नरपते, यत्र स्नानेन सर्वपापविमुक्तिर्भवति, तत्र शुक्लतीर्थस्य उत्पत्तिं शृणु, हे पाण्डुपुत्र। हिमवत्पर्वतस्य रम्ये शिखरे, यत्र नानाविधधातुभिः शोभितं तद्रश्मिवद्विभाति, सवितुरुदयस्य सदृशं, हेमद्रवोपमं च दृश्यते। तत्र स्फटिकवज्रसोपानानि, चित्रशिलातलानि, दिव्यं जाम्बूनदसुवर्णमयं भूमिविशेषं, नानापद्मैः भूषितं च दृश्यते। तत्रैव सर्वज्ञः महेश्वरः, अव्ययः लोकानां हितकरः, शान्तः, गणसमूहैः परिवृतः, उपविष्टः अस्ति। तेन सह स्कन्दः, नन्दिः, महाकालः, वीरभद्रः, अन्ये च गणाः, तथा उमा देवी च तत्र सन्निहिता। तत्र मार्कण्डेयः मुनिः समीपमागत्य तम् ईश्वरं पप्रच्छ। सः उवाच—"देवदेव, महादेव, इन्द्रादिभिः कामदानेन स्तुत्य, संसारभीतः अस्मि; सुखोपायं ब्रूहि। भगवन्, भूतभव्येश, सर्वपापनाशन, सर्वतीर्थेषु उत्तमं तीर्थं वद।" ईश्वरः उवाच—"भाग्यवत् मुने, सर्वशास्त्रपारग, शृणु। स्नानादिकं कुरु, ऋषिसंघेन सह गच्छ। तत्र मनुः, अत्रिः, याज्ञवल्क्यः, कश्यपः, अङ्गिराः, यमः, आपस्तम्बः, संवर्तः, कात्यायनः, बृहस्पतिः च, नारदः, गौतमः च धर्मकामाः, तीर्थान्यपृच्छन्—गङ्गा कनखले, प्रयागः, पुष्करः, गया, तथा पवित्रं कुरुक्षेत्रं, राहुणा सूर्यग्रहणसमये, दिवा वा रात्रौ वा—शुक्लतीर्थं महाफलप्रदं इति। दर्शनस्पर्शनस्नानध्यानतपःहोमोपवासैः, शुक्लतीर्थस्य महाफलं लभ्यते। तत्रैव पुण्ये, परमपुण्यप्रदायिनि नदीतीरे स्थिते शुक्लतीर्थे, चाणिक्य इति राजर्षिः सिद्धिमवाप्तवान्। एष क्षेत्रविशेषः, एकयोजनपरिमिते देशे प्रतिष्ठितः, शुक्लतीर्थं नाम, सर्वपापनाशनम्। केवलं पदाङ्गुलिदर्शनात् ब्रह्महत्यानाशनं भवति; अत्रैव, मुनिश्रेष्ठ, अहम् उमया सह वसामि। विशुद्धे वैशाखमासे, कृष्णचतुर्दश्यां, कैलासात् आगत्य अहम् अत्र उपस्थितो भवामि। देवाः, किन्नराः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, विद्याधराः, गणाः, अप्सरसः, नागाः, सर्वे देवगणाः तत्रैव समागच्छन्ति। धर्मकामिनः, राजन्, शुक्लतीर्थं यान्ति; दिव्ययानस्थाः खचराः तत्रैव सर्वकामान् प्राप्नुवन्ति। यथा वासोर्धावकः जलैः वस्त्रं शुक्लयति, एवं जन्मार्जितपापं शुक्लतीर्थे स्नानेन नश्यति। अत्र स्नानदानानि परमपुण्यप्रदानी; मुनिश्रेष्ठ मर्कण्डेय, शुक्लतीर्थात् श्रेष्ठं तीर्थं न भूतो न भविष्यति। पूर्वकृतानि पापानि, यानि बाल्ये कृतानि, शुक्लतीर्थे अहोरात्रोपवासेन नश्यन्ति। तपसा, ब्रह्मचर्येण, यज्ञेन, दानेन, देवदानेन च या श्रीः लभ्यते, सा शतयज्ञैः न लभ्यते। कार्तिकमासस्य कृष्णचतुर्दश्यां, उपोष्य, घृतैः परमेश्वरं स्नापयेत्। एकः, एकविंशति कुलैः सहितः, दिव्यपदात् न पतति; शुक्लतीर्थं परमं तीर्थं, मुनिसिद्धसेवितम्। तत्र स्नानं कृत्वा, राजन्, पुनर्जन्म न भवति; ततः शुक्लतीर्थस्नानानन्तरं, वृषध्वजं प्रभुं पूजयेत्। तत्र निशि मंगलगीतनृत्यैः जागरणं कुर्यात्; प्रातः शुक्लतीर्थे स्नात्वा, देवताः पूजयेत्। पश्चात् शिवव्रती शुचिः, गुरवे भोजनं दद्यात्; यथाशक्ति अन्नं दद्यात्, न कदापि वित्तमायया। ततः प्रदक्षिणं कृत्वा, शनैः देवतां समीपं गच्छेत्; एतद्विधानस्य पुण्यफलं शृणु। दिव्ययानारूढः, अप्सरसां गणैः स्तुतः, शिवतुल्यबलसम्पन्नः, जगत्प्रलयपर्यन्तं तिष्ठति। या स्त्री शुक्लतीर्थे शुभसुवर्णं ददाति, घृतैः देवतां स्नापयति, कुमारं पूजयति—सा भक्त्या एतत्कृत्वा, देवलोकस्थिता, चतुर्दशेन्द्रकालपर्यन्तं मुदं लभते। संक्रान्तौ, चतुर्दश्यां, विषुवे, विषुवत्संक्रमे वा, उपोष्य, संयतः, स्नानं कुर्यात्; यथाशक्ति दानं दद्याद्, हरिशङ्करयोः प्रसादं प्रार्थयेत्; शुक्लतीर्थमहात्म्येन सर्वं अक्षय्यं भवति। तीर्थे, यः विपन्नं, दारिद्र्य afflictedं, अनाथं ब्राह्मणं विवाहयति, तस्य पुण्यं शृणु। यावन्ति तस्य शरीरे च कुलस्य च लोमानि, तावन्ति सहस्रवर्षाणि शिवलोक उपास्यते। नारद उवाच—ततः नरकं यान्ति; तत्र स्नानं कर्तव्यं। यदा स्नानं कृतं, तदा तत्रैव नरकदर्शनं भवति। अस्य क्षेत्रस्य महात्म्यं शृणु, पाण्डुनन्दन। यः तत्र अस्थि-निक्षेपं करोति, सर्वाण्यस्थीनि लीयन्ते, सः जनः सुन्दरः जायते। ततः गवां तीर्थं गत्वा, तस्य दर्शनात् पापविमुक्तिः भवति। ततः, राजन्, उत्तमं कपिलतीर्थं गच्छेत्। तत्र स्नात्वा, सहस्रगवाफलं लभते।