नर्मदा सरयू वेत्रवती तािपि पयोष्णी चन्द्रा विपाशा च—एता नदीः कर्मविनाशिन्यः सन्ति। पुष्या पूर्णा दीपा च विदीपा च, सूर्यतेजसा दीप्ताः, यत् फलम् सहस्रगवां दाने लभ्यते, तत् फलम् केवलं गङ्गादर्शनात् क्षणेनैव सिध्यति। एषा गङ्गा परमपावनी, विशेषतः ब्रह्महत्यापातकिनां कृते। या नरकबन्धनान् विमोचयति, गङ्गा पापं नाशयति; यत् फलम् चन्द्रसूर्यग्रहणे लभ्यते, तत् केवलदर्शनात् एव गङ्गायाः प्राप्यते। यथा सूर्ये उदिते तमः दूरं गच्छति, तथा गङ्गायाः प्रभावेण पापं नश्यति। सा लोके सदा पूज्या, विशुद्धा, पापनाशिनी च। एषा सदा शुभरूपा, पुरा विष्णुना सृष्टा, सा दिव्या माता दुःखितानां विशुद्धिकरणीति प्रसिद्धा। यथा विष्णुर्देवेषु श्रेष्ठः, तथा गङ्गा नदीनां प्रमुखा। ये मानवाः माघमासे सततस्नानपराः, तेषां त्रिशतकल्पपर्यन्तं दुःखं नास्ति। यत्र गङ्गा यमुना सरस्वती च, तत्र स्नानपानादेव मोक्षः निश्चितः। महादेव उवाच—त्वां स्नेहेन वदामि, यत् स्तोत्रं करोमि, तत् तव स्तव एव। यद् अश्नामि, तव नैवेद्यं, यत्र यत्र गच्छामि, तव प्रेरणया एव। सुखेन सुप्त्वा, तव चरणयोः प्रणामः। यत् करोमि, विश्वेश्वर, तेन त्वं तुष्य। दर्शनं, नमस्कारः, स्पर्शनं, धारणं च—एतेन यावत् लोके जनाः दरिद्र्यरोगमृत्युदुःखैः पीड्यन्ते, तावत् भ्रमन्ति। यस्य स्मरणेन पापपुञ्जः क्षीयते, पापसमूहो जितः, स हि शतसहस्रयोजनदूरात् अपि। या गङ्गां द्रष्टुम् उत्सुकः, हृष्टचित्तः, मार्गे प्रस्थितः, तस्मिन्नेव क्षणे पुण्यकर्म सिध्यति; सः प्रथमकर्ता स्वर्गसिन्धौ जायते। सा देवी भूत्वा परब्रह्म स्वरूपा, परमसुखप्रदा। सा धर्मस्वरूपिणी, मुरारिपदपद्मामृतधारा, दुःखसिन्धुतरणप्लवा, देवमानुषैः स्तूयमाना, स्वर्गपदवीगामिनी, सर्वपापहारिणी, श्रेष्ठगुणशोभिता। तस्या: तरङ्गाः पापसिन्धौ मग्नान् जनान् दिव्यनद्याः पारे उद्धरन्ति; तस्या: विशुद्धतेजसा मलान्धकारसमूहः नश्यति, सा जगत् पावयति। हन्त, चेतः, किम् कम्पसे? मित्र, नरकद्वयात् भीतः असि वा? पापकृतां भीतः भवति, इति श्रूयते; मा भैः। यदि पापेन प्रतिद्वन्द्वी त्वत्तः पूर्वं नरकं गतः, ततः किम् अवशिष्यते? किम् धर्मः, किम् धनम् इति। यत्र सर्वेश्वरस्तुति, आनन्दानुभवः, स्नानादिकं च कथ्यते, यत्र सुभगाः स्त्रियः प्रमुदिताः, यत्र देवराजः अपि प्राप्यशः आगच्छति, तत्र पापकृतः अपि दिव्यत्वं प्राप्नुवन्ति, वेदाः प्रमाणम्। मित्र, तव चित्ते सम्यग्विवेकः उत्पद्यताम्, श्रेयः स्यात्, तव वाक् सर्वेषां प्रियं भूयात्, गुणाः प्रकटाः, रूपं तेजस्वि, प्राणशक्तिः च प्राप्यताम्, सर्वेषां हि एषा कामना। श्री जाह्नवि, सूर्यतनया, ब्रह्मपुत्रि, त्रिनदीभूषणि, प्रयाग, पुण्यक्षेत्रश्रेष्ठ, सर्वेश्वर, मां अनुगृह्य, उर्ध्वं नय, स्वतेजसा अन्तर्दशार्णं नाशय। वागीश, विष्णु, इन्द्रादयः अपि, मनीषिणः अपि, तं श्यामसुन्दरतीरं पापनाशनाय पूजयन्ति; पुण्यक्षेत्रराजः