सर्वशक्त्या महातेजसा देवदानवैरजेयेन क्षत्रियैः भीमैः राक्षसैः दैत्यैः किन्नरैश्च अजय्यः स राजा दिव्यगुणैः समन्वितः। स देवब्राह्मणभक्तः प्रजापालकः, यज्ञकर्त्ता, दानपतिः, वीरः, शरणागतानां दयालुः च। स दाता, भोक्ता, महात्मा, वेदशास्त्रविद्, धनुर्वेदकुशलः, शास्त्रनिष्ठः च। अच्युतबुद्धिः, धैर्ययुक्तः, युद्धेऽजय्यः, एवं गुणसम्पन्नः, सुन्दरः, यस्य वंशः उत्पद्यते। स राजा भगवत्प्रसादेन पुत्रं वंशपरम्परायै प्रार्थयति – “यदि मे वरः दातव्यः, तव कृपया, हे भगवन्, पुत्रं मे दत्तुम् इच्छामि।” ततः दत्तात्रेयः उवाच – “एवं भवतु, हे पुण्यशाली, तव गृहे धर्मात्मा, वंशवर्धनः, सर्वभूतानां दयालुः पुत्रः भविष्यति।” एवं गुणैः युक्तः, विष्णोः अंशेन संयुक्तः, स राजा सर्वेषां अधिपः अभवत्, नराधिपः इन्द्रतुल्यः। वरं दत्त्वा, दत्तात्रेयः अतुलं फलम् अदात्; योगी राज्ञे उवाच – “तव धर्मपत्नीं प्रति इदं फलम् दत्तव्यम्।” ततः स आयुः प्रणम्य दत्तात्रेयस्य समीपात् मुक्तः, शुभवाक्यैः अनुगृहीतः, तदनन्तरं दृष्टेः अन्तर्धानम् अकरोत्। दत्तात्रेयः महर्षिः गच्छति, आयुः स्वपुरीं प्रत्यागच्छत्। हर्षपूर्णः, स इन्दुमतीगृहं प्रविशत्, यत्र श्रीः, सर्वकामफलानि, इन्द्रस्य सदृशं भवनम् आसीत्। स बुद्धिमान् राजा इन्दुमतीस्वरभानुकन्यया सह स्वं राज्यं पुरन्दरवत् अलंकारयन् अधितिष्ठत्। तत्र इन्दुमती, दत्तात्रेयस्य उपदेशेन फलभोजनं कृत्वा, दिव्यतेजसा युक्तं गर्भं धारयति। रात्रौ, इन्दुमती शुभस्वप्नं दृष्टवती – दिव्यप्रभं, शुभलक्षणैः पूर्णम्। तत्र सा सूर्यसमानप्रभं पुरुषं ददर्श – ब्राह्मणं मुक्तामालया भूषितं, शुभवस्त्रधारीं, अन्तःपुरं प्रविशन्तम्। श्वेतपुष्पमाला तस्य ग्रीवायां आसीत्; सर्वाभरणैः शोभितः, दिव्यगन्धेन लिप्तः। चतुर्भुजः, शङ्ख, गद, चक्र, खड्गधारी; शशिचन्द्रमण्डलसदृशं छत्रं तस्य उपरि धृतम्। दिव्यरत्नैः शोभितः, हार, बाजूबन्द, कङ्कण, नूपुरैः विभूषितः। चन्द्रमण्डलसदृशकुण्डलैः अलंक्रियमानः, स महापुरुषः तत्र प्रकटितः। स इन्दुमतीं आह्वयन्, शङ्खेन क्षीरपूर्णेन, चन्द्रसदृशश्वेतजलैः तां स्नापयामास। पुनः पुनः, रत्नसुवर्णयुक्तशङ्खेन, स श्वेतवर्णं, सहस्रशीर्षं, सुन्दरं नागं स्नापयामास। महारत्नैः भूषितं, तेजोमण्डलैः आवृतं, तस्य नागस्य मुखे मुक्तामणिं स्थापयामास। तत्र देवाधिपः, इन्दुमतीपत्निः, तस्य हस्ते कमलं दत्त्वा, स्वं स्थानं प्रत्यगच्छत्। एवं दिव्यं स्वप्नं दृष्ट्वा, पुण्यवती इन्दुमती तं स्वप्नं आयवे, राजाधिपाय, निवेदयामास। तद्वाक्यं श्रुत्वा, राजा पुनः चिन्तयामास; गुरुम् आहूय, तं स्वप्नं विस्तरेण कथयामास। स शौनकं, भाग्यशालीं, सर्वज्ञं, विप्रश्रेष्ठं आह्वयन् – “हे द्विजश्रेष्ठ, रात्रौ मम पत्नी दिव्यस्वप्नं दृष्टवती – ब्राह्मणः गृहं प्रविष्टः – तस्य कारणं किम्?” शौनकः उवाच – “पूर्वं दत्तात्रेयेन तुभ्यं वरः दत्तः। तेन फलम् पुत्रार्थं तव नियोजितम्। तत् फलम् कस्य दत्तम्, हे राजन्?” राजा प्रत्युवाच – “सद्गुणाय पत्नीं प्रति तद् फलम् अदत्तम्।” तद्वाक्यं श्रुत्वा, शौनकः, द्विजश्रेष्ठः, उवाच – “दत्तात्रेयस्य प्रसादेन, तव गृहे उत्तमः पुत्रः विष्णोः अंशयुक्तः भविष्यति – नात्र संशयः। हे राजन्, स्वप्नस्य कारणं उक्तम् – तव पुत्रः इन्द्रोपेन्द्रतुल्यः, दिव्यबलसम्पन्नः। स धर्मात्मा, सोमवंशवर्धनः, धनुर्वेदवेदविद् च भविष्यति।” इत्युक्त्वा शौनकः स्वगृहं गच्छति; राजा हर्षपूर्णः, प्रियया सह आनन्दं प्राप्नोति। एवं च्यवनस्य कथा, गुरुतीर्थमहात्म्ये, भूमिखण्डे, पद्मपुराणे, वेनकथायाम्, चतुर्थोऽध्यायः समाप्तः। कुञ्जलः उवाच – सा इन्दुमती, सखीभिः सह नन्दनवनं गत्वा क्रीडति; तत्र पितुः दुःखदं वचनं शृणोति। सिद्धगन्धर्ववाक्यं सा हर्षेण शृणोति – “तव गृहे वीर्यसम्पन्नः विष्णुतुल्यः पुत्रः भविष्यति – स श्रेष्ठः, हुण्डस्य अन्तं करिष्यति – इति दुःखदं वचनम्।” तद्वचनं श्रुत्वा, सा पितरं प्रति निवेदयामास – दुःखितं वचनं संक्षेपेण उक्त्वा। ततः पितरं प्रति उक्तवती; पिता तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितः, पूर्वं अशोकसुन्दरीकृतं शापं स्मरति। तस्माद् अशोकसुन्दरी तपः अकरोत् – इन्दुमतीगर्भनाशाय, तस्मिन्नेव दैत्यः प्रयत्नं अकरोत्। एवं पद्मपुराणे महान् आयोः इन्दुमत्याः च दिव्यपुत्रोत्पत्तिकथा, दत्तात्रेयवरप्रसादः, शुभस्वप्नवर्णनं, शौनकस्य स्वप्नार्थनिरूपणं, अशोकसुन्दरीशापस्मरणं च विस्तारतः प्रवृत्तम्।