कुशिकस्य राजर्षेः, गाधेः महात्मनः, सोमस्य राजर्षेः, दिलीपस्य च महात्मनः कीर्तिः श्रूयते। तथा अन्येषां महाभागानां महाबलानां क्षत्रियाणां कथाः प्रसिद्धाः। एषा भारतभूमिः सर्वभूतानां प्रियत्वेन प्रसिद्धा। अधुनाऽहं भारतभूमेः वर्णनं करिष्यामि, यथा श्रुतम्, द्विजश्रेष्ठ। महेन्द्र, मालय, साह्य, शुक्तिमान्, ऋक्ष, विंध्य, परियात्र—एते सप्त महागिरयः प्रमुखाः। तेषां समीपे सहस्रशः अन्याः पर्वताः वर्तन्ते। केचन अज्ञाताः, सारपूर्णाः, विशालाः, विविधशिखरयुक्ताः; अन्ये ज्ञाताः, लघवः, लघूनां पोषकाः च। तत्र, द्विजश्रेष्ठ, आर्य-म्लेच्छाचारयुक्ताः जनाः मिश्रिताः वसन्ति, ये गङ्गा, सिन्धु, सरस्वती नाम्नां शुद्धजलं पिबन्ति। तथा गोदावरी, नर्मदा, बाहुदा, शतद्रु, चन्द्रभागा, यमुना महानदी च प्रवहन्ति। दृशद्वती, वितस्ता, निर्मलसिकता पापनाशिनी नदी, वेत्रवती, कृष्णा, वेणी च प्रवहन्ति। इरावती, वितस्ता, पयोष्णी, देविका, वेदस्मृति, वेदशिरा, त्रिदिव, सिन्धुला, कृमि च प्रवहन्ति। करिषिणी, चित्रवाहा, त्रिसेना, गोमती, धूतपापा, चन्दना महानदी च प्रवहन्ति। कौशिकी स्वर्गे रम्या, अप्रार्थिता रोहितारणी, गुह्या नदी, शतकुम्भा, सरयू च प्रवहन्ति। चर्मण्वती, वेत्रवती, हस्तिसोमा, दिशा, शरावती, पयोष्णी, भीमा, भीमरथी च प्रवहन्ति। कावेरी, चुलुका, तापी, शतमला, नीवारा पूजिता, सुप्रयोगा नदी च प्रवहन्ति। शुद्धा कृष्णला, सिन्धु, वाजिनी, पुरमालिनी, रम्या पूर्वा, वीर्या नदी, भीमा, मालावती च प्रवहन्ति। पलाशिनी पापनाशिनी, महेन्द्रा, पटलावती, करिषिणी, असिक्नी, कुशचीरी, महानदी च प्रवहन्ति। मरुतां श्रेष्ठा, मेना, हेमा, घृतवती, अनावती, अनुष्णा, सेव्या कापि च प्रवहन्ति। सदा वीर्या, दुर्जया, कुशचीरा महानदी, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा, कपिंजला च प्रवहन्ति। चन्द्रावहा, फलद्य, कुचीरा, अम्बुवाहिनी, वैनदी, पिङ्गला, वेणा, तुङ्गवेगा महानदी च प्रवहन्ति। विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्रा, कपिला, धेनु, सकामा, वेदस्वा, हविःस्रावा, महापथा च प्रवहन्ति। शिप्रा, पिच्छला, भारद्वाजी प्रवहन्ती, कौरनिकि, शोणा प्रवहन्ती, बाहुदा, चन्द्रमा च प्रवहन्ति। दुर्गामन्तःशिला, ब्रह्ममेध्या, दृशद्वती, परोक्षा, रोही, जम्बूनदी च प्रवहन्ति। सुनासा, तमसा, दासी, सामान्य, वरणा, नीला, धृतिकरी, पर्णाशा महानदी च प्रवहन्ति। मानवी, वृषभा, भासा, ब्रह्ममेध्या, दृशद्वती—एते च अन्याः महतीः नद्यः द्विजश्रेष्ठ। सदा आरोग्ययुक्ता कृष्णा, मंदगा, मंदवाहिनी, ब्राह्मणी, महागौरी, दुर्गा च प्रवहन्ति। चित्रोत्पला, चित्ररथा, अतुला, रोहिणी, मंदाकिनी, वैतरणी, कोका महानदी च प्रवहन्ति। शुक्तिमती, अनङ्गा, वृषसाह्वया, लोहित्या, करतोया, वृषकात्वया च प्रवहन्ति। कुमारी, मृषितुल्या, मारिषा, सरस्वती, परमपवित्रा मंदाकिनी, सर्वा गङ्गा च प्रवहन्ति। एताः सर्वाः जगतो मातरः, महाफलाः, प्रसिद्धाः, शतसहस्रशः नद्यः च। एवं, ब्राह्मणाः, एताः नद्यः परम्परया वर्णिताः। अधुना तासां पार्श्वे प्रदेशानां वर्णनं शृणु। कुरवः, पाञ्चालाः, शाल्वाः, मैत्रेयाः, जङ्गलाः, शूरसेनाः, पुलिन्दाः, बौधामालाः च। मत्स्याः, कुशट्टाः, सौगन्ध्याः, कुत्सपाः, काशयः, कोसलाः, चेदयः, मत्स्याः, करुषाः, भोजाः, सिन्धवः, पुलिन्दकाः च। उत्तमाः, दशर्णाः, मेकलाः, उत्कलैः सह, पाञ्चालाः, कोसलाः, बहवः पृष्ठयुगन्धराः। बोधाः, मद्राः, कलिङ्गाः, काशयाः, परकाशयाः, जठराः, कुकुराः, सुदशर्णाः, श्रेष्ठः सुसत्तमाः च। कुन्तयः, अवन्तयः, अपरकुन्तयः, गोमन्तः, मल्लकाः, पुण्ड्राः, विदर्भाः, नृपवाहिकाः च। अश्मकाः, उत्तरअश्मकाः, गोपराष्ट्राः, कनियसाः, अधिराज्यकुशट्टाः, मल्लराष्ट्राः, केरलाः च। मालवाः, उपवस्याः, चक्रवक्रालयाः, शाकाः, विदेहाः, मगधाः, सद्माः, मलजाः, विजयाः च। अङ्गाः, वङ्गाः, कलिङ्गाः, यकृल्लोमानाः, मल्लाः, सुदेष्णाः, प्रह्लादाः, महिषाः, शशकाः च। बह्लिकाः, वतधनाः, अभीराः, कलतोयकाः, अपरान्ताः, परान्ताः, पङ्कलाः, चर्मचण्डिकाः च। अटवीशेखराः, मेरौ निवसन्तः, उपावृताः, अनुपावृताः, सुराष्ट्राः, केकयाः च। कुट्त अपरान्ताः, महेयाः, कक्षाः, समुद्रनिष्कुताः, अनेकाः अन्धाः, पर्वतेषु वर्तन्तः च। एवं भारतभूमेः नद्यः, पर्वताः, प्रदेशाः, जनाः च महिमा श्रूयते, यथा श्रुतम्, यथा परम्परा।