मातलिना स्मारितः सुरेन्द्रः वज्रेण बालस्य देहं आघातयामास। तस्य वज्राघातेन बालस्य शरीरं विदारितम्। तस्य शरीरस्य एकं भागं सुवर्णपर्वते पतितम्, द्वितीयं हिमपर्वते, तृतीयं गोणगगिरौ पतितम्। चतुर्थं भागं दिव्यनदीं प्रविष्टम्, पञ्चमं मन्दरपर्वते, अंशः वज्राकारगिरौ पतितः। षष्ठः विजयाङ्गजः अभवत्। तस्य शुद्धवंशस्य शुद्धकर्मणः सर्वाङ्गानि रत्नबीजानि अभवन्। वज्राघातात् अस्थिभागाः षड्वर्णरत्नानि अभवन्; नेत्राभ्यः नीलमणयः, कर्णाभ्यः माणिक्यरत्नानि उत्पन्नानि। रक्तात् पद्मरागरत्नानि, मेदः स्मरगर्भः उत्पन्नः; जिह्वायाः प्रवालः, दन्तेभ्यः मुक्ताफलानि जातानि। मज्जायाः हरितमणयः, नासायाः गारुत्मताः; पुरीषात् कांस्यं, शुक्रात् रजतं, मूत्रात् ताम्रं अभवत्। शरीरस्य परिष्कारात् पीतलम् ब्रह्मवितिका रत्नानि जातानि; शब्दात् वैदूर्यं अन्यं च शोभनं रत्नं। नखात् सुवर्णम्, रक्तात् पारदं, मेदः स्फटिकः, मांसात् प्रवालः उत्पन्नः। एवं बालस्य देहात् उत्पन्नानि रत्नानि भूमौ स्थितानि, पुण्यजनैः भोग्यफलानि अभवन्। एतस्मिन्नेव समये, बालः सुरेन्द्रेण युद्धे हतः इति श्रुत्वा, प्रभावती नाम रानी तस्य समीपं अगच्छत्। सा पतिं युद्धभूमौ विकीर्णाङ्गं दृष्ट्वा, अश्रुपूर्णनेत्रा, विमुक्तकेशा, गुरुपयोधरा, विलपन्ती अभवत्। "हा नाथ! महाबलपराक्रान्त! प्रियशरीर! लोकप्रिय! किमर्थं मां त्यक्त्वा एकाकी अभवः?" "अन्ये अपि जराश्वित्रादिभिः देहदुःखं जानन्तः न त्यजन्ति; त्वं तु, प्रिय, व्यर्थं देहं त्यक्तवान्।" "त्वदीयं दिव्यशरीरं मम हारं शोभयति; यः केशपाशः युद्धोत्सुकः मम बध्नाति—" "स्वयं तं विमोचय, प्रिय, विधवा दुःखार्ता माम्।" एवं बालस्य रानी विलपन्ती दृष्ट्वा, समुद्रजः दुःखी शुकं प्रति उवाच—"भर्गव, बालं पुनर्जीवय।" शुक्रः उवाच—"स्वेच्छया मृत्युम् प्राप्तः; कथं जीवनं दास्यामि? तथापि मन्त्रबलात् वाक्यम् उच्चारयिष्यति।" जलन्धरः उवाच—"भर्गव, रूपं, बलं, वाक्यं श्रोतुम् इच्छामि।" एवं उक्तः शुक्रः क्षणं ध्यानं समास्थाय। तदा तस्य मुखात् मधुरः, श्रवणसुखः शब्दः उत्पन्नः; प्रभावत्याः सन्निधौ दिव्यवद्यवृन्दं स्पष्टं निनादितम्। "प्रभावति, स्वशरीरं मम अङ्गेषु विलीनं कुरु।" इति शब्दं श्रुत्वा प्रभावती नदी अभवत्। सा तस्य अङ्गेषु विलीनत्वा सुमेरुपर्वताद् पूर्वं प्रवाहित। तस्याः वारिभ्यः