभरणैः अलङ्कृत्य। चन्दनं, सुगन्ध-धूपं, कुंकुमं, उत्तम-पद्मानि, अन्यानि च दत्त्वा, शुभ-भक्त्या पूजां कृत्वा, नृत्य-कला प्रदर्शयन्त्यः। गन्धर्व-शैलीं गृहीत्वा, उत्तम-संगीतं गायन्त्यः, स्वर-संयोजनं कुर्वन्त्यः; मृगनयनी कन्याः कल-शब्दं गायन्त्यः, मधुर-स्वर-उच्चारणं कुर्वन्त्यः। तस्मिन्न् रम्ये काले, हर्ष-वर्षेण, कन्यानां मनः प्रमोदितम्। तस्मिन् क्षणे, ऋषिपुत्रः, वेदविज्ञान-निधिः, पवित्र-अच्छोदा-नदीं स्नानाय आगतः। तस्य रूपम् अनन्तम्, मुखम् दीप्तम्, विशाल-पद्म-लोचनः, युवा, विशाल-वक्षाः, सुन्दर-बाहुः, मनोहर-रूपः, श्यामवर्णः, दीप्तिमान्—मन्यते कामदेवः इव। सः ब्रह्मचारि, सुशिक्षित-जटायुक्तः, दण्डधारि, मन्मथ-धनुष्मान् इव, कृष्णाजिन-वस्त्रधारि, समुद्र-सदृश-दृष्टिः, सुवर्ण-मुञ्ज-कौशेय-गुच्छ-धारि, पृथक् स्थितः। तं ब्राह्मणयुवानं तडाग-तीरे दृष्ट्वा, कन्याः उत्सुक्यया हर्षिताः, "सः अतिथिः अस्माकं भविष्यति" इति चिन्तयन्त्यः। गीत-नृत्यं त्यक्त्वा, तं सस्नेहम् पश्यन्त्यः, उत्सुकाः, मनोयुक्ताः; मृग्यः यथाः शर-आहताः, ताः प्रेमबाणैः विद्धाः। "पश्य, पश्य!" इति उत्साहेन जल्पन्त्यः, निर्दोषाः पांच कन्याः, तं ब्राह्मणयुवानं प्रति प्रेम-मोहं प्राप्नुवन्त्यः। पुनः पुनः तं कमलनयनं पूजयन्त्यः; ततः अप्सराः आपसि चर्चां आरभन्ते।