शिखी, दीर्घतमाः, गौतमः, कश्यपः, श्वेतकेतुः, कहोडः, पुलहः, देवलः, विश्वामित्रः, भरद्वाजः, बलवान् जमदग्निः, ऋचीकरः गार्गः, मुनिः उद्दालकः, देवशर्मा, धौम्यः, आस्तीकः, कश्यपः, लोमशः, नाभिकेतुः, लोमहर्षणः, तथा उग्रश्रवाः, भार्गवः च्यवनः, सर्वे वालखिल्याश्च—एते सर्वे महर्षयः तत्र गच्छन्ति। ते सर्वे स्नात्वा, उपवसिताः, विष्णुभक्तिपरायणाः, शंखचक्रगदाधारिणः, सदा तत्र तटस्थाः तिष्ठन्ति। तत्र गयाख्यं पुण्यस्थानं पितृतीर्थेषु श्रेष्ठं, शुभं च, यत्र स्वयमेव ब्रह्मा देवाधिपतिः वसति। तत्र गीतायाम् पितरः स्वांशभागकामनया श्लोकान् गायन्ति; अनेकाः पुत्राः कर्माणि कुर्वन्ति, किन्तु यदि एकः अपि गयां गच्छति, तेन सर्वं सिद्ध्यति। अश्वमेधं वा नीलवृषस्य मोचनं वा, काश्यां स्थलं सदा पुण्यं पितृप्रियं च। मम सन्निधाने तत्र भोगमोक्षौ लभ्येते; मम आज्ञया देवाधिपतिः बिन्दुमाधवः इति विख्यातः। सः देवदेवि, विशेषतः काश्यां सदा वसति; अतः एषा नगरी मम सर्वदा श्रेष्ठा पुण्यवती च। विमलेश्वराख्यं तीर्थं पितृप्रियं, प्रायागाख्यं पितृतीर्थं सर्वतीर्थसमन्वितं च। देवि, मम आज्ञया ते सर्वे तत्र वारिणि आगच्छन्ति; वटेश्वरः अपि माधवसहितः तिष्ठति। दशाश्वमेधाख्यं पुण्यस्थानं, गङ्गाद्वारं च, मम आज्ञया ते साभ्रमत्यां वसन्ति। ललितादेवी, सप्तसरित्पुण्यं, मित्रपदं, केदाराख्यं शंकरालयं च, सर्वे पुण्यस्थलानि तत्र प्रवहन्ति। गङ्गासागराख्यं पुण्यं सर्वतीर्थमयं, ब्रह्मसरः, शतद्रुसलिलयुक्तं सरस्तथा प्रसिद्धानि। नैमिषाख्यं पुण्यस्थानं मम आज्ञया सदा, देवि, ते साभ्रमत्यां वारिणि निवसन्ति न संशयः। श्वेता, वल्कलवेषधारिणी पुण्यनदी, श्वेता सुवर्णवर्णा, हस्तिमती, वार्त्तघ्नी च, समुद्राय प्रवहन्ति। एता नद्यः पितृप्रियाः, असंख्यदक्षिणाफलप्रदा; तत्र पुत्रैः पितृहिताय पिण्डदानं कार्यम्। पाटला, वाडवाख्यं नगरं, एता नद्यः विशेषतः सदा साभ्रमत्यां प्रवहन्ति। ये जना तत्र स्नानदानादिकं कुर्वन्ति, ते इह सुखं भुक्त्वा विष्णोः शाश्वतं पदं प्राप्नुवन्ति। जम्बूद्वीपः पुण्यभूमिः पुण्यवर्धनः, तत्र आर्याख्यं पुण्यस्थानं सर्वकामदायकं च। नीलकण्ठाख्यं पुण्यस्थानं, नन्दसरः, रुद्रसरश्च रुद्रस्य निवासः, तत्र सन्ति। मन्दाकिनी पुण्यनदी, छोदा महानदी च, दृश्याय तत्र प्रवहन्ति। धूम्रा मित्रपीठम्, वैजनाथः श्रेष्ठशिला, क्षिप्रा नदी, महाकालः, कालिञ्जरः पर्वतः च तत्र स्थिताः। गङ्गोत्तरणं, हरिप्रसवः, नर्मदावपुश्च—एते गङ्गापिण्डप्रदानात् समत्वेन मुनिभिः उक्ताः। एते ब्रह्मतीर्थानि, साभ्रमत्याः उत्तरतीरे स्थितानि, देवैः ब्रह्मणा सह गुप्तानि, देविवर। स्मरणमात्रेणापि, महादेवि, ते पापानि नाशयन्ति; किं पुनः श्राद्धकर्मणि, देवेश्वरि। ओंकारः, पितृतीर्थं, कावेरी, कपिलवारि, चन्दवेगसंगमं, अमरकण्टकं च—एतानि पुण्यस्थानानि। अत्र स्नानादिकं कौरवक्षेत्रात् शतगुणं पुण्यं ददाति, देवि, वार्त्तघ्नीसंगमे गणेशेन अग्रे। पूर्वं गणेन्द्रैः तीर्थसमूहः साभ्रमत्यां नीतः; एष संक्षेपेण तीर्थसंगमः मया वर्णितः। वागीश्वरोऽपि तीर्थसारं सम्पूर्णं वक्तुं न शक्नोति; खलु दयातीर्थं, दमतीर्थं च श्रेष्ठम्। तत्र तीर्थे यत्नेन स्नानं कर्तव्यम्; प्रभाते त्रिमुहूर्तं केवलं संगमदर्शनं कार्यम्। ततः स्नानादिकं देवतुष्टिदायकं; मध्याह्ने त्रिमुहूर्तं, ततः अपराह्णः। पितृणां कृते स्नानं, पिण्डदानं, तर्पणं च प्रीतिदायकम्; सायं त्रिमुहूर्तं, किन्तु तदा श्राद्धं न कार्यम्। राक्षसीति या सन्ध्या, सा सर्वकर्मणां निषिद्धा; दश च पञ्च च मुहूर्ताः दिवा सदा प्रसिद्धाः। तत्र अष्टमं मुहूर्तं कुटुपाख्यं; यतः मध्याह्ने सूर्यः मन्दः भवति। अतः पितृणां पिण्डदानं मध्याह्ने अनन्तफलप्रदं; खड्गपात्रं, नेपालचेलं च तथैव। रजतं, कुशा, गौः, दौहित्रः, कुटुपतिलाः—एतानि पाप्यं निन्दितं क्लेशदं च स्मृतम्। एतेषु अष्टसु कुटुपाख्यं प्रसिद्धम्; कुटुपात् उपरि चत्वारः मुहूर्ताः। एष पञ्चकः मुहूर्तः श्राद्धस्य कालः अनुमोदितः; कुशा च कृष्णतिलाः विष्णुशरीरसम्भूताः इति स्मृतम्।