तेषां तु जातानां ग्रामान् सुविशालान् भूमीश्च सुन्दरीः स्त्रियः सर्वरत्नानि च तत्र भोग्यानीति निश्चित्य, ते अत्यन्तं क्रूराः शक्तिमन्तः च भविष्यन्ति। मम वंशात् तु तुर्काः उत्पद्यन्ते, यवनरूपधारिणः; ये त्वया विनष्टाः, ते घोरशापैः शप्ताः सन्ति। तदा यदुः क्रुद्धः राज्ञे इदं उवाच, हे राजश्रेष्ठ। ततः महाभागः राजा पुनः क्रुद्धः इदं शापं दत्तवान्—यदुवंशे जाताः ये मम प्रजाः नाशयन्ति, तान् शृणु। यावत् चन्द्रः सूर्यः पृथिवी तारा नक्षत्राणि च सन्ति, तावत् यवनाः कुम्भीपाके सुखं यापयन्ति, सूर्यस्य पार्श्वे विचरन्ति च। कौरवबालान् शुभान् क्रीडन्तः दृष्ट्वा, राजा तं आह्वयत्, न तु स्वपुत्रं, राजस्य प्रियं। बालं ज्ञात्वा, तं परित्यक्तवान्, एवं कुरुः त्यक्तः अभवत्। शर्मिष्ठायाः पुत्रः पुण्यात्मा पुरुः, जगत्पतिना आह्वयितः, तेन उवाच—"मम वृद्धावस्था पुनः स्वीक्रियते। मया दत्तं राज्यं सुखेन निर्भयेन भुङ्क्ष्व।" पुरूरवाः उवाच—"राज्यं मया न भोक्तव्यम्, हे देव, यथा तव पितरः भुक्तवान्।" "तव आज्ञां पालनं करिष्यामि; वृद्धत्वं मम दत्तं भवतु, हे राजन्। यौवनं मम रूपं भूत्वा, तव आज्ञां पालनं करिष्यामि।" "सुखानि पुण्यकर्माणि च भुङ्क्ष्व, तव मनः इन्द्रियेषु स्थिरं कुरु। यावत् इच्छसि, हे महाभाग, तया सह जीव।" "यावत् अहं जीवामि, हे पितः, वृद्धत्वं धारयिष्यामि।" एवं पुरुणा उक्तः भूमिपतिः महोत्साहेन पुत्रं उवाच—"यद् त्वं मम आज्ञां नातिक्रामः, तस्मात् अहं तुभ्यं सुखं दास्यामि। वृद्धत्वं मम स्वीक्रियः, यौवनं तव दत्तं, तस्मात् राज्यं मया दत्तं त्वं शासिष्यसि, हे बुद्धिमन्।" एवं उक्तः धर्मात्मा पुरुः तेन राज्ञा, यौवनं तस्मै दत्त्वा वृद्धत्वं मम गृहीत्वा, पिता पुत्रस्य आयुः परिवर्तितवान्। तस्मात् पुरुः सर्वाङ्गेषु वृद्धः अभवत्, राजा नवयौवनं प्राप्तवान्, षोडशवयस्कः इव। स सुन्दरः, कामदेवस्य तुल्यः, राज्यं, छत्रं, व्यजनं, सिंहासनं, गजं च प्राप्तवान्। महराजः तस्मै कोशं, भूमिं, सेनां, चामरं, रथं, पुरोहितपदं च दत्तवान्। धर्मनिष्ठः स राजा, तु कामेन अभिभूतः, तां स्त्रीं चिन्तयन् कामसरोवरं अगच्छत्, यः समुद्रवत् विशालः। तत्र अश्रुबिन्दुमती शीघ्रगामिनी गता; तां विशालाक्षीं स्तनयुग्मसम्पन्नां दृष्ट्वा, राजा प्रेम्णा आकृष्टः ताम् उवाच—"सुभगे विशालाक्षि, त्वां प्राप्तवान्।" "मम वृद्धत्वं त्यक्तं, यौवनं प्राप्तं; अहं युवा जातः, त्वां प्राप्तवान्, इदं मम भवतु।" "यद् इच्छसि, तत् दास्यामि, न संशयः।" विशालायाः वचनम्—"यद् वृद्धत्वं त्यक्त्वा आगतः, एकदोषेण दूषितः; तस्मात् न त्वां स्वीकरोमि।" राजा उवाच—"यदि दोषं जानासि, तं वद।" "दोषं त्यक्त्वा, गुणसम्पन्नः रूपवान् भविष्यामि, न संशयः।" एवं पद्मपुराणे भूमिखण्डे मातापित्रतीर्थवर्णने ययातिचरिते अष्टसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। विशाला उवाच—"यस्यान्तःपत्नी शर्मिष्ठा देवयानी च सुन्दरमुखी, तत्रैव सौभाग्यं दृश्यते, अन्यत्र न।" "कथं त्वं तस्याः वशे स्थितः, हे सुभगे? तव पतित्वं प्रतिपत्नीभावेन स्थापितं।" "पृथिव्यां चन्दनं इव, हे राजन्, सर्पैः आवृतः; महान् चन्दनः सर्पैः आवृतः इव।" "एवं त्वं सहपत्नीभिः सर्पैः आवृतः; अग्निं प्रविश्य वा गिरिशिखरात् पतितव्यम्।" "प्रिया रूपसम्पन्ना तेजस्विनी सहपत्नीभिः न रम्या; प्रियाया विषयुक्ताः सहपत्नीभिः संयोगः न शोभनः।" "तस्मात् गुणसागरः त्वं तया न प्रियः।" राजा उवाच—"मम देवयानी शर्मिष्ठा च विषये किञ्चित् नास्ति, हे सुन्दरमुखि।" "तस्मात् मम कोशं पश्य, बलगुणसम्पन्नम्।" अश्रुबिन्दुमती उवाच—"राज्यस्य तव शरीरस्य च भोक्त्री अहम्।" "यद् अहं वदामि, तत् कर्तव्यम्; तस्मात् हस्तं ददातु, हे धर्मज्ञ।" स राजा, गुणयुक्तः, सुचिह्नितः, उवाच—"त्वाम् विना अन्यां न गृह्णीयामि, हे शुभवर्णे।" "राज्यं भूमिं शरीरं च त्वं शासि, हे सुन्दरमुखि; कोशसम्पन्नं सर्वं भुङ्क्ष्व, हस्तं ददामि।" "यद् वदसि, तत् करिष्यामि, हे शुभे।" अश्रुबिन्दुमती उवाच—"एतेनापि अहं तव पत्नी भवामि।" इत्युक्त्वा, राजा, हर्षपूर्णलोचनः, ययातिः भूमिपतिः, गन्धर्वविधिना तां विवाहं कृतवान्। नरश्रेष्ठः स धर्मात्मा मन्मथस्य कन्यां पत्नीत्वेन गृहीत्वा, तया सह रमितवान्। स समुद्रतीरे, वनान्तरे, गिरिषु, नदीनिकटे च तया सह रम्यं जीवनं भुक्तवान्।