श्रीमहादेवः पार्वत्यै उवाच—“एवं भवतु, महादेवि! अहं तव नन्दनवनस्य दर्शनं करिष्यामि, यत्र देवाः समागताः, द्विजर्षयः च विचरन्ति।” इति उक्त्वा भगवाञ्छिवः, देवीं गणैः सहितः, नन्दनवनं गन्तुम् उत्सुकः अभवत्। सर्वव्यापी सः सुन्दरः, दिव्यपीठः भूषणैः अलङ्कृतः, घंटामालाभिः निःस्वनशृङ्खलाभिः च भूषितः, यक्षचामरैः, रेशमसूत्रैः च शोभितः, मुक्ताहारैः विराजमानः, हंसचन्द्रसदृशः, शुभलक्षणयुक्तः वृषभः तत्र आसीत्। तस्मिन् वृषभे आरूढः स महेश्वरः, नन्दि-भृङ्गि-महाकाल-स्कन्द-चण्ड-मनोहरेण सह, वीरभद्र-गणेश- पुष्पदन्त- मणिश्वर- अतिबल- सुबल- मेघनाद- घटवाह- घंटाकर्ण- कालिन्द- पुलिन्द- वीरबहुक- केशरी- किङ्कर- चण्डहास- प्रजापति-एवं च, सनकादि तपसा बलिनः, कोटिगणैः सह, शिवं परिवव्रुः। एवं स भगवान् सगणः सगणैः सह, देवीसहितः, देवकिन्नरसंवृतं नन्दनवनं प्रविवेश। तत्र देवेशः गिरिजायै तद्वनं दर्शयामास, यत्र नानावृक्षसमूहाः, पुष्पसमृद्धिः च आसीत्। तद्वनं दिव्यम्, दिव्यकदलीभिः, सुमनोहरैः चम्पकपुष्पैः, पुष्पितमालतीलताभिः, जाज्वल्यमानमालतीसमूहैः च शोभितम्। सततम् पुष्पितपाटलद्रुमशाखाभिः, महान् द्रुमैः, चन्दनवृक्षैः च सुरभिसुगन्धिभिः, शोभितम्। देवदारुवनैः, उन्नतद्रुमैः, तल्लक्षणैः च, शाल्मली, नारिकेल, सुपारीद्रुमैः च, तत्र शोभा आसीत्। दिव्यखर्जूर, पनसद्रुमैः फलभारनमितैः, सुरभिसंपूर्णैः, महाद्रुमैः च समृद्धम्। सप्तपर्णद्रुमैः, अग्निशुभ्रतेजसा दीप्तैः, राजद्रुमैः, कदम्बैः, पुष्पसमृद्धैः च शोभितम्। महाजम्बूनिम्बद्रुमैः, मातुलुङ्ग, नारङ्ग, सिन्धुवर, प्रियाल, शाल, तिन्दुकद्रुमैः च आकृष्टम्। उदुम्बर, कपित्थ, जम्बू, लाकुच, सुरभिपुष्प, नागद्रुमैः च शोभितम्। आम्रद्रुमैः फलद्रुमश्रेष्ठैः, मेघवर्णद्रुमैः, दिव्यशालवनैः, लतानिकुञ्जैः च विराजते। विस्तीर्णतमालद्रुमैः, सूर्यसमप्रभैः, श्रीशिवप्रदर्शितं नन्दनवनं शोभते। अन्यैः च नीलवनसदृशैः, सर्वकामफलद्रुमैः, पुण्यदायकैः च वृक्षैः अलङ्कृतम्। नन्दनवनं पुण्यपुष्पितकल्पद्रुमैः, नानावर्णपक्षिस्वरैः च शोभितम्। कोकिलानां कलरवैः, मधुपानां गुंजनैः, मधुरस्वरपक्षिणां कलरवैः च निनादितम्। नानाद्रुमसमूहैः, नानापशुगणैः, सुरभिपुष्पपातितभूमिना च शोभितम्। तद्भूमिः सुगन्धिवनौषधीभिः पूजिता, पुण्यसरोवरैः, कमलसुगन्धिप्रसन्नैः च शोभिता। तानि सरांसि, हंसकारण्डवसेवितानि, सागरवद्विस्तीर्णानि, जलसुगन्धिना पूजितानि। सर्वत्र नन्दनवनं अप्सरसां महासंघैः, दिव्यविमानैः, सुवर्णस्तम्भालङ्कृतैः, शोभते। नन्दनवनं दिव्यप्रासादैः, किन्नरमहासंघैः, सर्वत्र विराजते। गन्धर्वाप्सरसां रूपशालिनीं, देवविहारैः, सिद्धर्षिगणैः च, तत् स्थलम् शोभते। सर्वत्र पुण्यनन्दनस्थानं शुभैः तेजसा विराजते। एवं दृष्ट्वा, महात्मा भवः, सुदेव्या सह, धर्मिष्ठनिवासं, सुखसमृद्धं, शान्तिसम्पन्नं श्रीनन्दनवनं अपश्यत्। तत्र नन्दनवने कल्पद्रुमः सूर्यतेजसा प्रभाम् विसृजन्, स्वर्णप्रभया, पुष्पफलैः च अलङ्कृतः, काम्यगुणसम्पन्नः, समुच्चयसमूहमध्ये विराजते। तं द्रुमं दृष्ट्वा देवी शिवं पप्रच्छ—“कथय, भगवन्, अस्य द्रुमस्य नाम, अस्य पुण्यपर्वतस्य च महिमा कः?” इति। तदा तेजस्विभिः परिवृतः शिवः देवीम् उवाच—“अस्य प्रतिष्ठा महान्, शुभाख्या, देवेषु मधुसूदनः श्रेष्ठः। यथा नद्यः मध्ये दिव्यस्रोताः, सृष्टृणां मध्ये धाता, सुखदायिनां मध्ये चन्द्रमाः, भूतानां मध्ये भूमिः, पर्वतानां मध्ये हिमवान्, जलाशयानां मध्ये सागरः, ओषधीनां मध्ये अन्नम्, तथा पर्वतानां मध्ये हिमवान्, हे देवि। यथा सर्वविद्यायां आत्मविद्या श्रेष्ठा, प्रजासु च राजा, तथा एष वृक्षराजः, देवाधिपस्य प्रियः अतिथिः।“ श्रीपार्वती उवाच—“शम्भो, अस्य वृक्षराजस्य पुण्यगुणान् विस्तरेण कथय।” इति। तस्याः वचनं श्रुत्वा भगवान् उवाच—“सर्वे गुणाः अस्मिन द्रुमे सन्ति। ये देवश्रेष्ठाः, देवसमाः, देवतुल्याः, यद् यद् इच्छन्ति, हे सुन्दरि, एष कल्पद्रुमः तेषां सर्वं ददाति, स एव श्रेष्ठः। अस्मात् सर्वाणि पुण्यफलानि, दुर्लभानि, तपःपराङ्मुखानि, उत्पद्यन्ते। देवश्रेष्ठाः अत्र दिव्यानि, मणिसदृशानि, जीवन्ति रत्नानि भुञ्जते।“ एवं शिवस्य अद्भुतवचनं देवी शुश्राव, चित्ते विचिन्त्य, तस्याः अनुमत्याः, स्त्रीरत्नं, पुण्यशीलम्, सुन्दरी च, तत्रैव समुत्पन्ना।