स्नात्वा तत्र विधिवद्, स भक्तः मां दृष्ट्वा तत्र स्थित्वा, नानाविधैः पूजाविधिभिः निरन्तरं पूजनं अकरोत्। तत्र कश्चन दुष्टतमः कौलिकः, पापरूपम् धृत्वा, तस्मिन्नेव काले शिवे मांसं न्यवेदयत्, हे सुन्दरी। तं मांसं दृष्ट्वा अपि विश्वामित्रः तत्र उक्तवान्—‘एष पापकर्म अत्र कृतम्, पापेन। शर्वेण, परात्मना, तस्मै दण्डः न दत्तः; अतः अहं शापं दातुम् निश्चितवान्, न संशयः।’ एवं चिन्तयित्वा, तत्र अहम् शप्तः, हे देवि, तस्मिन्नेव काले। तदा स महर्षिः उक्तवान्—‘अस्मिन् घोरकले, त्वं सर्वथा गुप्ता भव;’ एवं शापं दत्त्वा, स श्रेष्ठः ऋषिः तत्र निर्गतः। तस्माद् कालात्, हे देवि, ऋषिशापात् अहम् गुप्ता अभवम्; यः कश्चन मत्स्थले पूजनं करोति—तस्य पापं तत्क्षणात् नश्यति। ये मृत्तिकया मम प्रतिमां निर्माय पूजयन्ति—ये विशेषतः अस्मिन् स्थले वसन्ति, ते कले ‘खङ्गधरेश्वर’ इति प्रसिद्धाः। कृतयुगे ‘मन्दिर’ इति, त्रेतायां ‘गौरव’ इति, द्वापरे सर्वत्र प्रसिद्धम्, कले ‘खङ्गेश्वर’ इति स्मृतम्। दक्षिणभागे मम स्थानम्, हे देवेश्वरि; इदं ज्ञात्वा, विप्राः तत्र प्रतिमां स्थापयन्ति। यः तत्र नियमितं पूजनं करोति, स कामफलम् प्राप्नोति; धर्मं, अर्थं, कामं, मोक्षं च भूमौ लभते। यः धूपं, दीपं, नान्नं, चन्दनादिकं च जगन्नाथाय समर्पयति, तस्य दुःखं नास्ति—सत्यं, सत्यं, हे सुन्दरमुखि। एवं धारेश्वरमाहात्म्यनाम एकशतचतुःपञ्चाशत्तमोऽध्यायः श्रीपद्ममहापुराणे, उत्तरखण्डे, पंचपञ्चाशत्साहस्र्यां संहितायाम् समाप्तः। महादेवः उवाच—दुग्धेश्वरस्य समीपे पिप्पलाद इति पृथिव्यां प्रसिद्धं परमपुण्यं तीर्थं अस्ति। तत्र, मातुर्निर्देशेन, ऋषिः पूर्वं तपः कृत्वा, समुद्राग्निसमां कृत्यां उत्पादितवान्। पितरं ऋणात् मोक्तुम् इच्छन्, दधीचिर्महात्मा तत्र स्नानपानं कृत्वा ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तः। साब्रमतीतीरे, पिप्पलादः प्रभुः गुप्तः; तत्र स्नानात्, हे देवि, मोक्षयोग्यः भवति। तत्र पिप्पलवृक्षान् विधिवत् स्थापयेत्; तदनन्तरं, हे महादेवि, कर्मबंधनात् मुक्तिः। पार्वती उवाच—कृत्या किमर्थं उत्पादिता? तस्याः किम् पूर्वं कृतम्? कस्य पुत्रेण सा पितरं ऋणात् मोक्तुम् नीताऽभवत्? महादेवः उवाच—दधीचिः श्रेष्ठऋषिः तत्र तपस्यै आगतः; तेन महर्षिणा, परमात्मना, तत्र महत्तपः कृतम्। तत्र, कोल नामकः असुरः विघ्नाय आगतः; स बहून् विघ्नान् अकरोत्, न संशयः। तं दृष्ट्वा, काहोदः, तस्य शुभपुत्रः, मारणाय कर्म अकरोत्, हे सुरेश्वरि। तया कृत्यया, कोलासुरः हतः; तस्मात् महापुण्यतीर्थम् उत्पन्नम्, यत् कले गुप्तम्, हे पार्वति। एवं पिप्पलादतीर्थनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः श्रीपद्ममहापुराणे, उत्तरखण्डे, उमामहेश्वरसंवादे, पंचपञ्चाशत्साहस्र्यां संहितायाम् समाप्तः। महादेवः उवाच—ततः भूतालयं गच्छेत्, पापनाशकं तीर्थं; भूतालये वटवृक्षः, पूर्वे चन्दनवृक्षः। कृष्णाष्टम्यां, उपवासपूर्वकं स्नानं कृत्वा, तत्र काले तिलदानं कृत्वा, मृत्युः पश्चात् भूतत्वं न लभते। यः पितृभ्यः तिलयुक्तं जलपात्रं ददाति, स तान् पितृन् भूतत्वात् मोचयति, न संशयः। पितृणां नाम्ना तत्र स्नानं कृत्वा, विशेषतः चतुर्दशीष्ठम्यां, प्रातः शुद्धजलैः, भूतत्वात् विमुक्तिः। भूतालये स्नानं कृत्वा, वटवृक्षं दृष्ट्वा, भूतेश्वरस्य प्रसादात् भूतभीतिर्नास्ति। एवं भूतेश्वरतीर्थम्। तस्यातः परं, घटेश्वरनाम्नि तीर्थम्; तत्र स्नानं कृत्वा, दर्शनं कृत्वा, मोक्षः निश्चितः। यत्र अभ्रमती नदी प्रवहति, तत्र महाघटः; तत्र महादेवदर्शनात्, मुक्तिर्निश्चितम्। यः तत्र प्लक्षवृक्षं पूजयति, स मनसः सर्वकामान् भूमौ लभते। एवं घटेश्वरतीर्थम्। ततः भक्त्या वैद्यनाथस्थानं गच्छेत्; तत्र स्नानं कृत्वा, शिवपूजनं कुर्यात्। पितृन् सम्यक् तर्पयित्वा, सर्वयज्ञफलम् लभते; देवदत्तं जयः सर्वपापं नाशयति; तं दृष्ट्वा, जनाः सर्वकामान् प्राप्नुवन्ति। महादेवः उवाच—ततः, हे महादेवि, यत्र पर्वतकन्या, वृत्रहन्त्री, इन्द्रः च धर्मात्मा, संगमं प्राप्तवन्तः, तं स्थानं गच्छेत्। तत्र, संयतचित्ताः जनाः स्नानं कुर्वन्ति; स्नानात् अश्वमेधदशगुणं फलम् लभ्यते। यः तत्र पिण्डदानं तिलपिष्टेन करोति, स सप्तपूर्वपितृपुत्रपरम्परायाः शुद्धिं करोति। संगमे सम्यक् पूजनं स्नानं च कृत्वा, गणाधिपं पूज्य, विघ्नैः न बाध्यते, न संपद्वियोगः भवति। एवं श्रीपद्ममहापुराणस्य उत्तरखण्डे, तीर्थमाहात्म्यानि, पुण्यकथान्यन्यानि, भगवतः महादेवस्य वचनानि, देवीपार्वत्याः संवादः च, श्रद्धया श्रूयन्ते।