सर्वेषु कार्येषु समत्वबलं सममेव परिगण्यते, किन्तु धनाधिक्येन कस्यचित् प्रभावः किञ्चिद् देशे अधिको दृश्यते। देवाः दानवैः पराजिताः, ततः पुनः दानवाः देवैः विजिताः; एवं लोकोऽयं परस्पराश्रितः, जयपराजयौ तु भाग्यनिष्पन्नौ। अतः राज्ञां विषये द्वौ वस्त्रयुगले, अन्नपात्रं जलमात्रं, वाहनं शय्या आसनं च एव पर्याप्तानि; अन्यत् सर्वं दुःखहेतुः स्यात्। सप्तमेऽपि प्रासादे केवलं शय्यैव स्वामित्वेन दृश्यते; सहस्रशः कुम्भेभ्यः केवलं श्रमो दुःखं च सम्पद्यते। प्रभाते नगरे वाद्यनिनादः जनैः सह संयुक्तः श्रूयते; गृहे केवलं ऐश्वर्यगर्व एव "ममेदम्" इति घोष्यते। सर्वे भूषणानि भाररूपाणि, सर्वे लेपाः मलिनत्वाय; सर्वा वाचः गीतनृत्यादयश्च मदोन्मत्तकृत्यैव। एवं राजसुखानां चिन्तनं कृत्वा, क्व सुखं लभ्यते? राजसु परस्परस्पर्धया कलहः चिन्ता च जायते। बहवो महाबलिनः नहुषादयः सम्पदाभिमानेन मोहिताः, स्वर्गमवाप्यापि पतिताः; कः धनसम्पत्तौ सुखं प्राप्नोति? स्वर्गेऽपि, परस्य दह्यमानां सम्पदं दृष्ट्वा कथं सुखं स्यात्? देवाः अपि निरन्तरं परस्परं जेतुम् इच्छन्ति। स्वर्गे मानवाः पुण्यस्य फलं भुञ्जते, केवलं मूलक्षये; तत्र न किञ्चिद् नवं कर्म क्रियते—एषा घोरा दोषः। यथा छिन्नमूलः वृक्षः कालेन भूमौ पतति, तथा पुण्ये क्षीणे स्वर्गवासी अपि पतन्ति। ये तु भोगेषु रताः, तेषां स्वर्गेऽपि सुखस्रोतसि दुःखं तीव्रतरमपि सहसा सम्पद्यते। एवं स्वर्गस्थेषु देवेषु अपि विचार्य सुखं न दृश्यते; भोगक्षये स्वर्गगामिनां कर्म समाप्तम्। तत्र नरके देहिनः विविधैः पापदुःखैः, वचनमनसां कायस्य च पापकर्मभिः, महतीं यातनाम् अनुभवन्ति। तत्र तीक्ष्णैः कुलिशैः छेदनं, त्वक्छेदनं, प्रचण्डवातेन पत्रशाखाफलपातनं च दृश्यते। नद्या हस्तिभिः चान्यैः जन्तुभिः चोत्पाटनं, स्थावराणां वनदाहशीतोष्णैः क्लेशः च दृश्यते। सर्पाणां भुजगानां च कोपेन घोरं दुःखं, पापानां लोके वधः पाशबन्धनं च। कीटानां पुनः पुनर्जन्ममरणम्, उरगपद्मगामिनां च नानाप्रकारदुःखम्। पशूनां दण्डेन निग्रहो, नासाछेदनात् भीतः, अङ्कुशप्रहारेण पीडनम्। यष्टिबद्धनं, काष्ठशृङ्खलया, हस्त्यङ्कुशेन च, चित्तेन मनसा च क्लेशः, याचनया यौवनेन वा यातना। स्वगणात् वियोगेन, बलात् सञ्चलनं, बन्धनं च, पशूनां बहुविधशारीरिकदुःखम्। वर्षवाततपनक्लेशः पक्षिपशूनां बन्धनावस्थायाम् अतीव; एवं शरीराणि बहुविधानि दुःखानि सहन्ते। मानवानां गर्भे महद् दुःखं, जन्मनि च; शैशवे दुःखमज्ञानं च, यौवने वृद्धजनानां कठोरशिक्षा। यौवने कामरागजन्यं दुःखं, पुनः मत्सरात्; कृष्यादौ व्यापारसेवायां, गोपाल्यादिकर्मणि च पीडा। वार्धक्ये जर्जररोगपीडा, मरणे महद् दुःखं, जीवनकाङ्क्षायाम् अपि अधिकतरम्। राज्ञः, वह्नेः, जलस्य, ताडनस्य, चौरशत्रूणां च भयात् महद्भयं; सम्पादनरक्षणयोः वित्तस्य भयम्, पुनः तस्य हान्यां व्ययेषु च। दुःखं, ईर्ष्या, कपटं, वित्तसंपत्तौ महद्भयम्; दुष्कृत्यनुष्ठानेन धनिनां सततं दुःखम्। कर्म, व्याज्यवृत्तिः, दास्यं, पराधीनता, प्रियाप्रियसंयोगः च—एतेषु सर्वत्र दुःखम्। दुर्भिक्षं, दारिद्र्यं, अज्ञानं, हीनत्वं, नरकः, राजदण्डः—एते सर्वे दुःखहेतवः। परस्परवशत्वात्, अन्योन्यभीतः, परस्परकोपात्, राज्ञां प्रजाभ्यः पीडा। वस्तूनामनित्यत्वं, देहिनां कामः, परस्परवेदनम्, अन्योन्यपीडनं च दुःखम्। लोभिनः पापकर्मणा अन्योन्यं भक्षयन्ति; एवं दुःखहेतुभ्यः सर्वे चराचराः भीतानि भवन्ति। नरकादारभ्य मानुष्यपर्यन्तं, अतः बुद्धिमन्तः सर्वं परित्यजेत; यथा कश्चित् भारं स्कन्धान्तरे स्थापयित्वा विश्राम्यति। एवं, अस्मिन् लोके सर्वं दुःखं दुःखान्तरेणैव शम्यते; सुखानि सर्वदा अधिकस्मै प्रतिस्पर्धया मिश्रितानि। पुण्ये क्षीणे, स्वर्गस्थाः अपि दुःखं अनुभवन्ति; पुण्यपरिपाके अनन्तानि जन्मानि सन्ति। स्वर्गेऽपि देवाः विविधरोगान् स्मरन्ति; यथा यज्ञशिरसः छेदे अश्विनौ तत् पुनः स्थापयामासताम्। तस्मात् दोषात् यज्ञः शिरोरोगेण पीड्यते; सूर्यः कुष्ठरोगेण, वरुणः जलोदरेण। पूषा दन्तनष्टः, इन्द्रस्य बाहू स्थब्धौ, सोमः क्षयरोगेण पीड्यते इति श्रूयते। दक्षस्य महाज्वरः अभवत्; सर्वेषां देवतानां युगान्तेऽपि हानिः दृश्यते। द्विपरार्धान्ते ब्रह्मापि अनित्यः; स ब्रह्मा पुनः दक्षदुहितरं कामयामास।