गङ्गायाः मध्ये ताः अश्रुप्रवाहाः निमज्जन्ति, तत्र दिव्यरूपाः सुरभयः विशालाः पद्मानि समुत्पद्यन्ते। किं कारणं, भगवति, यस्याः तस्याः सुशोभननयनयोः निर्मलाणि अश्रूणि गङ्गाजले पतन्ति? तत्र कश्चन पुरुषः, कृशकायः, जटिलः, वल्कलाम्बरधारी, तानि सुरभिणि सुवर्णवर्णानि पद्मानि सञ्चिनोति। तानि दिव्यानि पद्मानि गृहीत्वा, सः शिवं सम्पूज्य तिष्ठति। का सा स्त्री? कः सः पुरुषः? एतत् सर्वं ब्रूहि, महाबुद्धे। शिवपूजनानन्तरं सा किमर्थं रुदति? यदि त्वं मां प्रियतमा मन्यसे, तर्हि सर्वमेतदाख्याहि। तदा कुञ्जलः उवाच—शृणु पुत्र, दिव्यैः कृतं पावनं आख्यानं ते कथयामि, यत् सर्वपापनाशनं, विष्णोः च महात्मनः चरितं। पूर्वं हि हुन्दः नाम असुरः, युद्धे नहुषेण हतः। तस्य पुत्रः विहुन्दः नाम, तपः कर्तुं प्रवृत्तः। पितरं निहतं श्रुत्वा, मन्त्रिभिः सहितं नहुषेण, आयोः पुत्रेण, सः क्रोधेन पूर्णः, देवविनाशाय घोरं तपः अचरत्। तस्य पापिनः तपसा बलं ववृधे। सर्वे देवाः जानन्ति—सः युद्धे दारुणः, त्रैलोक्यविनाशे संनद्धः। "पितरं प्रतिकर्तास्मि, नरान् देवान् च हनिष्यामि" इति निश्चित्य, देवब्राह्मणकण्टकः सः, लोकान् संक्लेशयामास। तस्य तेजसा इन्द्रमुखाः देवाः दग्धाः। ते सर्वे विष्णुं शरणं जग्मुः—स देवदेवः, जगन्नाथः, शङ्खचक्रगदाधरः। ते ऊचुः—"विहुन्दस्य महाभयात् नः सदा रक्ष," इति। श्रीविष्णुः उवाच—"सर्वे देवाः सुखेण भूयासुः। अहं विहुन्दं दुष्टमतिक्रूरं नाशयिष्यामि।" इति उक्त्वा, जनार्दनः मायां सृष्ट्वा, नन्दने स्थित्वा, महाकीर्तिः, स्त्रीरूपं निर्ममे, गुणसम्पन्नां। विष्णोः सा माया, सकलजगन्मोहिनी, अनुपमं रूपं ससर्ज। विहुन्दवधाय सा सौन्दर्यशोभायुक्तं रूपं धारयामास। सा दिव्या माया, देवविनाशाय, दिव्यपथे गतवती। नन्दनस्य सीम्नि, दैत्यपतिः विहुन्दः तां मायां ददर्श; सा तं मदनबाणैः विमोहयामास। सा स्त्री, यं कालस्वरूपिणी, सुवर्णसदृशशरीरा, सौभाग्यसम्पन्ना, तं पश्यन्तं स्वविनाशं न बुबोध। तदा विहुन्दः, कामपीडितः, तां वरस्त्रीं पप्रच्छ—"काऽसि त्वम्? कस्य वा? मनो मे मोहितम्। संगमं ददातु मे, रक्ष रक्ष, वरवदने। त्वया सह यद् इच्छसि, तत् दास्यामि, देवदानवदुष्करं।" माया उवाच—"यदि मया सह रमितुमिच्छसि, मम याचितं ददातु, हे दानव। सप्तकोटिपद्मैः, दिव्यैः, सुरभिभिः, दुर्लभैः, कामोदकसम्भवैः, शङ्करं पूजय। तैः पद्मैः हारं कृत्वा, मम ग्रीवायां स्थापय। ततः निस्संशयं तव भार्या भविष्यामि।" विहुन्दः प्रत्युवाच—"एवं करिष्यामि, देवी, यद् याचितं दत्तमस्तु।" ततः स दैत्यपतिः, दिव्यपवित्रवनेषु विचरन्, प्रेमपीडितः, तं वृक्षं न ददर्श। यत्र यत्र गच्छति, तत्र तत्र "कः कामोदकवृक्षः?" इति पृच्छति। महाजनाः ऊचुः—"नास्ति कामोदकवृक्षः।" सः पापात्मा, कामबाणैः पीडितः, भृगुपुत्रं शुक्रं गत्वा, प्रणम्य पप्रच्छ—"कामोदकवृक्षं वद, सुरभिपुष्पसम्भृतं।" शुक्रः उवाच—"नास्ति कामोदकवृक्षः, स देवाङ्गनासु एव वर्तते। या हास्यसमये हृष्टा वदति, तस्याः हास्यादेव सुरभयः श्रेष्ठाः पुष्पाणि जायन्ते। तानि दिव्यानि सुवर्णवर्णानि, गन्धयुक्तानि, कामदाः न संशयः। एकेन अपि पुष्पेण यः शङ्करं पूजयति, तस्य परमं कामं शङ्करः ददाति।" "रुदितसमये तु, तस्याः अन्यानि अपि पुष्पाणि जायन्ते, रक्तवर्णानि, विशालानि, परन्तु निर्गन्धानि; तानि न स्पृशेयुः।" इति शुक्रवचनं श्रुत्वा सा पप्रच्छ—"कुत्र कामोदा?" शुक्रः उवाच—"गङ्गायाः पुण्यद्वारे, पापनाशिनी। तत्र विश्वकर्मणा निर्मिता कामोदा नाम पुरी। तत्र दिव्योपभोगयुक्ता स्त्री वसति। सा भूषणैः शोभते, सर्वैः देवैः पूजिता। तत्र गत्वा, अप्सरः सम्माननीया। किञ्चित् पुण्यकर्मणा तां हसय;" इत्युक्त्वा शुक्रः मौनं जगाम। सः दानवश्रेष्ठः स्वकार्ये प्रवृत्तः।