प्रयागः विजयी भवतु। यत्र हिमालयजाता गङ्गा, यत्र दिव्यनदी पश्चिमं प्रवहति, सा त्रिविधतापान् जनानां क्षालयति; प्रयागः पुण्यक्षेत्रराजः विजयी भवतु। यत्र श्यामवटवृक्षः श्यामगुणैः अलङ्कृतः, शुद्धच्छायया भक्तान् छाययति, यत्र तदर्शनात् श्यामक्लेशः छिद्यते, प्रयागः पुण्यक्षेत्रराजः विजयी भवतु। ब्रह्मादयः अपि स्वस्वरूपं त्यक्त्वा, पुण्यात्मनां सौभाग्यं प्रार्थयन्ति। यस्य सेवया देवाः, नृपाः, दिव्यर्षयः प्रतिदिनं वदन्ति—'स्वर्गः सर्वेषु श्रेष्ठः, भूमौ च राज्यम्—एवं प्रयागस्य महिमा।' तस्य कीर्त्या पापानि नश्यन्ति, तेजसा नेत्राणि विशुद्धानि; यस्य ज्योतिः त्रिलोकं गावः इव व्याप्नोति, स प्रयागः पुण्यक्षेत्रराजः। सर्वतः श्वेतकृष्णचामरच्छत्रस्य शोभा, यत्र वनान्ते नद्यः संगच्छन्ति। संगमे ब्रह्मदुहिता त्रिवेणी त्रिपथगा प्रकटिता, यज्ञेन साक्षात् दृष्टा। कस्यचित् अनन्तजन्मानि व्यतीतानि; मृदुवदनानां तु सुलभा। परमेष्ठिनां साधनाय, एषा सर्ववर्षेषु श्रेष्ठा। यद् भाग्येन लभ्यते, तद् वक्तुं शक्यं वा अशक्यं वा; विधिना संगमः विशेषः, शुभदिने दृश्यते—प्रयाग, प्रयाग! कलौ स्वर्गकामिनां, यज्ञानर्हाणां, अग्निष्टोमाश्वमेधादिफलानि स्तुत्यादिना पूर्णानि। मम प्रमादद्रुतिदोषेण सन्ध्या न सम्यक् कृतः; यदि तु अत्र भक्त्या सन्ध्या क्रियते, सर्वजन्मसु सन्ध्या सिध्यति, मम अपि। अन्यत्र महान्यपि तपः ध्यानं च, दूरस्थैः प्रेम्णा; अहं त्रिवेण्याः पावनरजसि, अप्रतिमे पुण्यक्षेत्रराजे प्रयागे, वृतचिह्ने, स्वयम्भुवे, अमरश्रेष्ठे, प्रणमामि। कानि तपांसि, कांश्च यज्ञान्, कानि दानानि, कस्यैः देवपूजा, कानि पुण्यक्षेत्राणि, कांश्च ब्राह्मणकुलान् पूजयाम? येन सदा शिवपुरी, शुभदायिनी, राजधानी, सुलभा। भाग्येन मया लब्धं, यत् अनन्तजन्मपापविनाशनम्, शिवपुरी, संसारसिन्धुप्लवा। पुण्यैः साधूनां कुलं विशुद्धम्, आत्मा पूर्णः—किं शेषम्, सर्वतोऽधिकम्? जीवन् शतसहस्रशुभदर्शनानि पश्यति, एषा न मिथ्या। तस्मात् मम शरीरदृष्टिभ्याम् अपि काशी न प्राप्यते, यतः सा क्षणिका। अमरैः अपि न शक्यते दिव्यकाश्यां सर्वलिङ्गानां गणना; प्राचीनानि, गुह्यानि, प्रकटानि, सिद्धानि च, तेषां नमः कृताञ्जलिः। किम् पापमार्गात् भीः, किम् पुण्यसमूहात् हर्षः? किम् पठनात् गर्वः, किम् मूढतादोषात् दुःखम्? किम् धनात् अहङ्कारः, किम् दरिद्र्यात् पीडा, किम् भोजनम्? यदि श्रीमणिकर्णिकास्नानेन विश्वेश्वरः दृश्यते। स्वल्पसम्पदापि, आरोग्यं वा, कृशत्वं वा, प्रकटशक्तिरेव, प्रोत्साहप्रेमसम्भूतबलमेव; न कामनाभिः, न स्वप्नैः, सा प्राप्यते। गदाधरपुरी साक्षात् मोक्षदायिनी। न स्वस्वरूपं, न पूर्वार्जितबलम्, न बन्धवः, न निश्चितमात्रम्, न निद्रा, न दुःखम्—एतत् पर्याप्तम् न। गया, प्रयाग, यमुना, काशी, संगमः, एषां प्राप्यत्वं दुष्करम्; श्रीशारदया कृपया महाफलम् लभ्यते।