शिकाररतेः पापात्मनः पुष्कसस्य मनसि महान् उत्सुकता आसीत् — सः स्वकर्मणां पापानां चिन्तया व्याकुलः शिवलिङ्गस्य पूजनस्य विधिं ज्ञातुम् इच्छति। तदा वीरभद्रः तं प्रीत्या संबोधयन् उवाच — “देवदेवः गङ्गाधरः उमापतिः तव आज्ञया तव च पत्नीया सह तव पूजनेन तुष्टः। यद् अद्य त्वं कोलवृक्षं बिल्वपत्राणि च दृष्ट्वा यथाकामं पूजनं कृतवान्, तव कृते तस्य लिङ्गस्य शिरसि पत्राणि पतितानि। तव जागरणं वृक्षस्य उपरि स्थितं शिवरात्रौ अनायासेन उपवासः च अभवत्। तेन जागरणोपवासाभ्यां परमेश्वरः प्रसन्नः, तव सर्वं शुभं दत्तवान्।” एवं वीरभद्रस्य वचनं श्रुत्वा पुष्कसः सर्वेषां समक्षं दिव्यरथं आरोहन्। ततः सुरगणेषु, देवेषु, जीवेषु च मृदङ्गशब्दः, तुर्यनिनादः, वाद्यनृत्यगीतानि च अभवन्। गन्धर्वराजाः गीतम्, अप्सरसः नृत्यम्, चामरैः विचालितः, विविधच्छत्रैः छायितः, महोत्सवेन शिवस्य समीपं नीतः। पुष्कसः पुण्यतीर्थे स्नानं कृत्वा शिवपूजनं च कृत्वा धन्यः अभवत्। श्रद्धया भक्त्या च शिवस्य पूजनं ये कुर्वन्ति, तेषां पुण्यं अधिकतरम्। पुष्पफलगन्धताम्बूलधान्यदानं ये कुर्वन्ति, ते निश्चितं रुद्रत्वं प्राप्नुवन्ति। महादेवः उवाच — “ततः प्रभृति तद् तीर्थं खङ्गधारः इति विख्यातम्। हे देवेश्वरि, कलियुगे तद् तीर्थं गुप्तं भविष्यति। माग्षवैशाखकार्तिकमासेषु स्नानं कुर्वन्ति ये, ते मुक्तिम् प्राप्नुवन्ति। वसिष्ठवामदेवभरद्वाजगौतमाः पिनाकिनं द्रष्टुं तत्र स्नानाय आगच्छन्ति। लिङ्गं त्रिषु युगेषु तत्र तिष्ठति, कलियुगे न तिष्ठति। तदा विष्वामित्रमुनिना मया शापः दत्तः।” पार्वती पप्रच्छ — “हे देवेश्वर, कथं विष्वामित्रस्य शापः दत्तः? तत्त्वेन वद।” महादेवः उवाच — “एकदा विष्वामित्रः तपस्वी तस्मिन खङ्गधारतीर्थे स्नानं कृत्वा मम पूजनं बहुधा कृतवान्। तत्र कश्चन दुष्टः कौलिकः मांसं शिवे अर्पितवान्। तद् दृष्ट्वा विष्वामित्रः ‘पापेन पापं कृतम्’ इति उक्त्वा, ‘शर्वेण दण्डः न दत्तः, अतः अहं शापं दास्यामि’ इति निश्चय्य शापं दत्तवान् — ‘कलियुगे गुप्तः भव।’ तदनन्तरं मुनिः गच्छति। तस्माद् अहं गुप्तः अस्मि। यः मम स्थले पूजनं करोति, तस्य सर्वपापं नश्यति। मृत्तिकया मम प्रतिमां निर्माय पूजनं कुर्वन्ति ये, कलियुगे खङ्गधारेश्वरः इति प्रसिद्धाः। कृतयुगे मन्दिरः, त्रेतायां गौरवः, द्वापरे सर्वत्र प्रसिद्धः, कलियुगे खङ्गेश्वरः इति स्मृतः। दक्षिणभागे मम स्थलम्। यः तत्र पूजनं नियमितं करोति, स धर्मार्थकाममोक्षं प्राप्नोति। धूपदीपपाकचन्दनादीनि दत्वा ये पूजनं कुर्वन्ति, तेषां दुःखं नास्ति — सत्यम्, सत्यम्।" एवं धारेश्वरमहात्म्यं समाप्तम्। ततो महादेवः पुनः उवाच — “दुग्धेश्वरस्य समीपे पृथिव्यां पिप्पलादः नाम तीर्थं विख्यातम्। तत्र पूर्वं मातृआज्ञया मुनिः तपः कृत्वा पिप्पलादः कृत्यां निर्मितवान्, या समुद्राग्निसमा। पितृऋणमुक्त्यर्थं दधीचिः स्नानपानं कृत्वा ब्रह्महत्यापापात् मुक्तः। साब्रमतीतीरे पिप्पलादः गुप्तः अस्ति। तत्र स्नानं कृत्वा मोक्षयोग्यः भवति। तत्र पिप्पलवृक्षान् स्थापयित्वा कर्मबंधनात् विमुक्तिः लभ्यते।” पार्वती पप्रच्छ — “कृत्याया उत्पत्तिः किमर्थम्? सा पूर्वं किं कृतवती? कथय, देव।