नर्मदायाः दक्षिणतटे अमरकण्टकनाम्नि स्थले च्यवनः भृगुकुलोत्पन्नः महर्षिः मुक्तिदायकं दिव्यं लिङ्गं ददर्श। तत्र स सिद्धनाथमहेश्वरं प्रणम्य स्तुत्वा पूजयित्वा, ज्वलेश्वरं च अमरेश्वरं च अपि ददर्श। ततः ब्रह्मेश्वरं कपिलेश्वरं च श्रेष्ठं मार्कण्डेश्वरं च सम्प्राप्य, स ऋषिः ओंकारं प्रति प्रस्थितः। तत्र शीतलायाः वटवृक्षस्य छायायां श्रान्त्याः निवारणाय आश्रयमापन्नः, च्यवनः सुखेन उपविष्टः। तत्र स दिव्यं ज्ञानपूर्णं पक्षिणा उच्चारितं शब्दं श्रुतवान्। एकः दीर्घायुः धर्मात्मा पक्षी कुञ्जलः नाम्ना तत्र आसीत्, स्वपत्नी चतुर्भिः पुत्रैः सह। तस्य पक्षिणः चत्वारः पुत्राः पितुर्मनःप्रियाः आसन्। तेषां नामानि राजन् शृणु। ज्येष्ठः उज्ज्वलः, द्वितीयः समुज्ज्वलः, तृतीयः विज्वलः, चतुर्थः कपिञ्जलः। एवं कुञ्जलः बुद्धिमान् धर्मात्मा पक्षी चत्वारः पुत्रान् जननीपितरौ भक्ताः आसन्। ते पक्षिणः पर्वतवनद्वीपेषु विचरन्तः, तृष्णया पीडिताः, अन्नार्थं विचिन्वन्तः आसन्। ते फलानि अमृतसदृशानि जलं च सुधासमानं लब्ध्वा तृष्णां शमयन्ति। अन्नार्थं ते सुपक्वानि रसपूर्णानि फलानि सावधानीं संगृह्य मातापित्रोः समर्पयन्ति। मातर्याः भक्त्या युक्ताः सन्तुष्टाः सन्तः भोजनं उत्पाद्य खादन्ति, श्लोकांश्च पठन्ति। ते सर्वे क्रीडायाम् रममाणाः सायं संप्राप्ते श्रेष्ठं पितरं प्रति प्रत्यागच्छन्ति। शिक्षकाय अन्नं समर्प्य महापितरं पुरतः आगच्छन्ति, च्यवनः ऋषिः तद् दृष्टवान्। सर्वे पक्षिणः पितुः सुन्दरं नीडं आगत्य, पितरं मातरं च सन्मान्य प्रणमन्ति। भोजनं समर्प्य पितरं मातरं च पुरतः स्थिताः, पितृभिः तान् पुत्रान् संबोधिताः सत्कृताः च अभवन्। मातरं च तान् स्निग्धवाक्यैः सस्नेहं सत्कृतवती, तयोः पक्षिणोः तु शीतवायुः तेषां पंखैः पीडितः। तौ पक्षिणौ पुत्रान् पुष्टवन्तौ, शुभाशिषः ददातौ, श्रेष्ठपुत्रेषु हृष्टौ। तैः दत्तं भोजनं अमृतसदृशं पोषकं अभवत्; तौ द्विजश्रेष्ठ, महानन्दं अनुभूतवन्तौ। अनन्ततीर्थोत्पन्नं शुद्धं जलं पीत्वा, स्वनीडे स्थित्वा, तेषां मनः संतुष्टं सुखमयम् अभवत्। ततः तत्र दिव्यं पुण्यं पापहरं आख्यानं आरब्धम्। विष्णुः उवाच – कुञ्जलः पितरं पुत्रं उज्ज्वलम् अपृच्छत्। "क्व यासि अद्य, पुत्र? किं नूतनं दृष्टवान्? नन्दन, पुण्यं दृष्टं वा कथां वा वद।" पितुः वचनं श्रुत्वा, उज्ज्वलः शिरसा नमित्वा भक्त्या प्रत्युवाच। स भूमौ शिरसा नमित्वा रम्यां कथां आरब्धवान् – "भाग्यशालिन्, अहं सदा प्लक्षद्वीपं यामि।" "महद् प्रयासेन, विप्रश्रेष्ठ, अहं तत्र अन्नार्थं गच्छामि। प्लक्षद्वीपे अनेकानि प्रदेशानि सन्ति। पर्वताः, नद्यः, उपवनानि, वनानि, सरांसि; ग्रामाः नगराणि च सन्ति, सुखिनः धर्मिष्ठाः जनाः तत्र निवसन्ति। तत्र जनाः सदा संतुष्टाः हृष्टाः दानशीलाः धर्मयुक्ताः पाठनपराः श्रद्धाभक्तिपूर्णाः च सन्ति।" "प्लक्षद्वीपे, राजन्, दिवोदासः नाम्ना धर्मात्मा पुरुषः सदा आसीत्; तस्य कन्या अनुपमा। सा धर्मसम्पन्ना रूपसम्पन्ना, सद्वृत्ता शुभलक्षणा, दिव्यदेवीरूपेण प्रसिद्धा, पृथिव्यां रूपेण अतुल्या। तस्य पिता दिवोदासः तां कन्यां तेजस्विनीं रूपयौवनशोभायुक्तां दृष्ट्वा चिन्तयामास – 'कस्मै योग्याय पुण्यात्मने कन्यां दास्यामि?'" "एवं विचारयन्, राजा सौन्दर्यप्रदेशस्य राजानं अपश्यत्। स उत्तमं पुरुषं चित्रसेनं आह्वय्य, तस्य कन्यां तस्मै बुद्धिमते पुण्यात्मने दत्तवान्। विवाहसमये, राजन्, चित्रसेनः कालधर्मेण मृतः। धर्मात्मा दिवोदासः विचारयामास, उत्तमान् ब्राह्मणान् आह्वय्य, तान् अपृच्छत् – 'विवाहसमये चित्रसेनः स्वर्गं गतः। एषा कन्या किं भविष्यति?'" "ब्राह्मणाः ऊचुः – 'राजन्, विवाहः विधिना सम्पन्नः; किन्तु पतिः मृतः, तया सह न मिलति। दिव्यव्याधिना पीडितः स त्यक्त्वा गच्छति; शास्त्रेषु, राजन्, स त्यागी इति दृश्यते। ज्ञानी जनाः, या कन्या पूर्वं न विवाहिता, तस्याः विवाहं कुर्वन्ति; सा नवपति नियुक्ते तावत् रजस्वला न भवति। पिता विधिवत् विवाहं आयोजयेत्, न संशयः; एवं, राजन्, शास्त्रज्ञैः धर्मः उपदिष्टः।'" एवं च्यवनः ऋषिः पक्षिणां जीवनं, उज्ज्वलस्य कथां च श्रुत्वा, तत्र पुण्यप्रदेशे दिव्यकथायाः आनन्दं अनुभूतवान्।