शरीरेण मनसा वाचा च, यः पापं करोति, तस्य अधमं जन्म भवति; संक्षेपेण त्रिविधं पापं वर्णितम्। ततोऽन्ये पापकर्मणां पुरुषाणां विविधा गतयः कथ्यन्ते; धर्मस्य फलम् विस्तरेण तव, राजन्, उपदिष्टम्। अन्यदपि वक्ष्यामि; वद त्वं, नरश्रेष्ठ; अधर्मस्य फलम् उक्तम्, धर्मस्य फलमपि वक्ष्यामि। एवं उक्त्वा, मातलिः तत्र सर्वेषु स्नेहम् कुर्वन्तं राजानं सम्बोधितवान्; धर्मसम्बद्धे तत्र प्रसङ्गे, महात्मना तेन कथा उपन्यस्ताः। ययातिः उवाच—“हे सारथे, त्वत्तः अहं अधर्मस्य फलम् पूर्णतया श्रोतुम्; धर्मस्य फलमपि वद, श्रवणे उत्सुकः अस्मि।” मातलिः उवाच—“पापकर्मणा, चत्वारः जीवभेदाः यमलोकं गच्छन्ति; स तु लोकः भयङ्करः, सर्वे देहिनः तत्र विवशाः गच्छन्ति। तत्र गर्भे न जाताः, जातमात्राः, बालाः, युवानः, वृद्धाः, पुरुषाः, स्त्रियः, नपुंसकाः, सर्वे गच्छन्ति। तत्र देहिनां शुभाशुभं कर्म चित्रगुप्तादिभिः, सर्वदर्शिभिः, निष्पक्षैः, परीक्षितम्। न कश्चित् जीवः यमालयं न गच्छति; यद्यत् कर्म कृतम्, तद् अनुभव्यम् एव निश्चितम्। यः पुण्यकर्माणि कृतवान्, यस्य मनः स्निग्धम्, दयायुक्तम्, स पुरुषः सुखेन यमालयं याति। यः ब्राह्मणे चर्मपादुकाः दत्तवान्, स दिव्ययानं समारुह्य सुखेन यमालयं याति। छत्रदानात्, देहिनः मेघच्छायायुक्तमार्गे गच्छन्ति; वस्त्रदानात् दिव्यवस्त्रधारी गच्छन्ति। शिबिकादानात् दिव्ययानं समारुह्य सुखेन याति; आसनदानात् हृष्टः यमालयं याति। उद्यानकर्ताः, शीतच्छायायुक्ते स्थले सुखेन गच्छन्ति; पुष्पोद्यानदातः पुष्पकविमानं समारुह्य याति। देवालयनिर्माता, तपस्विनां आश्रमकर्ता, दरिद्राणां शरणदातः, उत्तमगृहे हर्षेण याति। यः देवाः, अग्निः, गुरवः, ब्राह्मणः, मातापिता च पूजयति—यद्यपि अल्पं, श्रद्धया ब्राह्मणे दत्तं, तेन सर्वे इच्छितं लभ्यते; श्राद्धे दानं दानम् इति विद्वांसः वदन्ति। केशाग्रवत् अल्पं दानं श्रद्धया दत्तम्, तद् ज्ञेयम्; चत्वारः पात्राः श्रद्धया दत्ताः, तद् सर्वदा मम। अतः श्रद्धा सर्वदा पूज्यते; श्रद्धाफलम् लभ्यते; सत्पात्रे, दरिद्रे शरणं दत्तं, तद् फलम् ददाति। सर्वकामस्थानम्, पितृलोकम्, राजन्, लभते; श्रद्धया ब्राह्मणे दत्तं कणकं तत्र गच्छति। दिव्यपर्वणि देवगौरववृद्ध्यर्थम्, राजन्, श्रद्धया दानं कर्तव्यम्; तस्य फलम् निश्चितम्। एवं अष्टषष्टितमोऽध्यायः, ‘ययातिचरितम्’ नाम, वेनकथायाम्, पितृतीर्थवर्णने, श्रीपद्मपुराणस्य भूमिखण्डे समाप्तः। ततः मातलिः उवाच—“शिवेन उक्ताः, शिवधर्मशास्त्रेषु विख्याताः, धर्माः बहुविधाः, कर्मयोगविभागयुक्ताः, ज्ञेयाः। हिंसादिदोषरहिताः, दुःखश्रमवर्जिताः, शुद्धाः, सूक्ष्माः, महाफलदाः, सर्वभूतहिताः—एवं धर्माः। अनन्तशाखाः, सर्वे शिवनिष्पन्नाः, ज्ञानध्यानपुष्पशोभिताः, नित्याः शिवधर्माः। शिवं धारयन्ति, शिववाक्येण धार्यन्ते, शिवधर्माः इति स्मृताः, संसारसागरतरणे साधनम्। क्षमा, सत्यम्, लज्जा, श्रद्धा, इन्द्रियनिग्रहः, दानम्, पूजा, तपः, दानम्—एते दश धर्मस्य साधनानि। पृथक् वा संयुक्तं वा, यदा शिवधर्माः कृताः, शिवेन एकत्वम् प्राप्तम्, तदा एकं गन्तव्यं सिध्यति। यथा पृथिवी सर्वभूतानां सामान्यनिवासः, तथा शिवपुरी सर्वशिवभक्तानां सामान्यगमनम्। यथा इह सर्वे विविधभोगाः अनुभवन्ति, तथा शिवनगरे पुण्यानुसारं भोगाः प्राप्ताः। शुभाशुभं फलम् सर्वे देहिनः अनुभवन्ति; तत्र एकस्य अपि शिवधर्मस्य फलम् उपभुज्यते। पुण्यानुसारं, श्रद्धायाः योग्यतया, शिवनगरस्य भोगाः महाशुभाः ज्ञेयाः। तत्र स्थानप्राप्तिः समाना, भोगाः शान्तिस्थिताः; अतः, राजन्, उत्तमं भोगं इच्छन्, महापुण्यं कर्तव्यम्। यदा एकमेव, देवश्रेष्ठैः साधितम्, सर्वं अतिवर्तते, तदा स्वस्य भोगे अधिपत्यं प्राप्यते—शिवः सर्वलोकाधिपः। कश्चित् ज्ञानयोगनिष्ठः तत्रैव मुक्तिः प्राप्नोति; अन्ये भोगाभिलाषिणः पुनः संसारं गच्छन्ति। अतः, मोक्षकामः भोगासक्तिम् त्यजेत्; वैराग्ययुक्तः शान्तचित्तः शिवज्ञानं प्राप्नोति। ये हृदयेन शिवे अननिष्ठाः, किंतु यदृच्छया पूजयन्ति, शिवः तान् स्वभावानुसारं स्थानं ददाति। ये रुद्रं तत्र एकवारं अपि पूजयन्ति, तेषां पापानि नश्यन्ति, शिवः तान् भूतलोकभोगं ददाति। सर्वे देहिनः दुःखभारपीडिताः विनश्यन्ति; अन्नदाता पुण्यदाता, जीवनदाता च सर्वदा इति स्मृतः। अतः, अन्नदानात् सर्वदानफलं लभ्यते; त्रिलोक्यां सर्वरत्नानि, भोगाः, स्त्रियः, वाहनानि च प्राप्यन्ते।