शृणु, देवि, पुण्यकथामिमां यथाशास्त्रं प्रवृत्तां। यः पुण्ये भूतालये स्नात्वा तत्र च भूतालयवटं दृष्ट्वा, स भूतनाथस्य प्रसादेन भूतभीतिं न प्राप्नोति। एवं भूतेश्वरतीर्थं कीर्तितम्। तस्मात् परं पुण्यस्थानं घटेश्वराख्यं दृश्यते; यत्र स्नानं कृत्वा तं च दृष्ट्वा निःश्रेयसं नूनमवाप्यते। यत्र अभ्रमती पुण्या प्रवहति, तत्र महान्घटः संस्थितः। तत्र महादेवं दृष्ट्वा जनः संशयविनिर्मुक्तो भवति। यः कश्चित् तत्र गच्छति, प्लक्षवृक्षं विशेषेण पूजयति, स मनसा सर्वान् कामान् इह लभते। एवं घटेश्वरतीर्थं कीर्तितम्। ततः श्रद्धया जनः वैद्यनाथाख्यं पुण्यस्थानं प्रति यायात्; तत्र स्नात्वा शिवपूजनपरः भवेत्। तत्र पितॄन्यथावत् तर्पयन् सर्वयज्ञफलमवाप्नोति; देवदत्तया विजयया सर्वपापक्षयः स्यात्; तं दृष्ट्वा जनाः सदा विविधान् कामान् प्राप्नुवन्ति। ततः महादेवः उवाच—"ततः, हे महादेवि, यत्र पर्वतनन्दिनी, वार्त्रघ्नी च, इन्द्रश्च धर्मात्मा संगमं प्राप्नुवन्, तं देशं गन्तव्यम्। तत्र संयतचित्ताः जनाः स्नानं कुर्वन्ति; तत्र स्नानफलं दशाश्वमेधसमं स्यात्। यः तत्र तिलपिण्डैः श्राद्धं करोति, स सप्तपूर्विकांश्च सप्तापरांश्च पावयति। तत्र सम्यग्यथा पूज्य स्नानं कृत्वा गणनाथं संपूज्य, न किञ्चिद् विघ्नेन बाध्यते, न लक्ष्मीभ्रंशं प्राप्नोति।" पार्वती उवाच—"कस्मिन्कर्मणि पुरन्दरः स्वर्गलोकात् अत्र आगतः? कथं च वार्त्रघ्नी या नदी, सा केन नाम्ना विख्याता? ब्रह्मप्रणादयुता पुरन्दरपुरी मध्ये तस्याः योगं कथय।" महादेव उवाच—"एषा हि पृथि्व्याम् एव प्रश्नः कदाचित् पूर्वं जातः। तत्र राजा युधिष्ठिरः धर्मात्मा बभूव। स पितामहं भीष्मं धर्मज्ञं पप्रच्छ। यत् भीष्मः तस्मै व्याख्यातवान्, तदहं ते कथयामि। दशसहस्रवर्षाणि दशशतानि च, रोमाञ्चनकारिणा युद्धेन वृत्रवासवयोः समभवत्। तदा भग्नः शक्रः वृत्रेण संधिं कृत्वा, कपटं विना युद्धं परित्यज्य, शरणं मम आगतः। ततः स वार्त्रघ्न्याः संगमे शंकरं तुष्टाव। तदा, हे देवि, अहं व्योम्नि प्रादुरासं तस्मै दर्शनं दत्तवान्। मम शरीराज्जगद्भूतस्य काश्यपीतीरे यत् भस्म पतितम्, तत्र भस्मगात्राख्यं पुण्यलिङ्गं संस्थापितम्। तद् भूतेश्वरः भस्मगात्रः ब्रह्मणा स्थापितः। तस्य केवलदर्शनात् ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तिः स्यात्। तत्र युगादौ श्राद्धं कृत्वा सर्वपापविनिर्मुक्तो भवति। तदा अहं इन्द्रेण महात्मना प्रीतः अभवम्। यत् किञ्चित् इच्छसि, तत् सर्वं ददामि; अस्य वज्रयोगेन त्वं शीघ्रं वृत्रं हनिष्यसि। शक्र उवाच—'भगवन्, तव प्रसादेन अहं दितेः सुतं दुर्ग्राह्यं वज्रेण हनिष्यामि, त्वां पश्यन्, देवश्रेष्ठ।' एवं उक्त्वा इन्द्रः तदा दानवस्य समीपं ययौ। तस्मिन्नवसरे सुरसेनायां दुन्दुभयो नेदुः। मृदङ्गडिंडिमभेरीसंघोषश्चाभवत्। तदा सर्वेषां दानवानां महती लाभलालसा समुत्पन्ना। मघवा महाबलः तत्रैव जातः। तम् अवेक्ष्य, मुनयः नागाश्च सन्तुष्टाः अभवन्। तं विजयं स्तुत्वा, शक्रं स्तोत्रैः प्रशंसंतः, देवाः तदनुजग्मुः। युद्धाभिलाषी शक्रः, ऋषिप्रणदितः, दुर्दर्शरूपः अभवत्। महादेव उवाच—"युद्धस्य शिखरे मम शरीरे नानालिङ्गानि प्रादुर्भूता। तानि शृणु। तीक्ष्णं ज्वलज्जिह्वं मुखं, तीव्रा पाण्डुताऽभवत्; महदङ्गकम्पनं, उष्णश्वासश्च जातः। रोमाञ्चः, कम्पनं, महाप्रस्वासश्च; भीषणाः उल्काः पतित्वा पार्श्वे पतिताः। गृध्रचिलिङ्गबकविहगाः घोरं शब्दं कृत्वा वृत्रस्योपरि वर्तुलवत् वर्तन्ते। तदा इन्द्रः ऐरावतारूढः तत्र आगतः; वज्रं हस्ते धृत्वा, शक्रः तं दानवं प्रत्यगच्छत्। तदा देवराजः अमानुषं घोषं मुमोच; वृत्रासुरे युध्यमाने शक्रः वज्रं प्राक्षिपत्। स वज्रः दीप्तिमान्, कालाग्निसदृशः, शक्रेण समुद्रतीरे वृत्राय क्षिप्तः। तदा सर्वतो महाशब्दः पुनः अभवत्; वृत्रं निहतम् दृष्ट्वा, सर्वदेवानां भीषणः। पुष्पवृष्टिः शिरसि इन्द्रस्य पतिता; वृत्रहत्यां कृत्वा, स भाग्यवान्, दानवभीषणनाशकः, अमरैः सह स्तूयमानः दिव्यपुरीं प्रविवेश। तदा वृत्रदेहात् परा तेजः निष्पन्ना। तदा घोरं ब्रह्महत्या रूपं, संसारभयावहम्, विकृतमुखं, कृष्णपिङ्गलम्, कपालमालाविभूषितम्, कृशं, रुधिरलिप्तं, महापापं, मत्स्यगन्धं च, तस्याः रूपेण महती देवी उत्पन्ना। सा देवानाम् उत्तमं इन्द्रं अन्विच्छन्ती समुत्पन्ना। तदा बलिनं शक्रं दृष्ट्वा, सा देवी त्वरमाणा देवराजं कण्ठे गृहीत्वा धारयामास।