शृणु, राजन्, धर्मस्य गम्भीरं रहस्यं यथावर्णितं पुराणेषु। ये नराः स्वपत्नीं, पुत्रान्, दासान्, अतिथींश्च तुदन्ति, ये च पितृदैवतपूजां लङ्घयन्ति, ते नरकं यान्ति। ये च त्यागिनां धर्मं विकर्षन्ति, राज्ञां धर्मं दूषयन्ति, स्वमित्राणि च कलुषयन्ति, अपि च ते नरकगामिनः स्युः। ये च विष्णुं, आदिपुरुषं, सर्वलोकाधिपतिं महेश्वरं न चिन्तयन्ति, ते अपि नरकं यान्ति। ये च कर्मारम्भान्, यज्ञान्, कन्यान्, मित्राणि, साधून्, आचार्यान् च दूषयन्ति, ते नरकं गच्छन्ति। ये च मार्गेषु काष्ठानि, यूपांश्च, शुष्कशिलाः वा स्थापयित्वा विघ्नं कुर्वन्ति, ते अपि नरकं यान्ति। ये सर्वेषां प्राणिनां प्रति विश्वासहीनाः, कामपीडिताः, सर्वेषां प्रति विकटचित्ताः, ते अपि नरकं यान्ति। ये ब्राह्मणान् क्षुधितान्, भोजनार्थिनः आगतान्, भोजनात् निरोधयन्ति, ते नरकं यान्ति। ये क्षेत्राणि, गृहाणि, स्नेहं, आशां वा विनाशयन्ति, ते नरकं यान्ति। ये शस्त्राणि, बाणान्, धनूंषि निर्माय विक्रयन्ति, ते पुरुषा नरकं यान्ति। ये मूढाः अनाथानां, क्लिष्टानां, दरिद्राणां, रोगिणां, वृद्धानां च दयां न कुर्वन्ति, ते अपि नरकं यान्ति। ये प्रतिज्ञां कृत्वा, इन्द्रियैः अवशाः, चलचित्ताः सन्तः व्रतानि भङ्क्त्वा चरन्ति, ते नरकं यान्ति। एवं, राजन्, ये नरकगामिनः पुरुषाः निरूपिताः। अद्य शृणु ये स्वर्गलोकगामिनः। ये पुरुषाः सत्येन, तपसा, क्षमया, दानद्वारा, स्वाध्यायेन च धर्मं आचरन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये यज्ञदानध्यानपूजानिष्ठाः, महात्मानः, ते स्वर्गं यान्ति। ये शुद्धाः, शुद्धदेशे वसन्तः, वासुदेवभक्ताः, विष्णोः स्तोत्रपाठकीर्तनपराः, ते स्वर्गं यान्ति। ये मातरं पितरं च सदा श्रद्धया सेवन्ते, दिवा स्वप्नं परित्यजन्ति, ते स्वर्गगामिनः। ये सर्वहिंसां वर्जयन्ति, साधुभिः सह वर्तन्ते, सर्वेषां हिते प्रवृत्ताः, ते स्वर्गं यान्ति। ये सर्वलोभवर्जिताः, धीराः, सर्वेषां शरण्याः, ते स्वर्गं यान्ति। ये आचार्यं सेवा-तपसा पूजयन्ति, दानग्रहणं वर्जयन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये सहस्रं भोजयन्ति, सहस्रं ददाति, सहस्रं रक्षन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये भीतदुःखिततप्तदारिद्र्यरोगपीडितान् प्राणिनः विमोचयन्ति, ते स्वर्गगामिनः। ये आत्मज्ञानवन्तः, युवानः, स्थिरमनसः इन्द्रियनिग्रहयुक्ताः, ते स्वर्गं यान्ति। ये सुवर्णं, गावः, भूमिं, अन्नं, वस्त्रं च ददाति, ते स्वर्गं यान्ति। ये याचिताः सन्तः हृष्टमना ददाति, प्रियं भाषन्ते, दानस्य फलेच्छां त्यजन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये आत्मनः सम्पाद्य गृहं, धान्यं, अन्यानि च ददाति, ते स्वर्गं यान्ति। ये शत्रोः दोषं न भाषन्ते, गुणमेव स्तुवन्ति, ते स्वर्गलोकगामिनः। ये परधने दृष्टे, अमर्षं न कुर्वन्ति, सन्तुष्टा अभिनन्दन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये महात्मानः वेदशास्त्रविहितं प्रवृत्तिनिवृत्तिं आचरन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये परेषां अप्रियं वक्तुं न जानन्ति, केवलं प्रियं वक्तुं कुशलाः, ते स्वर्गं यान्ति। ये क्षुधापिपासाश्रमपीडिताः सन्तः अन्नदानं कुर्वन्ति, पुण्यकृतः, स्वर्गं यान्ति। ये तडागकूपवापीतटाकगृहवाटिकाः निर्मायन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये मिथ्यायां अपि सत्यव्रताः, विकटेऽपि समाचारे स्थिताः, शत्रुषु अपि गूढाः, ते स्वर्गगामिनः। ये कुले जाताः, बहुपुत्राः, दीर्घायुषः, दयालवः, सदाचार्युक्ताः, ते स्वर्गं यान्ति। ये प्रतिदिनं एकव्रतधर्मपालनपूर्वकं दिनं सफलयन्ति, नित्यं व्रतानि गृह्णन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये निन्दकं स्तोतारं च समं पश्यन्ति, शान्ताः, जितेन्द्रियाः, ते स्वर्गं यान्ति। ये भीतान्, ब्राह्मणान्, स्त्रियः, पन्थानः च रक्षन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये पितृश्राद्धं गङ्गायाः, पुष्करे, विशेषतः गया क्षेत्रे कुर्वन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये स्वसंयमपराः, इन्द्रियैः न वशीकृताः, लोभभयक्रोधत्यागिनः, ते स्वर्गं यान्ति। ये स्वशरीरस्थेभ्यः यथा पुत्रं तथा यः यः जीवांश्च रक्षन्ति, ते स्वर्गं यान्ति। ये अज्ञानतः विधिपूर्वकं सञ्चयन्ति, द्वन्द्वानि सहन्ते, ते स्वर्गं यान्ति। एवं, राजन्, पापिनां नरकगमनं, पुण्यात्मानां स्वर्गगमनं च धर्मशास्त्रे निरूपितम्।