कदाचित् भद्रा, या शुभद्रा, या पूर्वं सखी आसीत्, सा नदी स्वरूपिणी श्रीरूपेण सहायकत्वेन मार्गं जगाम। तयोः संयुक्तिः शुभदा बभूव, सागरस्य उत्तरतीरे पवित्रे स्थले, यत्र कश्चित् स्नानं कृत्वा शुद्धं जलं समर्पयति। तत्र वराहाय नमस्कृत्य वरुणस्य धाम प्राप्यते; तेनैव पन्था भगवतः विष्णोः सागरं प्रवेशः अभवत्। सर्वान् दानवान्, देवानां विघ्नकर्तॄन्, विजित्य, यज्ञवराहदेवः मकरालयं सम्प्रेर्य तत्र चिरकालं क्रीडित्वा पङ्कात् निर्गतः। तदा पार्वती उवाच—“भगवन्, यज्ञवराहस्य तत्र मेघावरणप्रदेशे प्रवेशं च पङ्कान्निर्गमनं च विस्तारतः कथय।” महादेव उवाच—“पूर्वं वराहहरिः पृथिव्यां क्रीडितवान्; एतत् सर्वं शृणु, हे गिरिसुते। सः भगवतः साक्षात् वराहरूपं धारयित्वा देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं तं रूपं स्वीकृतवान्। भूमिदेवीं उद्धृत्य सः पङ्कात् निर्गतः; तत्रैव महत् पुण्यस्थानं वराहतीर्थं नाम जातम्। यः तत्र स्नानं करोति, सः निःसंशयं मोक्षं प्राप्नोति; तत्र पितॄणां मोक्षार्थं श्राद्धं कर्तव्यम्; सः मुक्तः स्वैः सह महतीं सुखदां लोकां याति।” एवं श्रीपद्मपुराणस्योत्तरखण्डे पंचपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंहितायां वराहतीर्थनामकः षोडशनवत्यधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। पुनः महादेवः उवाच—“शृणु, देवि, त्रिषु लोकेषु दुर्लभं व्रतम् एकं वक्ष्यामि; तस्य श्रवणेन ब्रह्महत्यादिपापात् जनाः विमुच्यन्ते। सः स्वयंज्योतिः सदा भक्तानां सुखाय प्रादुरभवत्; सः तिथिरूपेण मासरूपेण वा पुण्यदः अभवत्। तस्य नामोच्चारणेन नित्यं मोक्षः लभ्यते; सः परात्मा सर्वकारणकारणम्। सः विश्वात्मा विश्वरूपः सर्वेश्वरः; द्वादशादित्याः येन धृताः, स एव महात्मा नरसिंहः भक्तानां शान्तिकाम्यया प्रकटितः। तदा पार्वती उवाच—‘देवश्रेष्ठ! अनन्ता अवताराः कीर्तिताः; तेषु श्रीनृसिंहाख्यं परमं स्थानं विस्तरेण कथय, येन केवलं ज्ञानेन सुखलोकः लभ्यते।’ महादेवः उवाच—‘हिरण्यकशिपुं हत्वा देवदेवः लोकगुरुः तं स्वकं अङ्के स्थापयित्वा तुष्टः इदं वचनम् अब्रवीत्। प्रह्लादः सर्वविदां श्रेष्ठः, स्वपितुः हन्ता अग्रणीः। प्रह्लादः उवाच—“भगवन्, नृसिंह, अद्भुतरूप, तुभ्यं नमः। अहं तव भक्तः, देवश्रेष्ठ, सच्च तव पृच्छामि। भगवन्, मयि भक्तिरन्यथा जाताऽस्ति; कथं ते प्रियोऽभवम्, कारणं वद।” नृसिंहः उवाच—“शृणु, महाबुद्धे, भक्तेः कारणं कथयामि, तव प्रियत्वस्य च। पूर्वजन्मनि न त्वं ब्राह्मणस्य पुत्रः, न चाध्ययनं कृतवान्; वसुदेव इति नाम्ना, अत्यन्तकामुकः, गणिकायाः पुत्रः जातः। तत्र न किंचित् पुण्यं कृतवान्; मधु-घृतसेवनपरः, गणिकासङ्गे रतः। मम व्रतशक्त्या भक्तिरुत्पन्ना, पापवर्जित। प्रह्लादः उवाच—‘देव, विस्तरेण वद—कस्य पुत्रः, किं व्रतं च?’ नृसिंहः उवाच—‘पूर्वं सृष्ट्यर्थं ब्रह्मणा एतत् परं व्रतं कृतम्; मम व्रतशक्त्या चराचरं सर्वं सृष्टम्। त्रिपुरविनाशाय भगवता व्रतं कृतम्; तस्य व्रतस्य प्रभावेन त्रिपुरः पतितः। अन्यैः बहुभिः प्राचीनदैवैरृषिभिः राजर्षिभिश्चैतदुत्तमं व्रतं कृतम्। तेन व्रतशक्त्या सर्वे सिद्धिं प्राप्नुवन्ति; स्वर्गे बहूनि सुखानि त्वया मया प्रियाणि जातानि। तानि भुक्त्वा मयि लीयन्ते; प्रह्लाद, मयि प्रविश। धर्महेतोः तवावतारो मम शरीरे पृथक्। तेषां पुनरागमनं नास्ति, शतयुगपर्यन्तं अपि; दरिद्रः अपि कुबेरसमानं धनं प्राप्नोति। यः कामयते, सः कामं प्राप्नोति; यः ऐश्वर्यमिच्छति, सः परमैश्वर्यं लभते; दीर्घायुषः इच्छन् शिवसमायुः प्राप्नोति। स्त्रीणां सौभाग्यं, पुत्रान्, धनधान्यं, दुःखनाशं च व्रतं दाति। स्त्रियः वा पुरुषाः वा यः एतत् व्रतं कुर्वन्ति, तेषां सुखं, भोगमोक्षफलानि ददामि। किम् अधिकं वक्तव्यम्, प्रिये? नाहं न शङ्करः अपि अस्य व्रतस्य फलं वर्णयितुं समर्थः। प्रह्लादः उवाच—‘भगवन्, तव प्रसादात् एतत् परं व्रतं श्रुतम्; तव भक्तिरेव कारणं, व्रतस्य फलं श्रोतुमिच्छामि। अधुना तस्य व्रतस्य परं विधानं श्रोतुमिच्छामि—कस्मिन् मासे, कस्यां तिथौ कर्तव्यम्?’ नृसिंहः उवाच—‘प्रह्लाद, श्रेयस्ते अस्तु; सम्यक् शृणु। वैशाखस्य शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां व्रतं कर्तव्यम्। मम प्रादुर्भावस्य कारणं, भक्तसन्तोषजनकं शृणु; मम उत्पत्तिं शृणु, या भक्तानां सुखदायिनी। पश्चिमदिशि अन्यकारणेन मम मुकुटस्थलं जातम्; तत् पुण्यं पापनाशनम्।