मानुषलोके त्रिलोकविख्यातं पुण्यस्थानं पुष्करं प्रसिद्धं अस्ति। पुष्करं प्राप्य, देवेश्वरसमो भवति पुरुषः। तत्र, हे सूर्यवंशोद्भव राजन्, दिनत्रये सन्ध्यात्रये दशबिलियनपुण्यस्थानानि सन्ति। तत्र, हे प्रभो, आदित्याः, वसवः, रुद्राः, साध्याः मरुद्भिः सह, गन्धर्वाः अप्सरसः च उपस्थिताः। तत्र, हे महराजन्, देवाः, दानवाः, ब्रह्मर्षयः च दिव्यध्यानसम्पन्नाः, महाफलप्राप्त्यर्थं तपः कृतवन्तः। ये विद्वांसः केवलं मनसा पुष्करं इच्छन्ति, सर्वपापानि शुद्धानि भवन्ति, ते च परमस्वर्गे पूज्यन्ते। तस्मिन पुण्यस्थले, हे भाग्यवन्त, ब्रह्मा पितामहः, सदैव प्रमुदितः, देवदानवैः पूजितः, निवसति। पुष्करे, हे भाग्यशाली, ऋषिप्रमुखैः देवैः, महाफलयुक्तं परमसिद्धिं प्राप्तम्। तत्र, यः स्नानं कृत्वा, पितृदेवताभक्तः भवति, सः दशगुणमश्वमेधस्य फलमाप्नोति इति विद्वांसः वदन्ति। पुष्करवनमध्ये एकं ब्राह्मणं भोजनं दत्वा, ब्रह्मलोकपूज्यं लोकं प्राप्नोति। यः सन्ध्याकाले प्रातःकाले च अञ्जलिं कृत्वा पुष्करं स्मरति, सः सर्वतीर्थेषु शुद्धः इव भवति। यत्पापं स्त्रीपुरुषयोः जन्मतः कृतं, तत् पुष्करं आगत्य सर्वं नश्यति। यथा मधुसूदनः सर्वदेवतामध्ये श्रेष्ठः, तथा पुष्करं पुण्यस्थलेषु श्रेष्ठम्। पुष्करे द्वादशवर्षं नियमेन शुद्धेन च वसन्, सर्वयज्ञफलं प्राप्य ब्रह्मलोकं याति। यः शतवर्षं अग्निहोत्रं कुर्यात्, अथवा पुष्करे एकं कार्तिकमासं वसेत्, तयोः फलमेकं भवति। पुष्करं गन्तुं, तत्र तपः कर्तुं, तत्र दानं दातुं, तत्र वासं कर्तुं च, सर्वं दुष्करम्। तत्र त्रि उज्ज्वलशिखराणि त्रि तीराणि च, एतानि मूलतीर्थानि; तस्य कारणं न ज्ञायते। पुष्करे द्वादशवर्षं नियमेन, नियताहारसम्पन्नः वसन्, सर्वपापात् विमुक्तः, सर्वयज्ञफलं प्राप्नोति। वसिष्ठः उवाच—प्रदक्षिणं कृत्वा, जम्बुपथं प्रवेशयेत्; तत्र पितृऋषिभिः पूजितः भवति। तत्र अश्वमेधस्य फलमाप्नोति, विष्णुलोकं गच्छति; पञ्चरात्रं तत्र स्थित्वा, षष्ठं कालं पालयन्, हे राजन्, दुःखं न प्राप्नोति, परमसिद्धिं लभते। जम्बुपथात् निर्गम्य, दुलिकाश्रमं गच्छेत्। तत्र दुःखं न प्राप्नोति, स्वर्गलोकं पूज्यते; अगस्त्याश्रमं प्राप्त्वा, पितृदेवताभक्तः भवति। त्रिरात्रं उपवासं कृत्वा, हे राजन्, अग्निष्टोमस्य फलमाप्नोति; शाकफलाहारः सन्, परमयौवनं लभते। कन्याश्रमं प्राप्त्वा, यः लोकपूज्यं, धर्मवनं तत्र पुण्यं, श्रेष्ठं च अस्ति, हे राजश्रेष्ठ। तत्र केवलं प्रविश्य, पापात् विमुक्तः भवति; पितृदेवताभक्तः शुद्धाहारः च सन्, सर्वकामफलयज्ञं लभते। तत्र प्रदक्षिणं कृत्वा, ययात्यवतरणं गच्छेत्। तत्र अश्वमेधस्य फलमाप्नोति; ततो नियमेन, शुद्धाहारः सन्, महाकालं गच्छेत्। कोटितीर्थस्य जलं स्पृष्ट्वा, अश्वमेधस्य फलमाप्नोति; ततः, हे धर्मज्ञ, उमापतेः पुण्यस्थानं गच्छेत्। तस्य नाम भद्रवटः, त्रिलोकविख्यातम्; तत्र ईशानं प्राप्त्वा, सहस्रगोधनदानसमं पुण्यं लभते। महादेवस्य प्रसादेन, गणपतित्वं, ऐश्वर्यं, निर्भयत्वं, सौभाग्यं च लभते, हे नरश्रेष्ठ। नर्मदां नदीं प्राप्त्वा, त्रिलोकविख्यातां, पितृदेवताभ्यः तर्पणं कृत्वा, अग्निष्टोमस्य फलमाप्नोति। युधिष्ठिरः उवाच—नर्मदा नाम परमं पुण्यस्थलं, पापशैलनाशिनी, वसिष्ठेन दिलीपाय वर्णिता। अहं श्रोतुमिच्छामि, हे नारद, वसिष्ठवाक्येन नर्मदायाः महिमानं कथय। कथं सा पुण्यनदी सर्वत्र प्रसिद्धा अभवत्? कथं नर्मदा नाम प्रसिद्धं अभवत्? नारदः उवाच—नर्मदा सर्वनदीषु श्रेष्ठा, सर्वपापनाशिनी; सा स्थावरजङ्गमेषु सर्वेषु जनान् उद्धरति। अहं वसिष्ठात् नर्मदायाः महिमानं श्रुतवान्; हे राजन्, सर्वं ते कथयामि। गङ्गा कनखले पुण्या, सरस्वती कुरुक्षेत्रे; ग्रामे वा वने वा, नर्मदा सर्वत्र पुण्या। सरस्वत्याः जलं त्रिदिनेन शुद्ध्यति, यमुनायाः सप्तदिनेन; गङ्गाजलं तु त्वरितं शुद्ध्यति, नर्मदा दर्शनात् एव शुद्ध्यति। कलिङ्गदेशस्य पश्चिमभागे, अमरकान्तकपर्वते, सा त्रिलोकपुण्या, रम्या, मनोहरा च अस्ति। तत्र देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, तपस्विनः ऋषयः, तपः कृत्वा, परमसिद्धिं प्राप्तवन्तः। तत्र, हे राजन्, स्नानं, नियमं, इन्द्रियनिग्रहं, एकरात्रोपवासं च कृत्वा, शतपरिवारं उद्धरति।