सञ्जातानां मध्ये श्रेष्ठः राजा, द्विजश्रेष्ठ, देवैः दिव्यानि अस्त्राणि प्राप्तवान्। तेन सः दिव्यरूपे देवसमानः अभवत्। ततः सर्वे देवाः सहस्राक्षं देवेशं उवाचुः—“रथः नहुषाय दत्तव्यः, देवेश।” देवेषां इच्छाम् अवगम्य, वज्रधारी स्वं सारथिम् मातलिं आह्वयन्, द्विजश्रेष्ठ, तं आदेशं दत्तवान्। “सौम्यात्मनं तं महात्मानं नहुषं रथेन मोहय; पताकया भूषितेन, युद्धाय सज्जं आयोः पुत्रं।” तेन सहस्राक्षे प्रत्युक्तम्—“आदेशं ते करिष्यामि।” इत्युक्त्वा, त्वरया युद्धाय सज्जः आयोः पुत्रं अगच्छत्। सः राजा, देवेशस्य वचः श्रुत्वा, “धर्मज्ञ, युद्धे रथेन विजयी भव,” इति उक्तः। सहस्राक्षः पुनः उवाच—“राजेश्वर, युद्धे दानवम् हुण्डं पापबुद्धिं हन।” तद्वचनं श्रुत्वा, राजा हर्षेण रोमाञ्चितः अभवत्, महात्मनः देवेशस्य वसिष्ठस्य कृपया। “युद्धे दानवं हुण्डं पापबुद्धिं नाशयिष्यामि, विशेषतः देवाः कृते, मम मायायाः मोहितायाः च।” नहुषः महात्मा एवं महावाक्यं उक्त्वा, स्वयं भगवान् शङ्खचक्रगदाधरः आगच्छत्। सः स्वं चक्रं, सूर्यमण्डलवत् विशालं, तेजसा दीप्तं, शुभं, गोलं, समुत्क्षिप्य, हर्षेण नहुषाय दत्तवान्। शम्भुः तस्मै तीक्ष्णं तेजस्विनं शूलं दत्तवान्। तेन उत्तमेन शूलेन, युद्धाय सज्जः, त्रिपुरान्तकस्य द्वितीयः शङ्करः इव बभौ। ब्रह्मा ब्रह्मास्त्रं दत्तवान्; वरुणः उत्तमं पाशं; चन्द्रः स्वदीप्तिसदृशं शङ्खं, शुभध्वनिम् उत्पादयन्तम्। इन्द्रः वज्रं शक्तिं च दत्तवान्; वायुः धनुः बाणैः सह; अग्निः अग्न्यस्त्रं तस्मै महात्मने दत्तवान्। महात्मनः देवाः तस्मै राज्ञे महाबलाय, नानाविधानि दिव्यानि अस्त्राणि शस्त्राणि च दत्तवन्तः। कुञ्जलः उवाच—ततः वीरः आयोः पुत्रः, देवैः पूजितः, सत्यज्ञैः ऋषिभिः आशीर्भिः स्तुतः, दिव्यरथं आरुरोह। सः रथः रत्नैः भूषितः, घंटानिनादितः, लघुघंटाभिः पूर्णः, दीप्तः अभवत्। तेन दिव्यरथेन राजा तेजसा बभौ, यथा सूर्यः स्वदीप्त्या दिव्यपथे प्रकाशते। स्वतेजसा दानवानां शिरांसि अभिपीड्य, वायुसमानवेगेन, सततं गतिमान् अभवत्। यत्र पापबुद्धिः दानवः स्वबलैः सहितः स्थितः, तत्र मातलिना महात्मना सह अगच्छत्। एवं शतदशाधिकशततमोऽध्यायः, नहुषकथा, च्यवनाख्याने, गुरुतीर्थमाहात्म्ये, वेनकथायां, भूमिखण्डे, पद्मपुराणे समाप्तः। कुञ्जलः उवाच—यदा वीरः नहुषः देवेशसमानः युद्धाय निर्गच्छत्, तदा सर्वाः स्त्रियः, शुभगीतैः हर्षपूर्णैः, तं अनुगच्छन्। देवाङ्गनाः श्रेष्ठाः, अप्सराः रम्भाप्रमुखाः, उत्सुकाः किन्नराः, मधुरस्वरेण गायतः। तथैव गन्धर्वस्त्रियः, शोभासम्पन्नाः भूषणैः भूषिताः, यत्र राजा स्थितः, तत्र जिज्ञासया अगच्छन्। महोदया नाम नगरी, हुण्डस्य अपि, सर्वत्र दिव्यनन्दनवनैः शोभिता। सप्तप्राकारयुक्तैः गृहैः, कुम्भैः पताकाभिः महास्तम्भैः भूषितैः, अग्रनगरीव शोभिता। सा नगरी सर्वशोभासम्पन्ना, कैलासशिखरसमुन्नतैः भवनैः, दिव्यरूपा, आकाशगम्या। दिव्यवनैः उपवनैः, समुद्रसदृशैः सरोवरैः, जलपूर्णैः, पद्मैः शतदलैः शोभिता। रत्नप्राकारैः, शतकोटिभिः स्तम्भैः, शुद्धजलपूर्णैः खातैः शोभिता। अन्यैः महद्रत्नैः, गजैः, अश्वैः, श्रेष्ठस्त्रीपुरुषसमूहैः शोभिता। महोदया नगरी नानादिव्यशोभाभिः दीप्तिमती; महाबलवान् नहुषः तां नगरीं अपश्यत्। नगरस्य सीमायां दिव्यवनं आसीत्, दिव्यवृक्षैः शोभितम्; वीरः नहुषः तत्र प्रविष्टः, यथा अमरः नन्दनवनं प्रविशति। मातलिना सह, धर्मराजः, रथेन, वनमध्ये, नदीतीरे प्रविष्टः। तत्र दिव्यस्त्रियः शोभासम्पन्नाः समागताः; गन्धर्वाः गीतविशारदाः, श्रेष्ठराजं गीतैः स्तुतवन्तः। सर्वे सूता मागधाः, आयोः पुत्रं, सूर्यसमानदीप्तिं, स्तुतवन्तः। नहुषः किन्नरैः गीयमानं मधुरगीतं श्रुतवान्। एवं एकादशाधिकशततमोऽध्यायः, भूमिखण्डे, पद्मपुराणे, वेनकथायां, गुरुतीर्थमाहात्म्ये, च्यवनाख्याने, नहुषकथायां समाप्तः। कुञ्जलः उवाच—यदा दिव्याङ्गनाभिः गीयमानं तद्गीतं नहुषः श्रुतवान्, तदा निश्चितस्वरपदं तं गीतं श्रुत्वा, शम्भोः कन्या चित्तविक्षेपं प्राप्य, गम्भीरं चिन्तयामास। सा श्रेष्ठा, तपोबलसम्पन्ना, उत्साहपूर्णा, शीघ्रं आसनात् उत्थाय, त्वरया निर्गता। एवं द्वादशाधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः, भूमिखण्डे, पद्मपुराणे, वेनकथायां, गुरुतीर्थमाहात्म्ये, च्यवनाख्याने, नहुषकथायां।