पार्वती देवी महादेवं सस्नेहं पप्रच्छ—“हे देव, स्वर्गलोकात् पुरन्दरः कस्य कर्मणः प्रवृत्त्याऽत्र आगतः? तद् मे वक्तव्यम्। वर्त्रघ्नी नदी केन नाम्ना कथ्यते? हे देव, पुरन्दरस्य नगरे ब्रह्मघोषनिनादे स्थायिन्याः, यः तां सततं पूजयति, तस्य तया संयोगं मे कथय।” महादेवः प्रत्युवाच—“एष प्रश्नः अस्मिन भूमौ पूर्वं अभवत्। तत्र युधिष्ठिरः नाम राजा धर्मात्मा प्रसिद्धः आसीत्। स भिष्मं धर्मज्ञं प्रज्ञायुक्तं पप्रच्छ। यत् भिष्मः तस्मै उवाच, तत् ते समक्षं प्रवक्ष्यामि। वर्त्रस्य वासवस्य च मध्ये दशसहस्रवर्षाणि दशशतानि च रोमाञ्चजनकं युद्धं अभवत्। ततः पराजितः शक्रः वर्त्रेण सह सन्धिं कृत्वा, कपटं विहाय, युद्धं परित्यज्य मम शरणं आगतः। वर्त्रघ्न्या संगमे शंकरं तुष्टाव। ततः अहं आकाशे प्रादुरभवम्, तस्मै दर्शनं ददौ। मम शरीरेभ्यः पतितं भस्म काश्यपीतीरे, तत्र भस्मगात्रं नाम शिवलिङ्गं स्थापितं। भूतश्वरः भस्मगात्रः ब्रह्मणा स्थापितः। तस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या-पापात् विमुक्तिः स्यात्। युगादौ श्राद्धं कृत्वा सर्वपापात् विमुक्तिः भवति। ततः अहं महात्मनं इन्द्रं अतिप्रसन्नः अभवम्। “यद् इच्छसि, हे देव, सर्वं ददामि। वज्रसंयोगेन त्वं शीघ्रं वर्त्रं हनिष्यसि।” शक्रः उवाच—“हे प्रभो, तव प्रसादेन अहं दितेः दुस्तरं पुत्रं वज्रेण हनिष्यामि, त्वं पश्य, देवश्रेष्ठ।” एवं उक्त्वा इन्द्रः तदनन्तरं दानवस्य समीपं गच्छति। तदा सुरसेनायां विशेषतः दुन्दुभीनां घोषः अभवत्। मृदङ्गाः, डिम्डिमाः, भेरीः, अन्यानि वाद्यवर्गाणि अपि वादनं कृतवन्तः। सर्वेषु दानवेषु महद् लाभलोभः उत्पन्नः। बलवान् मघवान् तत्क्षणात् उत्पन्नः। तं अवलोक्य, ऋषयः नागाः च तं अवबुद्धवन्तः। ते शक्रं स्तुतिवाक्यैः जयघोषैः च प्रशंसन्। युद्धोत्सुकः शक्रः ऋषिसंस्तुतैः परिवृतः, तस्य रूपं सहनाय दुष्करं अभवत्। महादेवः पुनः उवाच—“हे देवी, वर्त्रयुद्धस्य शिखरे मम शरीरे विभिन्नानि लिङ्गानि प्रादुर्भूतानि। तानि शृणु। तीक्ष्णं ज्वलज्जिह्वं प्रकटितम्; तीव्रः पाण्डुरः आविर्भूतः; महद् कम्पनं अङ्गानां, दग्धश्वासः अभवत्। रोमाञ्चः, तीव्रकम्पनं, महाश्वासः उत्पन्नः; भयङ्कराः उल्काः पतित्वा पार्श्वे पतिताः। गृध्राः, वध्याः, श्येनाः, बकाः च भीषणं शब्दं कृतवन्तः; सर्वे वर्त्रस्य उपरि चक्रवत् भ्रमन्ति। ततः इन्द्रः गजे समारूढः तत्र आगतः; वज्रधरः शक्रः दानवस्य समीपं अगच्छत्। देवेशः अतिमानुषं गर्जनं कृतवान्; वर्त्रासुरः युध्यमानः, शक्रः वज्रं प्रक्षिप्तवान्। स वज्रः अतिविभवशाली, प्रलयाग्निवत्, शक्रेण वर्त्रासुरे समुद्रतीरे प्रक्षिप्तः। ततः सर्वतः पुनः महान् शब्दः उत्पन्नः; वर्त्रं हतम् दृष्ट्वा सर्वदेवान् भीषणः। इन्द्रस्य शिरसि पुष्पवृष्टिः अभवत्; वर्त्रं हत्वा, भाग्यशाली, दानवाधिपस्य भयङ्करस्य संहारकर्ता— —अमृतैः सह स्तुतः दिव्यनगरं प्रविष्टः; ततः वर्त्रस्य शरीरेण परमशक्ति उत्पन्ना। भीषणं ब्रह्महत्या पापं, लोकभीषणा, विकृतमुखी, कृष्णपीतवर्णा— —कपालमालया भूषिता, पर्वती, कृशा, रक्तलिप्ता, महापापिनी, मत्स्यगन्धयुक्ता, भीषणा— स महादेवी, एवं भीषणरूपा, इन्द्रं देवश्रेष्ठं अन्वेष्टुम् आरब्धवती। ततः बलिनं शक्रं दृष्ट्वा, त्वरया अग्रे गत्वा, देवेशं कण्ठे गृहीत्वा द्रढं धारयामास। ब्रह्महत्याभयात् इन्द्रः कमले मध्ये गुप्तः अभवत्, तत्र बहूनि वर्षाणि स्थित्वा। सा तं गृहीत्वा, देवी, स्थिरः अभवत्; शक्रः तस्याः मुक्त्यर्थं यत्नं कृतवान्। महादेवी, शक्रः ताम् न शक्नोति ब्रह्महत्यां निवारयितुम्; तया गृहीतः देवेशः स्थिररूपः अभवत्। स ब्रह्माणं उपगम्य, शिरसा नमस्कृत्य, अवबुद्धवान् शक्रः ब्राह्मणश्रेष्ठहत्यया गृहीतः इति। ततः ब्रह्मा देवश्रेष्ठं संबन्ध्य चिन्तनं कृतवान्; तस्य चिन्तनस्य मध्ये सा ब्रह्माणं समीपं गत्वा, एतद् उवाच— “हे प्रभो, तव समीपं आगता, सम्मानदाता; यद् कर्तव्यं, तद् मे ब्रूहि, हे देव, किम् इच्छसि?” तस्यै ब्रह्मा मधुरया वाचा, संक्षेपेण, सत्यम् उक्तवान्—“देवेशं विमोचय; मम कृते एतत् कुरु, सुन्दरी। किं ते आज्ञापयामि? किं इच्छसि?” ब्रह्महत्या पापम् उवाच—“तव वचनेन शक्रात् निर्गच्छामि, नरश्रेष्ठ। देवेश, नमस्ते; निवासस्थानं देहि।” महादेवः प्रोवाच—“तथा अस्तु,” इति तस्यै प्रतिज्ञां दत्तवान्, ब्रह्मा अपि। ततः शक्रस्य ब्रह्महत्या-पापस्य निवारणार्थं उपायं विचिन्तितवान्।