सर्वे तीरथस्य सारं वाचस्पतिरपि सम्पूर्णं व्याख्यातुं न शक्नोति। तु तीरथं तु करुणायाः तीरथं, तीरथं तु दमस्य तीरथम्। तस्मिन तीरथे, यत्नेन स्नानं कर्तव्यम्, संशयः नास्ति; प्रातःकाले त्रिमुहूर्तानि केवलं संगमं द्रष्टव्यम्। ततः स्नानादि कर्म तीरथे देवान् प्रहर्षयति; मध्याह्नः त्रिमुहूर्तः, अनन्तरं सायं कालः। पितृभ्यः स्नानं, पिण्डदानं, तर्पणं तुष्टिं जनयन्ति; सायं त्रिमुहूर्तः, परंतु श्राद्धं तत्र न कर्तव्यम्। राक्षसी नाम कालः सर्वकर्मणाम् निन्दितः; दश च पञ्च च मुहूर्ताः दिवस्य सदा प्रसिद्धाः। तत्र अष्टमः मुहूर्तः कुतुपः इति प्रसिद्धः; मध्याह्ने सूर्यः मन्दः भवति। अतः पितृभ्यः पिण्डदानं मध्याह्ने अनन्तफलप्रदं; खड्गपात्रं च नेपालचेलं तथैव। रजतं, कुशः, गौः, दुहितृपुत्रः, कुतुपतिलाः—एते दोषयुक्ताः, निन्दनीयाः, दुःखप्रदाः। एतेषु अष्टसु, कुतुपः इति प्रसिद्धः; कुतुपात् उपरि चत्वारः मुहूर्तः। एषः पञ्चमुहूर्तसमूहः श्राद्धस्य कालः अनुमतः; कुशः कृष्णतिलः विष्णुशरीरात् उत्पन्नः स्मृतः। श्राद्धरक्षणाय, देवैः उक्तं, तिलोदकं तीरवासिभिः दातव्यम्। कुशं हस्ते कृत्वा, एवं श्राद्धं यः करोति, तस्य न हानिः; नामोच्चारणेन यथाविधि, तद् तीरथप्रवेशः। मया तद् स्थापितं, हे देवि, कश्यपाय अपि दत्तम्; भक्तः कश्यपः, सः सदा प्रियः मम। अतः एषा गङ्गा दत्ता, शुद्धा, पापनाशिनी; साब्रमती नाम तीरथे, हे भाग्यवती, ब्रह्मचर्यनिष्ठेभ्यः। तत्र मया आत्मा स्थापितः, तस्मिन नाम्ना शङ्करः, लोकहिताय ब्रह्मचारीश इति प्रसिद्धः। साब्रमतीसमीपे, ब्रह्मचारीशे तीरथे, विशेषतः कलियुगे, यः भक्तः पूजनं करोति, सः अस्मिन लोके सुखं भुङ्क्ते, महाशैवपदं प्राप्नोति; महारोगेण अपि यः याति, तस्य रोगः शीघ्रं नश्यति, हे महादेवि, केवलं दर्शनात्। तत्र गत्वा, उपवासेन, दमेन, भक्त्या पूजां कुर्यात्, रात्रौ स्थित्वा; तदा अहं योगिरूपेण साक्षाद् दर्शनं दातुं आगच्छामि। यः मम स्थानं आगच्छति, तस्य इच्छितं वरं ददामि, सत्यं सत्यं, हे सुन्दरि। तेषां रोगनाशं यः दीर्घकालं भवति, रोगः चतुश्चत्वारिंशद्विधः मया वर्णितः। सः रोगः केवलं दर्शनात् नश्यति, हे सुन्दरि; तत्र मम लिङ्गं नास्ति, हे पर्वतकन्ये। तत्र केवलं स्नानं मम कर्तव्यम्—नात्र संशयः। एकस्मिन समये, पृथिव्यां, हे महातपस्विनि, सूर्यवंशे ब्रह्मदत्तः नाम राजा अभवत्, शक्तिमान्; तेन राज्ञा, हे सुरेश्वरि, दीर्घं तपः कृतम्। सः पञ्चाग्निव्रतं नानाविधं अकरोत्; मासोपवासादि तपांसि पुनःपुनः अकरोत्। एवं दीर्घकालं महातपः कृतम्; ततः अहं तस्य साक्षात् सन्निधिं कृतवान्, हे सुन्दरि, वरदानेन। "ब्रह्मदत्त, एतत् महावचनं शृणु, हे राजन्: यद् यद् इच्छसि सदा, तत् अहं ददामि, न संशयः।" सः मम प्रति "हे देवेश, यदि मम इच्छा दातव्या, तदा केवलं एकं वरं सदा मम दत्तव्यम्, हे देव।" मम नाम्ना, हे देवेश, पृथिव्यां प्रभुः अवतरतु; तेन प्रार्थनया तुष्टः अहं वरं दत्तवान्, हे निष्पापे। ततः अहं तेन सह तत्र वसामि, हे सुरेश्वरि; तत्र स्थित्वा, यः भक्त्या सर्वथा उपवासं कुर्यात्, तस्य सर्वे इच्छिताः वराः दत्ताः, चतुर्दश इन्द्रपर्यन्तम्। तत्र यः ब्राह्मणः रुद्रजपादिकं यत्नेन कुर्यात्, तस्मै स्त्रिसुखं, पुत्रसुखं, पुनः संपत्तिवृद्धिं ददामि, शृणु। श्रीमहादेवः उवाच—कम्बुतीर्थे, पुरुषः स्नानं कृत्वा, पितृभ्यः तर्पणं दत्वा, निर्दोषं श्रीनारायणं, लोकानां प्रभुं, पूजयेत्। ब्राह्मणेभ्यः यथाविधि दानं दत्वा, तीरथस्य प्रभावेन, विष्णुलोकं प्राप्नोति। तत्र पूर्वं, राजर्षिः विश्वामित्रः, बुद्धिमान्, सन्तानकामः, तीव्रं तपः अकरोत्, हे सुन्दरि। वायुभक्षः, उपवासेन, केवलं वायुनाः जीवन्, सः सदा विष्णुपूजायाम्, विष्णुध्याननिष्ठः। तस्य तपसा, इच्छितं सन्तानं प्राप्तवान्; तत्र यः पुरुषः सन्तानकामः, तीरथं गच्छति, सः सन्तानं सदा प्राप्नोति—सत्यं सत्यं, हे सुन्दरि। एषा कम्बुतीर्थस्य महिमा। ततः कपिश्वरतीर्थं गन्तव्यम्, देवेषु श्रेष्ठम्, रक्तसिंहसमीपे, महापापनाशनम्। पूर्वं, रामरावणयुद्धे सेतुबंधने, पर्वतश्रेष्ठः कपिभिः विशेषतः आनितः।