देवाः श्राद्धस्य रक्षणार्थं तीरस्थैः तिलोदकस्य अञ्जलिं दातव्यं इति उक्तवन्तः। तत्र दर्भग्रहणेन श्राद्धं यः यथाविधि करोति, तस्य श्राद्धं न बाध्यते; नामोच्चारणेन च तद् तीरस्य प्रवेशः भवति। एतद् मया स्थापनं कृतं, हे देवी, तत् कश्यपाय अपि दत्तं; मम भक्तः कश्यपः, सः सदा मम प्रियः। तस्मात् एषा गङ्गा दत्ता, शुद्धा पापनाशिनी; तस्मिन् तीर्थे साब्रह्मतीनाम्नि, हे भाग्यवती, ब्रह्मचर्यव्रतिनां कृते। तत्र अहं स्वयम् स्थापनं कृत्वा, तेन नाम्ना शङ्करः ब्रह्मचारीश इति प्रसिद्धः, लोकहिताय तिष्ठामि। साब्रह्मतीसमीपे ब्रह्मचारीशे तीर्थे, विशेषतः कलियुगे, यः भक्तः पूजनं करोति, सः लोके सुखं भुक्त्वा महाशैवपदं प्राप्नोति। यदि सः महारोगैः पीडितः सन् त्यजति, तस्य रोगः शीघ्रं नश्यति, हे महादेवी, केवलं दर्शनात्। तत्र गत्वा, उपवासेन इन्द्रियसंयमेन, भक्त्या यः पूजनं करोति, रात्रौ दृढतया स्थित्वा, तदा अहं योगिरूपेण तस्य दर्शनार्थं आगच्छामि। यः मम स्थानं विशेषतः आगच्छति, तस्य कामान् यथाभिलषितं ददामि—सत्यं सत्यं, हे सुन्दरानने। तेषां रोगनाशं चिरात् करोतुम्; रोगः चतुश्चत्वारिंशद्विधः मया वर्णितः। सः रोगः केवलं दर्शनात् नश्यति, हे सुन्दरि; तत्र मम लिङ्गं नास्ति, हे पार्वती। तत्र केवलं स्नानं मम कृते कर्तव्यम्—नात्र संशयः। एकस्मिन्नेव काले, भूमौ, हे महातपस्विनि, सूर्यवंशीयः राजा ब्रह्मदत्तः शक्तिमान् आसीत्; तेन राज्ञा, हे सुरेश्वरि, दीर्घकालं तपः कृतम्। सः पञ्चाग्निव्रतं बहुधा अचरत्; मासोपवासादि तपांसि पुनः पुनः अकरोत्। एवं दीर्घकालं राजा महातपः अकरोत्; तदा अहं तस्य साक्षात् दर्शनं कृत्वा, हे सुन्दरि, वरप्रदानाय आगमम्। "ब्रह्मदत्त, एतत् महावचनं शृणु, हे राजन्: यद् यद् अभिलषसि, तत् सर्वं निष्कलंकं दास्यामि।" सः मम प्रति उक्तवान्—"हे देवाधिदेव, यदि मम इच्छितं वरं दास्यसि, तदा एकः एव वरः सदा मम दत्तव्यः, हे देव।" तदा मम नाम्ना, हे देवाधिदेव, भगवान् भूमौ जन्मतु इति याचितवान्; तस्य प्रार्थनया संतुष्टः अहं वरं दत्तवान्, हे निष्पापे। ततः अहं तेन सह तिष्ठामि, हे सुरेश्वरि; तत्र स्थित्वा, यः सर्वथा भक्त्या उपवासेन पूजां करोति, तस्य सर्वान् कामान् चतुर्दशेन्द्रपर्यन्तान् ददामि। तत्र ये ब्राह्मणाः रुद्रजपादीनि यत्नेन कुर्युः, तेषां स्त्रीसुखं, पुत्रसुखं, धनवृद्धिं च ददामि, शृणु। श्रीमहादेवः पुनः उक्तवान्—कम्बुतीर्थे स्नानं कृत्वा पितृभ्यः तर्पणं दत्वा, निर्मलः नाथः नारायणः पूजितव्यः। विधिवत् ब्राह्मणभ्यः दानं दत्वा, तस्य तीर्थस्य प्रभावेन विष्णुलोकं प्राप्नोति। तत्र पूर्वं राजर्षिः विश्वामित्रः, पुत्रकामः, घोरं तपः अकरोत्, हे सुन्दरि। वायुभक्षः, उपवासेन, केवलं वातेन जीवन्, सः विष्णुपूजायाम् सदा स्थिरः आसीत्। तस्य तपस्याः प्रभावेन इच्छितः पुत्रः प्राप्तः; यः कश्चन पुरुषः कम्बुतीर्थं पुत्रकामः गच्छति, सः सदा पुत्रं प्राप्नोति—सत्यं सत्यं, हे सुन्दरानने। एवं कम्बुतीर्थस्य महिमा। ततः कपिश्वरतीर्थं गन्तव्यम्, रक्तसिंहसमीपे, महापापनाशनं, देवेषु श्रेष्ठम्। पूर्वं रामरावणयुद्धे सेतुबंधने वानरैः पर्वतश्रेष्ठः विशेषतः आनितः। कपिश्वरादित्यनाम्ना तत्र उत्तमं तीर्थं कृतम्; तत्र स्नानं कृत्वा पितृभ्यः तर्पणं दत्वा, कपिश्वरादित्यं दृष्ट्वा ब्राह्मणहत्या पापात् विमुक्तः भवति; तत्र विशेषतः चैत्राष्टमीदिने स्नानं कर्तव्यम्। तत्र हनुमत्प्रमुखैः त्रिदिनं स्नानं कृतम्; एषा कपितीर्थस्य शक्ति, यथोक्तं। तत्र स्नानं कृत्वा कपिश्वरं पूज्य, पुरुषः सौन्दर्यं लभते, बहु सुखं भुङ्क्ते—नात्र संशयः। यः बलम्, धर्मम्, पुत्रम् वा इच्छति, सर्वं कपितीर्थस्य प्रभावेन सदा लभते। एवं पद्ममहापुराणे, उत्तरखण्डे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रग्रन्थसङ्ग्रहे, उमामहेश्वरसंवादे, कपितीर्थमहात्म्यनाम्नि द्विशतचत्वारिंशदधिकशतम् अध्यायः। महादेवः पुनः उक्तवान्—हे सुरेश्वरि, ततः ब्रह्मवल्लीमहातीर्थं गन्तव्यम्। तस्य तीर्थस्य स्वरूपं शृणु, हे देवश्रेष्ठे। यत्र ब्रह्मवतीनदी ब्रह्मवल्लीसहितं मिलति, तद् ब्रह्मतीर्थं नाम्ना प्रसिद्धम्, प्रयागसमानम्। तत्र पिण्डदानेन पितृणां द्वादशवर्षाणि तृप्तिः सुलभा, यथा ब्रह्मणा उक्तम्। विशेषतः ब्रह्मवल्ल्यां गयासमं पुण्यं, यथायोग्यं कृतं चेत् पितरः तृप्तिम् यान्ति। एवं तीर्थानां महात्म्यं श्रीमहादेवेन देवी पार्वत्यै कथितम्।