शृणु, महाबुद्धे, मया एकस्मिन्नेव प्रवाहेण पवित्राणि शास्त्रवचनानि कथ्यमानानि। चत्वारः कृष्णहंसाः सन्ति, तेषां नामानि मत्तः शृणु—प्रयागः, पुष्करः, अर्घतीर्थं चानुत्तमम्। चतुर्थः वाराणसीति, एते चत्वारः पापं नाशयन्ति। ब्रह्महत्या-पापग्रस्ताः त एव चत्वारः तीर्थानि विचरन्तः पापेन पीडिताः। तीर्थयात्रायां महाप्रयत्नेनापि, तेषां घोरं पापं न नश्यति, पुत्र। कुब्जायाः संगमे तु ते विशुद्धाः, पापमुक्ताः अभवन्; सर्वेषु तीर्थेषु एषः संगमः श्रेयस्करतमः स्मृतः। प्रयागराजः इन्द्रात् पूर्वमेव सृष्टः इति श्रूयते; सर्वाणि तीर्थानि रेवानदीं यावत् गर्जन्तु। ब्रह्महत्याादिपापविनाशाय कापिलायाः संगमे, रेवानदी-संगमे च, एषः प्रतिष्ठितः। मेघनाद-संगमे, महायोगे च, रेवा परमपावनी, महाभाग्या, दुर्लभा च सर्वत्र। ओंकारे, भृगुभूमौ, नर्मदा-कुब्जायाः संगमे, महिष्मत्यां च, रेवा मानुषैः दुरलभा, देवश्रेष्ठैः अपि। वितङ्क-संगमे, श्रीकण्ठे, मङ्गलेश्वर-संगमे च, रेवा पुण्या, सर्वत्र दुर्लभा, देवपुण्यसमन्विता। सा पुण्यतीर्थमाता, महादेवी, पापदुःखनाशिनी, उभयोः तटयोः मध्ये, यत्र कुत्रापि स्थितः जनः सुखी भवति। केवलस्नानेन अश्वमेधफलं लभते जनः; एष सर्वः अर्थः तव पृष्टः मया उक्तः। एतत् शृण्वतः सर्वाणि पापानि विनश्यन्ति, पुण्यं लभ्यते, मोक्षः अपि प्राप्यते; इति उक्त्वा, स बुद्धिमान् तृतीयं पुत्रं संबोधयामास। इति च्यवनस्य तीर्थे कथा समाप्ता, वेनाख्यायायां, पृथ्वी-खण्डे, श्रीपद्मपुराणे द्विनवतितमः अध्यायः। कुञ्जलः उवाच—विज्वल, त्वं पृथिवीं विचरन् किमद्भुतं दृष्टवान्? यत् अद्भुतं दृष्टं, तत् वद मे, स्थिरबुद्धे। किं खाद्यस्य अन्वेषणाय त्वं कस्यां दिशि प्रयास्यसि? यदि किञ्चिद् अद्भुतं दृष्टं, प्रियपुत्र, तत् वद। विज्वलः उवाच—मेरोः शृङ्गे अस्ति आनन्दनामकं वनम्, यत्र दिव्यवृक्षाः सदा फलपुष्पसमृद्धाः। तत्र देवगणसमूहैः, ऋषिभिः, सिद्धैः सह समाकीर्णम्, रम्याभिः अप्सराभिः, गन्धर्वैः, किन्नरैः, नागैः च शोभितम्। तत्र सरः, कूपाः, तडागानि, नद्यः च प्रवहन्ति; पवित्रं आनन्दवनं दिव्यगुणैः शोभते। तत्र लक्षशः श्वेतविमानानि, हंसमिव, मल्लिकामिव, शशिनमिव, सन्ति; रम्यगीतैः, मेघगर्जनैः च निनादितम्। सर्वत्र मधुगुञ्जनमधुरम्, चन्दनैः, आम्रैः, चम्पकैः च शोभितम्। एवं परमं आनन्दवनं नानावृक्षैः विभूषितम्, नानाविहङ्गनिनादैः, विविधकलकलैः च पूर्णम्। तत्र अहं तद् आनन्दवनं ददर्श, च निर्मलं सरः अपि, पितः, यद् सागरवद् दीप्तिमान्। तद् पवित्रवारि, शुभपद्मैः, सुरभिकुमुदैः, जलचरैः, हंसैः, बकैः च समाकीर्णम्। तद् सरः तत्र वने, देवगणैः, गन्धर्वैः, मुनिसंघैः च भूषितम्। किन्नरैः, नागैः, गन्धर्वैः, चारणैः च दीप्तिमान्; तत्र यद् दृष्टं, तत् आश्चर्यम्, पितः, वाच्यं न शक्यते। दिव्यविमानेन अपि, घटैः भूषितम्; छत्रैः, दण्डैः, ध्वजैः च शोभितम्। सर्वविधभोगाः तत्र संयुक्ताः, किन्नराः गायन्ति; गन्धर्वाः, अप्सराः च शोभां वर्धयन्ति, धर्मज्ञ। महर्षिभिः, सिद्धैः सत्यदर्शिभिः स्तुतम्, तस्य रूपं लोके अनुपमम्; अन्यत्र तादृशं न दृष्टम्। तत्र कश्चन पुरुषः सर्वाभरणैः दीप्तिमान्, दिव्यमाल्यैः अलङ्कृतः; महारत्नमालया वक्षसि विभाति। तस्य समीपे रम्या नारी तत्र दृष्टा, या सुवर्णमुक्ताफलकेयूराभरणा आसीत्। दिव्यवस्त्रैः, गन्धैः, चन्दनैः, उत्तमाङ्गरागैः च शोभिता, कश्चन पुरुषः तत्र आगतः, स्तुतः, गीतः च। सा रम्या, सुसम्पन्नाङ्गी, पूर्णस्फिक् स्तनयुता; सर्वाभरणैः दीप्तिमती, तादृशी शोभा आसीत्। तौ उभौ विमानेन तत्र आगतौ, रूपयौवनमाधुर्यसम्पन्नौ, सर्वशोभासंयुक्तौ। विमनात् निर्गत्य, तौ सरसः समीपम् आगतौ; पितः, महात्मानौ पुरुषनारी, पद्मलोचनौ, तत्र स्नानं कृतवन्तौ। तौ उभौ, महायुधधारिणौ, परस्परं समालिङ्ग्य, तत्र सरस्तटे तादृशानि शवानि अपतन्। तदा प्रभासे, तौ नरनारी, पद्मलोचनौ, शोभायुक्तौ अपि, तादृशैव शवौ आस्ताम्। पितः, तस्य पुरुषस्य शवम् तस्यैव दिव्यरूपवत् आसीत्; तथा एव स्त्रियाः रूपम् अपि तत्र दृष्टम्। यथा भार्यायाः रूपम्, तथा द्वितीयं शवम्; ततः स्त्री शवात् शस्त्रेण मांसम् अपाकृत्य। सा रक्तसिक्तं मांसं स्वयम् अदत्; पुरुषः अपि क्लेशितः, शवात् मांसं अदत्। क्षुधया पीडितौ, तौ उभौ स्वशवमांसं अदताम्; यावत् तृप्तिः न अभवत्, तावत् खादन्तौ आस्ताम्। एवं, पुत्र, श्रीपद्मपुराणे पृथिव्यां विचरतो विज्वलस्य आनन्दवनदर्शनकथायाम्, पुण्यतीर्थमहिम्नि, च्यवनस्याख्याने, पवित्रं चरितं सम्पूर्णम्।