दुश्चरित्रैः महेश्वरः न दृश्यते। तस्य पर्वतस्य शिखरात्, द्विजश्रेष्ठ, क्षीरधारा प्रवहति। भगिरथी गङ्गा, शुभा च विश्वरूपा विशालायाः, भीषणनिनादेन गुञ्जन्ती, पुण्यपापयुक्तैः जनैः पूर्णा। सा शीघ्रगमना, शुद्धचन्द्रसरोवरं प्रविश्य, तद् सरः समुद्रसमानं पवित्रं कृतवती। ततः पिनाकधृत्, पर्वतानामपि दुर्भरां, शिरसि शतसाहस्रवर्षाणि धृतवान्। मेरोः पश्चिमे केतुमालः, द्विजश्रेष्ठ, जम्बूद्वीपे महादेशः अस्ति। तत्र, द्विजवर, जनानां आयुः दशसहस्रवर्षाणि; पुरुषाः सुवर्णवर्णाः, स्त्रियः अप्सरःसमाः। तत्र जनाः रोगशोकविवर्जिताः, सदा हृष्टचित्ताः; पुरुषाः तत्र शुद्धसुवर्णतेजसा जाताः। गन्धमादनशिखरे, गुह्यकाधिपः कुबेरः, अप्सरसः राक्षसैः सह रमते। गन्धमादनस्य पार्श्वे, अन्ये पापविहीनाः, तेषां परमायुः एकादशसहस्रवर्षाणि। तत्र, ब्राह्मणाः, पुरुषाः कृष्णाः, ऊर्जस्विनः महाबलवन्तः; स्त्रियः पद्मदलप्रभाः, सर्वाः अतीव सुन्दरीः। तत्र उत्तमं श्वेतभूमि नीलोत्पलयुक्ता, सुवर्णभूमि च, ऐरावतः, ब्राह्मणाः, बहुजननिवासितः प्रदेशः। धनुखण्डे, भाग्यवन्तः, दक्षिणोत्तरप्रदेशौ स्तः; मध्ये इलावृतः, पञ्च प्रदेशाः सन्ति। प्रत्येकः प्रदेशः पूर्वं पूर्वं गुणैः—आयुः, प्रमाणं, आरोग्यं, धर्मः, कामः, धनम्—अतिक्रान्ति। सर्वे जनाः तत्र एतेषां गुणैः युक्ताः; एवं, भाग्यवन्तः, पृथिवी पर्वतैः शोभिता। हेमकूटः महान् पर्वतः कैलासाख्यः; तत्र वैश्रवणः गुह्यकैः सह रमते। कैलासस्य उत्तरं, मैनाकपर्वतं प्रति, हिरण्यशृङ्गः दिव्यः रत्नमयः पर्वतः। तस्य समीपे दिव्यं शुद्धं सरः सुवर्णवालुकायुक्तं, रमणीयं विष्णुसरोवरं, यत्र राजा भगिरथः वासं कृतवान्। गङ्गां भगिरथीं दृष्ट्वा, राजा भगिरथः तत्र बहुवर्षाणि वासं कृतवान्; तत्र रत्नखचितयूपाः, सुवर्णक्षेत्राणि च सन्ति। तत्र, यज्ञं कृत्वा सिद्धिं प्राप्तवान्, प्रसिद्धः सहस्राक्षः यत्र नित्यः स्रष्टा श्रीपति सर्वलोकैः सह वसति, तत्र गतवान्। तत्र, दीप्तिमान् सर्वत्र पूज्यते, नरनारायणेन सह, ब्रह्मणा, मनुना, पञ्चमेन स्थाणुना च। तत्र दिव्या त्रिधा नदी प्रथमं स्थापिताः; ब्रह्मलोकात् निर्गम्य सप्तधाराः विभज्यन्ते। वटोदका, नलिनी, पार्वती, सरस्वती, जम्बूनदी, सीता, सप्तमी गङ्गासिन्धुः। सा अचिन्त्या, दिव्याख्या, शक्तियुक्ता, सहस्रयुगान्ते महासभायाम् पूज्यते। सरस्वती कदाचित् दृश्यते, कदाचित् अदृश्यते; सप्त दिव्यगङ्गाः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धाः। हिमवति राक्षसाः, हेमकूटे गुह्यकाः, निष्यधे सर्पाः नागाः, गोकरणे तपस्थानम्। सर्वदेवदानवानां श्वेतः पर्वतः; निष्यधे गन्धर्वाः, नीलपर्वते ब्रह्मर्षयः। श्रीङ्गवान् देवाश्रमः; एवं सप्त प्रदेशाः श्रेष्ठाः, प्रत्येकस्य स्वभागः। तत्र स्थावरजङ्गमाः जनाः निवासन्ति; तेषां ऐश्वर्यं दिव्यमानुषं नानारूपे दृश्यते। गण्यं न शक्यते, श्रद्धालवः, यत् शोभितम्; ब्राह्मणाः, त्वं मम पृच्छसि, दिव्यं शशरूपप्रदेशम्। शशरूपस्य पार्श्वे दक्षिणोत्तरप्रदेशौ स्तः; कर्णे नागद्वीपः कश्यपद्वीपः च। ब्राह्मणाः, कर्णप्रदेशः प्रसिद्धः मालयपर्वतः; एषः शशरूपप्रदेशस्य द्वितीयभागः दृश्यते। ऋषयः ऊचुः—हे सूत, मेरुना उत्तर, पश्चिम, पूर्वप्रदेशान्, माल्यवत्पर्वतं च विस्तारतः कथय। सूतः ऊचुः—नीलस्य दक्षिणे, मेरुना उत्तरपार्श्वे, पुण्याः उत्तरकुरवः सिद्धैः सेविताः, ब्राह्मणाः। तत्र वृक्षाः मधुरफलयुक्ताः, सदा पुष्पफलशोभिताः; पुष्पाणि सुरभिणि, फलानि रसपूर्णानि। तत्र सर्वकामफलदाः वृक्षाः, द्विजश्रेष्ठ, अन्ये क्षीरवृक्षाः अपि, ब्राह्मणश्रेष्ठ। तेषु सदा क्षीरं स्रवति, अमृतसदृशम्; फलात् वस्त्राणि, भूषणानि च उत्पाद्यन्ते। सर्वभूमिः रत्नमयी, सुवर्णवालुकायुक्ता; सर्वऋतुषु रम्या, तत्र तपस्विनां तपस्याः आवश्यकता नास्ति। तत्र सर्वे जनाः देवलोकात् पतिताः, शुद्धवंशसम्पन्नाः, धनसम्पन्नाः, सर्वे अतीव रम्यदर्शनीयाः। तत्र दम्पतीः जायन्ते, स्त्रियः अप्सरःसमाः; तत्र गौःक्षीरं अमृतसदृशं पिबन्ति। युग्मं समये जायते, समरूपगुणयुक्तं, सौम्यभावेन संयुक्तम्।