महेश्वरः उवाच— कस्मिन् पुत्रेण सा नीताऽभूत् पितुः ऋणमोचनाय? तत्र तपस्यर्थं स सर्वश्रेष्ठः ऋषिः दाधीचिः समागतः। तेन महात्मना, परमात्मना, तत्र महान् तपः कृतम्। तत्रैव कोलः नामासुरो विघ्नाय समुपस्थितः, स बहूनि विघ्नानि निर्मितवान्, नात्र संशयः। एतद् दृष्ट्वा, तस्य बुद्धिमतः पुत्रः कहोदः, स्वस्य शुभपुत्रः, तस्य वधार्थं कर्म समारभत, हे देवेश्वरि। तया तदा स कोलः महासुरो निहतः। तस्मात् महत्तपः क्षेत्रम् उत्पन्नम्, यत् कलियुगे गुह्यं तिष्ठति, हे पार्वति। एवं पिप्पलादतीर्थनाम्नि सप्तपञ्चाशदधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः, उमा-महेश्वरसंवादे, श्रीपद्ममाहापुराणस्य उत्तरखण्डे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसमेता। अनन्तरं, महेश्वरः पुनरुवाच— ततः पापप्रणाशनं पुण्यस्थानं भूतालयं गन्तव्यम्। तत्र वटवृक्षः तिष्ठति, पूर्वे चन्दनवृक्षः। कृष्णाष्टम्यां उपोष्य, यः भूतालये स्नानं कृत्वा, कृष्णतिलदानं करोति, स मृत्युः अनन्तरं भूतत्वं न प्राप्नोति। यः पितृभ्यः तिलयुक्तं कुम्भं ददाति, स पितरः भूतत्वात् मोचयति, नात्र संशयः। यः पितृभूतानां नाम्ना स्नानं करोति, स भूतत्वात् विमुच्यते, विशेषतः चतुर्दश्यामष्टम्यां वा, प्रातः शुद्धतोयेन। पुण्ये भूतालये स्नात्वा, भूतालयवटदर्शनात्, भूताधिपस्य प्रसादेन, भूतभयम् न प्राप्नोति। एवं भूताधिपतीर्थम्। तस्मात् परं क्षेत्रं घटीश्वराख्यं, तत्र स्नात्वा दृष्ट्वा च, मुक्तिर्निश्चितं प्राप्यते। यत्र पुण्या आभ्रमती नदी प्रवहति, तत्र महाघटः। तत्र महादेवं दृष्ट्वा, विमुक्तिः सुलभा। यः तत्र गत्वा, विशेषतः प्लक्षवृक्षं पूजयति, स मनसा सर्वाभिलषितं फलम् अवाप्नोति। एवं घटीश्वरतीर्थम्। ततो वैद्यनाथाख्यं क्षेत्रं भक्त्या गन्तव्यम्; तत्र पुण्ये स्नात्वा, शिवपूजनपरायणः स्यात्। यथावत् पितृन् तर्पयित्वा, सर्वयज्ञफलं लभते; देवैः प्रदत्तं जयम्, सर्वपापक्षयं करोति; तं दृष्ट्वा जनाः सदा विविधाभिलषितं फलम् आप्नुवन्ति। पुनरपि महेश्वरः उवाच— ततः हे महादेवि, यत्र पर्वती कन्या, वार्त्रघ्नी, चन्द्रशेखरः च, धर्मात्मा इन्द्रः च, संगमं प्राप्तवन्तः, तत् क्षेत्रं गन्तव्यम्। तत्र नियम्य चित्तम्, जनाः स्नानं कुर्वन्ति; तत्र स्नानफलं दशाश्वमेधसमं भवति। यः तत्र पिण्डदानं तिलपिष्टेन करोति, स सप्त पीढ्यः पूर्वापराः शुद्धिं गच्छन्ति। यथाविधि पूजां कृत्वा, संगमे स्नात्वा, गणाधिपं सम्पूज्य, विघ्नैः न बाध्यते, न च लक्ष्मीः ह्रियते। पार्वती उवाच— कस्य कर्मणि पुरन्दरः स्वर्गलोकात् अत्र आगतः? एतद् मम वक्तव्यं। वार्त्रघ्नी नदी केन नाम्ना कथ्यते? हे देव, पुरन्दरपुरी ब्रह्मध्वनिपूरितायाम्, यः तां नित्यं पूजयति, तस्य संगमं कथय। महेश्वरः उवाच— भूमण्डलेऽस्मिन्नेव, एषः प्रश्नः कदाचित् जातः। युधिष्ठिरः नाम राजा महान् धर्मात्मा आसीत्। स भीष्मं धर्मज्ञं पप्रच्छ। यत् भीष्मः तस्मै उक्तवान्, तत् त्वां प्रति वक्ष्यामि। दशसहस्रवर्षाणि दशशतानि च, रोमाञ्चकरं युद्धं वार्त्रस्य वासवस्य च आसीत्। तदा शक्रः पराजितः सन्, वार्त्रेण सह संधिं कृतवान्। कपटं विना, युद्धं त्यक्त्वा, स मम शरणं प्राप्तः। संगमे वार्त्रघ्न्याः, शंकरं तुष्टाव। तदा अहं आकाशे प्रकटितः, तं दर्शनं दत्तवान्। मम शरीरेभ्यः यः भस्मराशिः कश्यपीतीरे पतितः, तत्र भस्मगात्रलिङ्गं प्रतिष्ठापितम्। भूताधिपः भस्मगात्रः ब्रह्मणा प्रतिष्ठापितः। तं दृष्ट्वा एव ब्रह्महत्यापातकात् विमुक्तिः। युगादौ श्राद्धं कृत्वा सर्वपापात् विमुच्यते। तदा अहं इन्द्रेण तुष्टः। यत् किमपि इच्छसि, तत् सर्वं दास्यामि। वज्रयोगेन त्वं शीघ्रं वार्त्रं हनिष्यसि। शक्रः उवाच— भगवन्, तव प्रसादेन अहं दितेः सुतं दुष्प्राप्यं वज्रेण हनिष्यामि, त्वां पश्यन्, देवश्रेष्ठ। एवं उक्त्वा, इन्द्रः दानवस्य समीपं जगाम। तदा देवसेनायाम् अनुनादयः दुन्दुभ्यः प्रनदिताः। मृदङ्गाः डिण्डिमाः भेरीः बहूनि वाद्यं च। सर्वासुरेषु महती लाभलुब्धता उत्पन्ना। तत्र महाबलः मघवान् त्वरितं जातः। तं संप्राप्तं दृष्ट्वा, ऋषयः नागाश्च तदावस्थिताः। ते शक्रं स्तुतिभिः जयघोषैः च पूजयामासुः। शक्रः युद्धाय प्रयातः, ऋषिप्रशंसावृतः, तस्य रूपं दुरधर्षं जातम्। महेश्वरः पुनरुवाच— हे देवि, युद्धशिखरे वार्त्रेण सह, मम शरीरे नानाविधानि लिङ्गानि प्रादुरभवन्। तानि शृणु। तत्र उग्रं ज्वलनमुखं जातम्, तीव्रं गौरवं समुत्पन्नम्, महदङ्गकम्पनं, दग्धश्वासश्च। रोमाञ्चः कम्पनं च, महाः निष्वासः उत्पन्नः। भीषणाः उल्काः पतित्वा पार्श्वे पतन्ति। गृध्राः वध्याः कङ्काः बकाः च, भीषणं शब्दं कुर्वन्ति; ते सर्वे वार्त्रस्य उपरि चक्रवत् परिभ्रमन्ति।