ययातिः, भूमेः अधिपः, सर्वराजानां राजा, स्वयम् कामनन्दिन्या सह यौवनस्य रमणीयत्वे लीनः अभवत्। एवं तस्य सुखास्वादने द्विसप्तति सहस्राणि वर्षाणि ययुः। तस्य महात्मनः भूमिपतेः ययातेः विष्णुर्भगवान् उक्तवान्—एवं स भूमिपः ययातिः तया सह मोहितः अभवत्। कामदेवस्य यत्नेन, इन्द्रस्य हितार्थम्, स भूमिपः ययातिः पिप्पलाय उक्तः—तया रमणीया कामनन्दिन्या कामनयनेन च, स युवती प्रेमरमणाय मोहितः, अह्नि रात्रौ च भेदं न अवैत्त्। एकदा, ययातिः राजा एवं मोहितः सन्, तस्य वशे स्थितः, नम्रः, अश्रुबिन्दुमती सुन्दरी नेत्रयुक्ता तं सम्बोधितवती। सा उक्तवती—प्रिय, मम हृदि कामना उत्पन्ना, तां मे पूर्णय; भूमिपते, अश्वमेधं परमं यज्ञं कुरु। राजा प्रत्युवाच—तथास्तु, महाभागे, यत् तव प्रियं तत् अहं करिष्यामि; तस्य पुत्रं, राज्यसुखे अनासक्तं, उत्तमं पुत्रं आह्वयित्वा तं कार्यं समर्पयामि। आहूतः स पुत्रः, नम्रशिराः, भक्त्या युक्तः, अञ्जलिं कृत्वा पितरं प्रणम्य उपस्थितः। भक्त्या नम्रशिराः स तस्य पादौ स्पृष्ट्वा उक्तवान्—राजन्, किमर्थं आहूतः आगतः अस्मि, आज्ञापय। ‘किं करवाणि, महाभागे, अहं तव दासः, नमामि।’ राजा उक्तवान्—‘अश्वमेधस्य सामग्रीं समारोपय, पुत्र।’ ततः स महात्मा पुरुः, द्विजातीन्, ऋत्विजः, भूमिपान् आह्वयित्वा, सर्वं यथाज्ञं पूर्णतया समारोपयत्; कामनन्दिन्या सह उत्तमं दीक्षायाः अनुष्ठानं कृतवान्। यज्ञस्थले राजा ब्राह्मणेभ्यः बहून् दानान् अदात्, महाभाग, अपरिमितं, विशालं च दानं। विशेषतः दरिद्राणां प्रति, ययातिः भूमिपः, यज्ञस्य समाप्तौ, तया सुन्दरमुख्या सह संवादं कृतवान्। ‘वद प्रिय, किं तव प्रियं अन्यत् अहं करिष्यामि? यत् तव काम्यं, तेजस्विनि, सम्भवम् अथवा असम्भवम्, सर्वं साधयिष्यामि।’ राजा एवमुक्तः, सा प्रत्युवाच—‘मम हृदि कामना उत्पन्ना, दोषरहित, तां मे पूर्णय।’ ‘अहं इच्छामि, महराजन्, इन्द्रलोकम्, ब्रह्मलोकम्, शिवलोकम्, तथा विष्णुलोकम् द्रष्टुम्, प्रिय।’ ‘यत् तव प्रियं, तत् दर्शय, महाभागे।’ एवं तया उक्तः राजा प्रियाम् उवाच। ‘साधु, साधु, सुन्दरी, धर्मं वदसि; तथापि, स्त्रीभावात्, चञ्चलत्वात्, जिज्ञासायाः कारणात्, त्वं पृष्टवती।’ ‘यत् त्वया उक्तम्, सौभाग्ये, तदसाध्यम् मे प्रतीतिः; दानैः, यज्ञैः, तपसा च तद् साध्यं भवेत्।’ ‘अन्यथा, यत् त्वया उक्तम्, तेजस्विनि, तद् असाध्यम्; यद्यपि धर्मयुतं, तद् असम्भवम्।’ ‘मर्त्यलोकात्, अस्मिन्नेव शरीरेण, कोऽपि स्वर्गं गतः न श्रुतः, न दृष्टः, यद्यपि महाधार्मिकः।’ ‘तस्मात्, सुन्दरी, यत् त्वया उक्तम्, तद् असम्भवम्; अन्यत् तव प्रियं करिष्यामि, तद् वद, प्रिय।’ देवी उक्तवती—‘अन्येषां मनुष्याणां, राजन्, तद् न सम्भवम्, न संशयः; त्वया, महराजन्, तद् सम्भवम्—सत्यं वदामि, सत्यं।’ ‘तपसा, कीर्त्या, राजशक्त्या, दानेन, यज्ञैः च, राजन्, मर्त्यलोके त्वत्तः अन्यः नास्ति।’ ‘राजशक्ति, उत्तमवीर्य, सर्वतेजः च त्वयि स्थितम्; तस्मात्, नहुषस्य पुत्र, मम कृते तद् कर्तव्यं।’ एवं पद्मपुराणस्य भूमिखण्डे, वेनकथायाम्, पितृतीर्थवर्णने, ययातिचरिते, एकोनशीतितमः अध्यायः समाप्तः। पिप्पलः उवाच—राजा कामनन्दिन्यां विवाह्य, द्विजश्रेष्ठ, तस्य पूर्वपत्नी, महाधार्मिके, किं कृतवन्तः? देवयानी, सौभाग्यवती, शर्मिष्ठा वृशपर्वणः कन्या—तयोः सर्वकथां वद। सुकर्मा उवाच—राजा कामनन्दिनीं गृहं आनयित्वा, देवयानी बुद्धिमती अतिशयम् असूया युक्ता अभवत्। ततः, क्रोधेन, व्याकुलचित्तया, स पुत्रयोः शापं दत्तवती; शर्मिष्ठां आह्वयित्वा, सा सुवर्णवती उच्चैः वाक्यं उक्तवती। रूपे, तेजसि, दाने, सत्ये, धर्मव्रते च, शर्मिष्ठा देवयानी च तया सह स्पर्धां कृतवन्तः। तया तयोः कामजन्मना दुष्टभावं ज्ञात्वा, तत्क्षणं सर्वं राज्ञे उक्तवती। ततः क्रुद्धः महराजा ययातिः यदुं आह्वयित्वा उक्तवान्—‘शर्मिष्ठा हन्यताम्, तथा शुक्रकन्या अपि।’ ‘यत् मम प्रियं, पुत्र, तत् कुरु, यदि त्वं श्रेष्ठं मन्यसे।’ पितुः वचनं श्रुत्वा यदुः प्रत्युवाच— स पितरं, राजानं, सम्मान्य उत्तरं दत्तवान्—‘पितः, अहं न हनिष्यामि, मातरं च अन्यां च दोषरहिते।’ ‘मातृवधः वेदविद्भिः महापापः कथितः; तस्मात्, महराजन्, अहं तयोः न हनिष्यामि।’ ‘यद्यपि माता सहस्रदोषयुक्ता स्यात्, महराजन्, तथा भगिनी अथवा कन्या अपि—’ ‘—पुत्रैः भ्रातृभिः च ताः कदापि न हन्याः। इदं ज्ञात्वा, महराजन्, अहं मातरं न हनिष्यामि।’ यदुः वचनं श्रुत्वा राजा क्रुद्धः अभवत्; ततः, ययातिः भूमिपः, पुत्रं शप्तवान्।