अशितं तु यदन्नं नापि पच्यते, तद्वायुः सम्यग्विभजति। स वायुः तस्मिन्नन्ने प्रविश्य तदन्नं सम्यग् पक्त्वा गुणैः पृथक्करोति। जठराग्नेरूर्ध्वं जलं तिष्ठति, तस्मिन्नन्नं जलोपस्थितं भवति। जलेऽधः प्राण एव स्थित्वा स सुमृदुना वायुनाग्निं संवेजयति। स वायुनाऽभिवृद्धोऽग्निः तज्जलं परमुष्णं करोति; तदुष्णयोगेन सर्वतोऽन्नं पुनः सम्यक् पच्यते। एवं पक्तमन्नं द्विविधं भवति—मलः पृथक्, सारः पृथग्भवति। द्वादश मलाः शरीरात् पृथक् निष्कास्यन्ते। कर्णौ, नेत्रे, नासिका, जिह्वा, दन्ताः, ओष्ठौ, जननाङ्गं, गुदः—एतेषु मलाः स्रवन्ति; स्वेदः, पुरीषं, मूत्रं च—एते द्वादश स्मृताः। सर्वे नाड्यः हृदयपद्मे संगृह्यन्ते; तेषां मुखेषु प्राणः सूक्ष्मं सारं स्थापयति। तेन सारेण प्राणः पुनः ताः नाड्यः पूरयति; पूरिताः ता नाड्यः सर्वं शरीरं पोषयन्ति। ततः सर्वनाड्यन्तर्गते मध्ये स्थितः सारः शरीराग्निना पच्यते, तस्मिन् पच्यमाने द्विविधा विपाकः जायते। तस्मात् त्वक्, मांसं, अस्थि, मज्जा, मेदः, रक्तं च जायन्ते; रक्तात् केशा मांसं च, मांसात् लोमा स्नायवश्च। स्नायुभ्यः मज्जा अस्थि च, मज्जास्थिभ्यां मेदः; मज्जारूपात् क्षयः, शुक्रं च प्रजननकारणम्। एवं पक्तान्नस्य द्वादश विपाका वर्णिताः; शुक्रं तस्यान्त्यं रूपं, शुक्रात् शरीरस्योत्पत्तिः। यदा तु सम्यगुपस्थिते काले दूषयितशुद्धं शुक्रं योषितां गर्भाशये स्थाप्यते, तदा वायुसंयोगेन तद् स्त्रीरक्तेन संयुज्यते। शुक्रस्रावे काले जीवः स्वकारणयुक्तः स्वकर्मनियमानुसारं गर्भे प्रविशति। शुक्ररक्तसंयोगात् प्रथमदिने पिण्डः जायते; पञ्चरात्रे तद् बुद्बुदाकारं भवति। मासे एकस्मिन् मांसमयं भवति, ततः पञ्चधा विकारः—ग्रीवा, शिरः, स्कन्धौ, पृष्ठवंशः, उदरं च। एवं हस्तपादौ, पार्श्वौ, कटिः, शरीरं च; द्वितीये मासे संधयः क्रमशः जायन्ते। त्रिमासे शतानि संधीनां सञ्जायन्ते; चतुर्थे मासे क्रमशः अङ्गुल्यादयः विकसन्ति। पञ्चमे मासे मुखं, नासिका, कर्णौ च दृश्यन्ते; दन्तपङ्क्तयः, जिह्वा, नखाः च तदा सञ्जायन्ते। षष्ठे मासे पुनः कर्णच्छिद्राणि जायन्ते; गुदः, लिङ्गं, शिश्नं च उत्पाद्यन्ते। सप्तमे मासे अङ्गेषु संधयः सञ्जायन्ते; सर्वाङ्गसम्पूर्णं शरीरं, शिरसि च केशैः शोभितम्। अष्टमे मासे पृथग्भूतानि शरीरावयवानि स्पष्टं दृश्यन्ते; पञ्चमहाभूतयुक्तः पूर्णरूपेण जीवः तिष्ठति। मातुः भक्ष्यबलात् षड्रसैः च, नाभिनाड्या बद्धः, सः दिनेन दिनं वर्धते। ततः पूर्णशरीरे जीवः स्मृतिं लभते; सः सुखदुःखयोः अनुभवनं करोति, स्वप्नं निद्रां च, पूर्वकर्माणि च पश्यति। अहं मृतः पुनर्जातः, जातः च पुनर्मृतः; सहस्रशः विविधयोनि-दर्शनं मया कृतम्। अद्य जातः अस्मि, संस्कारान् प्राप्तवान्; तदा अहं परं श्रेयः करिष्यामि, यथा पुनर्योनौ न प्रविशेयम्। गर्भे स्थित्वा अहं चिन्तयामि—यदा मुक्तः स्याम्, तदा परविद्यां साधयिष्यामि, यया पुनर्जन्मनः अन्तो भविष्यति। नूनं गर्भे महान्तपेन पीडितः, कर्मवशात् जीवः तिष्ठन् मोक्षोपायं चिन्तयति। यथा पर्वतान्तर्गतः जनः क्लिश्यति, एवं गर्भावरणेन संवृतः देही दुःखं क्लेशं च अनुभवति। यथा सागरपतितः जनः व्याकुलः क्लिश्यति, तथा गर्भजलसिक्तशरीरः जीवः संतप्यते। यथा लौहपात्रे स्थितः अग्निना पच्यते, तथैव गर्भपात्रे पतितः उदराग्निना पच्यते। शलाकाभिः ज्वलद्भिः इव निरन्तरं शरीरं विदार्यते, तद्गर्भदुःखस्य स्वभावः। नास्ति गर्भात् कठिनतरं निवासस्थानम्; देहिनां दुःखं तु अतुलं, तीव्रं, क्लेशयुक्तं च। एवं गर्भदुःखं सर्वभूतानां चराचराणां यथायोनिं वर्णितम्। जन्मनोः क्लेशः कोटिगुणितः गर्भनिग्रहदुःखेन; स जीवस्योत्पत्तौ चेतनाहानिं जनयति। यथा इक्षुर्दण्डः मुषलेन क्षुण्णः दोषान् निष्कासयति, तथैव प्रवाहवातेन गर्भात् निष्क्रान्तः जन्तुः। तत्र महद् दुःखं जायते, न च निवृत्तिः; यन्त्रपीडनात् इक्षुरिव शुष्कः भवति। एवं गर्भान्तरगतं शरीरं यन्त्रपीडनात् अधः पतति, गोलाकारं स्थूलास्थि-युक्तं, स्नायुभिः बद्धं वेष्टितं च। रक्तमांसमेदसा लिप्तं, विटमूत्रपात्रं, केशलोमनखैः आच्छादितं, रोगाणां मुख्याधिष्ठानम्। एकं महच्छिद्रं मुखरूपं, अष्टौ वातायनानि सुशोभनानि, द्वौ ओष्ठौ द्वाररूपौ, दन्तजिह्वाकण्ठसम्पन्नम्। नाड्यः स्वेदस्रोतांसि पूरितम्, कफपित्तैः व्याप्यते, जरया शोकैश्च गृहीतम्, कालाग्निमुखे स्थितम्। एवं श्रीपद्मपुराणे गर्भोत्पत्तेः, शरीरेषु अन्नपाकाद्यन्तः, गर्भस्थजीवस्य दुःखपर्यन्तं सर्वं यथाक्रमं वर्णितम्।