कामेन क्रोधेन च संविग्नः, श्वासैः पीडितः, भोगतृष्णया क्लिष्टः, गुह्ये स्थितः, रागद्वेषवशानुगतः जीवः गर्भे निवसति। तत्र तस्य अङ्गानि उपाङ्गानि च सम्यक् वर्णितानि, झिल्लिकया आवृतानि, सुकुमारमार्गेण गर्भयोन्या निष्क्रामन्ति। तस्य शरीरे पुरीषमूत्ररुधिरैः सिक्ते, षड्भिः कोशैः निर्मिते, अस्थिपञ्जरराशिरूपे ज्ञेये। तत्र त्रयः शतानि पञ्च च स्नायूनां, सर्वतः असंख्यकेशमूलैः आच्छादितानि, त्रिषु अर्धचर्मसु सहितानि। स्थूलसूक्ष्मं दृश्यादृश्यं च इदं शरीरं, असंख्य-मांसनाड्याः सम्पूर्णतया व्याप्नुवन्ति। तासु स्वेदः मलः स्थितः, द्वात्रिंशद् दन्ताः उक्ताः, विंशति: नखाः स्मृताः। पित्तस्य मापि कुडवेन ज्ञेयं, कफस्य अर्धाढकं, पञ्च पलं मेदसः, अर्धं तस्य मज्जायाः। पञ्चार्बुदानि पलानि ज्ञेयानि, दश मेदसः पलानि, त्रयः रक्तस्य महतः पलानि, मज्जा रक्तस्य चतुर्गुणा। शुक्रस्य अर्धकुडवं ज्ञेयम्, तस्य अर्धं बलं देहिनाम्, मांसपिण्डस्य सहस्रपलं सङ्ख्यातम्। रक्तस्य शतम्, पुरीषमूत्रयोः अप्रमेयमिति विद्धि; एवं शरीरं सदा आत्मनः निवासः। अशुचि शुद्धस्यापि, कर्मबन्धननिर्मितं, कदाचित् शुक्रशोणितसंयोगात् उत्पाद्यते। सदा पुरीषमूत्रयुतं तस्मात् अशुचिसंज्ञितम्; यथा मलपूर्णे घटे बहिः शुद्धिर्भवति। शरीरं शौचेन शुद्धीकृतमपि अशुचि एव, तस्य प्राप्त्या अपि पावनानि हविरादीनि पञ्चगव्यादीनि च अशुद्धानि भवन्ति। अनेन शरीराशुचिना, प्रियाणि भोज्यानि पेयानि गन्धान्यपि द्रव्याणि, तद्संस्पर्शात् शीघ्रं नश्यन्ति। तस्मात्, अन्यत् किम् अधिकमशुचि? न पश्यथ जनाः, यद् शरीरात् प्रतिदिनं निष्क्रामति। यद् शरीरं मलानुगतं तस्य दुर्गन्धः, कथं तस्य पात्रं शुद्धि? गोसंबन्धितैः पञ्चगव्यैः कुशोदकेन च स्नातं शरीरमपि, यथा अंगारः प्रक्षालितः अपि न शुक्लः भवति, एवं शरीरनाड्यः पर्वतप्रवाहवत् सदा स्रवन्ति। श्लेष्ममूत्रादिभिः अशुचि शरीरं कथं शुद्ध्येत? नास्ति कश्चन देशः यस्याशुचिसङ्ग्रहस्य शुद्धिः, एकस्मिन्नपि शुद्धे स्थले। दिवा वा रात्रौ वा, मृत्तिकाजलेन हस्तः शुद्धीकृतोऽपि, जनाः शरीरसम्बन्धिनः भोगान्न वर्जयन्ति। सुगन्धद्रव्यैः चन्दनादिभिः अलङ्कृतमपि शरीरं स्वभावं न त्यजति, यथा शुनस्तैलं न सिध्यति, कृष्णोर्मा च न शुक्ला भवति। एवं शुद्धीकृतमपि रूपं निर्मलत्वं न प्राप्नोति। स्वगन्धान् मलान् च पश्यन् अपि जनाः तस्मात् न निवर्तन्ते, नासिकां पिधायापि। अहो, एषा मोहस्य महिमा येन जगत् विमोह्यते। स्वगन्धदोषदर्शनसमयेऽपि जनाः न निवर्तन्ते। योऽपि स्वदेहदुर्गन्धात् न निवर्तते, तस्मै विरागहेतुं किं शिक्ष्यते? समग्रं जगत् शुद्धम्, केवलं शरीरं परमाशुचि। शरीरस्य मलाङ्गस्पर्शेन शुद्धमपि अशुद्धं भवति। शौचं शरीरस्य केवलं गन्धमलनिवारणार्थम्। उभययोः अपगमे शुद्धिः स्यात्। गङ्गाजलैः मृत्तिकया लेपनं वा अंगेषु, दुर्गन्धशरीरः अशुद्धचित्तः न शुद्ध्यति। तीर्थस्नानेन तपसा च दूषितात्मा न शुद्ध्यति। स्वमूर्तिः तीर्थे स्नातापि न शुद्धिं लभते; दूषितान्तरात्मनः अग्निप्रवेशात् अपि स्वर्गमोक्षौ न लभ्येते। चित्तशुद्धिः परमा शौचता, सा सर्वेषु कर्मसु प्रमाणम्। स्त्री प्रियाया वा पुत्र्याः वा भिन्ना इव दृश्यते, वस्तुनि अभेदेऽपि चित्तस्य भावविकारः। स्त्री अपि एकैव, पुत्रे पतौ च भिन्नं मन्यते; एवं वस्तुनां स्वरूपं दर्शितम्। पत्न्यालिङ्गनेऽपि पुरुषः भावरहितः न स्यात्, न च स्वादुगन्धाद्यन्नं क्षुधारहितः भुञ्जीत। तस्मात्, भावाभावे भावः कारणं सर्वत्र; यत्नेन चित्तं शुद्धय—अन्याः बाह्यशुद्धयः किम्? भावेन शुद्धचित्तः स्वर्गमोक्षौ लभते; ज्ञानाम्भसा पुनः वैराग्यदया जायते। अज्ञानरागमलदोषाः शुद्ध्या नश्यन्ति; एवं शरीरं स्वभावतः अशुचि। ज्ञानम् अपि साररहितं, कदलीस्थूलवत्; एवं विज्ञाय पण्डिता देहदोषेषु प्रमादं न कुर्वन्ति। स संसारं तरति, दृढधारणया स्थितः भवति; एवं जन्मदुःखं विस्तरेण उक्तम्। अज्ञानदोषात् कर्मवशात् च गर्भस्थस्य मनः जन्मोपरान्तं नश्यति। गर्भबन्धनपीडया बाह्यवायुपीडया च, देहिनः गाढदुःखेन मोहेन आक्रान्ताः भवन्ति।