उत्तमं रत्नतेजः उत्पन्नम्। नारदः उवाच—ततः तत्र गत्वा, समुद्रपुत्रं प्रोवाचम्—"शम्भुः त्वां हन्तुं व्रतम् स्थापयामास, वीराधिप।" मम वाक्यं श्रुत्वा, राजन्, असुरः मां पप्रच्छ। जलन्धरः उवाच—"महामुने, त्रिशूलिनः गृहे किमपि रत्ननिधि अस्ति वा? सर्वं वद; युद्धे पुरस्कारः आवश्यकः।" नारदः उवाच—"तस्य सम्पत्तिः शरीरस्थभस्म, वृद्धनन्दी, ग्रीवायां नागाः, कण्ठे विषम्, हस्ते भिक्षापात्रम्; पुत्रौ गजाननः षण्मुखः।" एवम् तस्य ऐश्वर्यं; शृणु अन्यदपि। तस्य पत्नी पर्वतराजकन्या, विस्तृतश्रोणी, उच्चस्तनया। कामदेवः अपि तया रूपे मोहितः, यद्यपि सः तेन दग्धः। महेशः स्वविनोदाय नित्यं अद्भुतानि करोति। शम्भुः स्वयम् तस्याः नर्तकः गायकः च भवति, तस्याः हास्यं जनयति। सा पार्वती नाम्ना देवीनां सौन्दर्यपरमं प्रतिष्ठा। राजन्, वृन्दा उत्तमस्त्री, अप्सराः च सुन्दर्यः, किन्तु पार्वत्याः सौन्दर्यस्य षोडशांशं अपि न प्राप्ताः। एवं उक्त्वा, राजन्, अहं नारदः सर्वदैत्येषु त्वरया अदृश्यः अभवम्, जलन्धरः तिष्ठन्। ततः समुद्रपुत्रः सिम्हिकापुत्रं दूतं प्रेषयामास। सः क्षणेन कैलासं गत्वा देवालयं दृष्टवान्। एतस्मिन्नेव समये, हरिः भीमं अनुज्ञाय, हरं समीपं गत्वा, अप्रकाशितः क्षिप्रं क्षीरसागरं गच्छन्, सन्देहं कृत्वा। राहुः शम्भोः दिव्यं प्रासादं दृष्ट्वा, स्वप्रतिबिम्बं अपश्यत्, विस्मयेन पप्रच्छ—"किमेतत्?" प्रवेशं इच्छन्, द्वारपालैः बलिष्ठैः शस्त्रधारिभिः निवारितः। यत्नं कृत्वा, तैः निषिद्धः, ते शस्त्राणि उद्धृत्य स्थिताः। नन्दी, परिचारकान् निवार्य, चन्द्रग्राहिणं उवाच—"त्वं कः? किमर्थं आगतः? किम् कार्यम्, केशिन? परिचारकान् पुरतः प्रयोजनं वद, ये भीषणा हनिष्यन्ति।" राहुः उवाच—"अहं जलन्धरस्य दूतः; मां शम्भुं समीपं नय। अन्यद् न वद, द्वारपाल; महराजस्य कार्यं उपस्थितम्।" दूतस्य वाक्यं श्रुत्वा, नन्दी नीलरक्तवर्णः, शम्भुं समीपं गत्वा, प्रणम्य, तस्थौ, प्रोवाच। "महामहेश, सिम्हिकापुत्रः द्वारे कार्याय स्थितः; आगच्छतु वा, गच्छतु वा; यथाज्ञा तथा।" नन्दीवाक्यं श्रुत्वा, महेश्वरः शीघ्रं अन्तःशय्यायां सुप्तां देवीं सख्यः सह प्रेषयामास। ततः द्वारपालं उवाच—"नन्दी, दूतं आनय।" ततो नन्दी बलवती दूतं हस्तेन गृहीत्वा। सः देवमध्यं नीत्वा शम्भुं दर्शयामास। राहुः तं जटिलं, श्यामवर्णं दृष्टवान्।