देवेशः इन्द्रः यद् इच्छसि, तत् सर्वं ते ददामि। वज्रसंयोगेन त्वं शीघ्रं वृत्रं हनिष्यसि। तदा शक्रः उवाच—भगवन्, तव अनुग्रहात् दितेः दुर्गमं पुत्रं वज्रेन हनिष्यामि, त्वं पश्यन्, देवश्रेष्ठ। इत्युक्त्वा इन्द्रः तस्मिन् दैत्ये प्रति गतवान्। तस्मिन्नेव काले सुरसेनायाम् अनाहतध्वनिः प्रादुरभवत्। मृदङ्गाः, डिण्डिमाः, भेरीः, अन्ये च वाद्ययन्त्राणि वाजयन्ति स्म। सर्वेषु दैत्येषु महान् लाभलोभः उत्पन्नः। तत्क्षणं महाबलः मघवान् जातः। तं समाविष्टं दृष्ट्वा ऋषयः नागाश्च तं चिह्नितवन्तः। ते शक्रं प्रभुं स्तुतिभिः जयघोषैः च प्रशंसन्। युद्धे उत्सुकः शक्रः ऋषिप्रशंसासमवृतः गन्तुं आरभत; तस्य रूपं अतिवैद्यम् अभवत्। ततः महादेवः उवाच—हे देवि, वृत्रयुद्धस्य शिखरे मम शरीरे नानाविधानि लिङ्गानि प्रादुरभवन्; तानि शृणु। तत्र तीक्ष्णं ज्वलज्जिह्वं मुखं प्रादुरभवत्; अतिशयः श्वेतता, महदङ्गकम्पनं, उष्णश्वासः च प्रकटितः। रोमाञ्चः, तीव्रकम्पनं, महाप्रश्वासः च अभवत्; भयानकाः उल्काः पतित्वा पार्श्वं ताडितवन्तः। श्मश्रु, वध्यपक्षिणः, गृध्राः, बकाः, शृगालाः च घोरं शब्दं कृतवन्तः; सर्वे वृत्रस्य उपरि चक्रवत् परिभ्रमन्ति स्म। तदा इन्द्रः गजमास्थाय तत्र आगच्छत्; वज्रं हस्ते धृत्वा शक्रः तं दैत्यं समीपं अगच्छत्। ततः देवाधिपः अमानुषं निनादं मुक्तवान्; वृत्रासुरः युध्यमानः शक्रः वज्रं प्रक्षिप्तवान्। स वज्रः, अतिविशालदीप्तिः, यथाप्रलयाग्निः, शक्रेण वृत्रे दैत्ये समुद्रतीरे प्रक्षिप्तः। तदा सर्वतः पुनः महान् शब्दः उत्पन्नः, वृत्रं हतम् दृष्ट्वा, सर्वदेवानां भीषणः। इन्द्रस्य शिरसि पुष्पवृष्टिः अभवत्; वृत्रं हत्वा, पुण्यः दानवाधिपस्य भयङ्करस्य संहारकर्ता, अमरैः सह स्तुतः, दिव्यनगरीं प्रविष्टः। तदा वृत्रशरीरात् उत्तमशक्तिः उत्पन्ना। भीषणं ब्रह्महत्या, भयानका, लोकान् कम्पयन्ती, विकृतमुखा, कृष्णपिङ्गला, कपालमालाविभूषिता, कृशा, पर्वतीकन्ये, रुधिरलिप्ता, पापिष्ठा, मत्स्यगन्धयुक्ता, महादेवी तादृश्या रूपेण उत्पन्ना, इन्द्रं देवश्रेष्ठं अन्वेष्टुम् आरभत्। तदा महाबलिनं शक्रं दृष्ट्वा सा प्रधाव्य, देवाधिपं ग्रीवायाः गृहीत्वा बध्नाति स्म। ब्रह्महत्याभयेन विघ्नितः, इन्द्रः कमलमध्ये निहितः, तत्र बहूनि वर्षाणि स्थितवान्। तया गृहीतः, देवि, स्थिरः अभवत्; शक्रः मुक्त्यर्थं सर्वं प्रयत्नं कृतवान्। किन्तु, महादेवि, ब्रह्महत्यां न शक्नोति निवारयितुं; तया गृहीतः देवाधिपः स्थिररूपः अभवत्। स ब्रह्माणं समीपं गत्वा, शिरसा नमस्कृत्य, ज्ञातवान् शक्रः ब्रह्महत्याहन्त्र्या गृहीतः। तदा ब्रह्मा देवश्रेष्ठस्य विषयं चिन्तयामास; सा ब्रह्मा समीपं गत्वा, इदं वचनं अब्रवीत्—"भगवन्, तव समीपं आगता अस्मि, यद् यथोचितं कर्तव्यम्, तद् वद।" तस्यै ब्रह्मा ब्रह्महत्या-पापं विषये, मधुरया वाचा, संक्षिप्तं सत्यं च अवदत्। "देवाधिपं मुक्त्वा, एतत् मम कृते कुरु, सुन्दरी। किं ते आज्ञापयामि? किं ते इच्छसि?" ब्रह्महत्या उत्तरम् अदात्—"तव वचनात् शक्रात् गच्छामि, पुरुषश्रेष्ठ। देवाधिप, नमः ते; स्थानं मे दत्तुम् अर्हसि।" महादेवः उवाच—'तथास्तु', तया प्रतिज्ञां कृतवान्, ब्रह्मा अपि। तदा शक्रस्य ब्रह्महत्या-पापस्य निवारणाय उपायं अन्वेष्टुम् आरभत्। तदा अग्निं आह्वय्य, ब्रह्मा उवाच—'जातवेदः, शक्रस्य ब्रह्महत्या-पापस्य चतुर्थांशं स्वीकुरु।' अग्निः उवाच—'मम मोक्षस्य कारणं किं, भगवन्, ब्रह्महत्या-पापे? एतत् सत्यं ज्ञातुम् इच्छामि, मान्य।' ब्रह्मा उवाच—'यः त्वां ज्वलन्तं उपगच्छति, स तव द्वारा बीजं, ओषधिं, तिलं, फलं, मूलं, यूपं, कुशं वा न योजयेत्।' तस्मिन्नेव काले, स त्वां त्यजित्वा तत्र स्थित्वा, हविप्रवाहक, ब्रह्महत्या-जनितं मनसः तापं त्यज। तदा हविप्रवाहकः तं आज्ञां स्वीकृतवान्, पुण्यः ब्रह्मा इच्छितं प्राप्तवान्। ततः वृक्षान्, ओषधीन्, तृणानि च आह्वय्य, ब्रह्मा तां सुन्दरीं प्रति इदं विषयं उक्तवान्। ततः वृक्षाः, ओषधयः, तृणानि च, आज्ञया, अग्निवत् व्यथिताः, ब्रह्माणं प्रति उक्तवन्तः—'नः ब्रह्महत्या-पापं स्वभावतः अस्ति; अतः पुनः न हन्तुं अर्हसि।' वयं अग्निं, शीतं, वातप्रेरितं वर्षं, छेदनं, विदारणं च, सदा सहामः। ब्रह्मा उवाच—'यदि कश्चित् पुरुषः, महान् मोहात्, युष्मान् कारणं विना छिन्द्यात् वा विदारयेत्, तस्य पापं गच्छेत्।' इति वृत्रवधस्य, ब्रह्महत्या-पापस्य, तस्य निवारणस्य च, दिव्यं आख्यानं सम्पन्नम्।