कश्यपः उवाच— भगवन्, देवेश, जगन्नाथ, त्वं वरप्रदाने समर्थः। या पुण्या गङ्गा सर्वपापहारिणी तव शिरसि प्रतिष्ठिता, सा मम विशेषतः प्रदीयतामिति त्वां प्रणम्य याचितवान्। ततः देवी, मया एवं उक्तम्— ‘ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्वं तां गृहाण।’ ततः एकं केशपाशं विमोच्य गङ्गां प्रादाम्। स ब्राह्मणश्रेष्ठः तां गङ्गां कृत्वा हर्षपूर्णः स्वस्थानं प्रतस्थे। यत्र केशरन्ध्राख्यं पुण्यतीर्थं तस्य वासः अभवत्। तत्र सः कश्यपः ऋषिभिः परिवृतः गच्छन् स्थितः। कश्यपेन समानीय सा पुण्यनदी कश्यपीति विख्याता। तस्याः दर्शनमात्रेण ब्रह्मघ्नोऽपि विमुच्यते इति श्रूयते। तदा पार्वती उवाच— केन पुण्येन केवलं स्नानेन तस्मिन्पुण्ये तीर्थे लभ्यते? ब्रूहि मे, विश्वनाथ, दयालो, मयि कृपां कुरु। केवलं दर्शनात् किं पुण्यं, किं स्नानात्, तद् वद, देवेश, किं तस्य माहात्म्यं, ब्राह्मण, सर्वं मे वक्तुमर्हसि। महादेव उवाच— अहं बहूनि पुण्यस्थानानि तीर्थानि च श्रुतवान् विष्णोः प्रसादात्, ये नद्यः सागरस्यान्तं यान्ति। गङ्गा, यमुना, रेवाश्च महती तापी, गोदावरी, तुङ्गभद्रा, कौशिकी, गल्लिका च। कावेरी, वेदिका, भद्रा, पापहारिणी सरयू चान्याश्च नद्यः पृथिव्यां सर्वपापनाशिन्यः। प्रयागः पुण्यतीर्थानां राजा, काशी, पुष्करं, नैमिषारण्यं, अमरकण्टकं च। द्वारकाक्षेत्रं परमं, अर्बुदारण्यं च— एवं दिव्यानि श्रेष्ठानि पुण्यस्थानानि। एतानि सर्वाणि विष्णोर्मायया श्रुतानि मया, देवी। पूर्वं भागीरथेन मया याचितः। तदा गङ्गा स तस्मै विष्णुलोककामाय दत्ता। पुनः मुनिभिः प्रार्थितः सतीं कश्यपाय ददामि। एषा कश्यपी गङ्गा सदा व्याधिदोषनाशिनी। सा लोके युगे युगे पृथग्नाम्ना प्रसिद्धा। तस्मात् सत्यम् उक्त्वा शृणु, सुन्दरी— कृतयुगे कृतवती, त्रेतायां गिरिकर्णिका, द्वापरे चन्दना, कलौ सा साभ्रमतीति विख्याता; प्रतिदिनं जनाः स्नानाय तत्र आगच्छन्ति। ते सर्वपापविनिर्मुक्ताः प्लक्षावतरणे सरस्वत्याः विष्णोः परमं पदं प्राप्नुवन्ति। केदारकुरुक्षेत्रयोः स्नानात् यत् पुण्यं लभ्यते, तत् एव साभ्रमत्यां प्रतिदिनं जनाः प्राप्नुवन्ति। अस्य विषये न संशयः, व्यासेन उक्तम्; भाद्रपदस्य उत्तरार्धे वा प्रतिदिनं वा, अमावास्यायां वा सम्यक् श्राद्धकर्मणा यत् फलं लभ्यते, तत् साभ्रमत्यां स्नानेन लभ्यते। कार्तिके कृतिकायुक्ते श्रीस्थले माधवस्य पुरतः, तत्र स्नानेन तत् फलं लभ्यते। एषा उत्तमा, देवि, सर्वलोकपावनी, पुण्या, पापनाशिनी च। एषा साभ्रमती, देवी, ये पूर्वतः, उत्तरतः च, ते सदा तिष्ठन्ति। पश्चिमदक्षिणदिश्यः अपि तत्र तीर्थयात्रार्थं खेठके ब्रह्मणः सन्निधौ आगच्छन्ति। ते सर्वे कार्तिके विशेषतः आगच्छन्ति, संशयः नास्ति; तत्र श्राद्धं कुर्वन्ति, ब्राह्मणान् भोजयन्ति। विविधधर्मकर्माणि, अनेकयज्ञांश्च प्रतिदिनं कुर्वन्ति; विविधदानानि च यच्छन्ति। चतुर्षु युगेषु अस्य विषये न किञ्चिद् संशयम्। यवक्रीतः, रैभ्यः, काक्षीवान् उशिजः, भृगुः, अङ्गिराः, कण्वः, प्राज्ञः पुनर्वसुः, गुणसम्पन्नः बन्दिन्— एते पूर्वदिशि स्थिताः। उत्तरदिशि माधुमत्प्रमुखाः महान्तः, सुभन्दुः, महाबलः दत्तात्रेयः; शिखी, दीर्घतमाः, गौतमः, कश्यपः, श्वेतकेतुः, कहोडः, पुलहः, देवलः च। विश्वामित्रः, भरद्वाजः, महाबलः जमदग्निः, ऋचीकात्मजः गर्गः, ऋषिः उद्दालकः, देवशर्मा, धौम्यः, आस्तीकः, कश्यपः, लोमशः, नाभिकेतुः, लोमहर्षणः च। ऋषिः उग्रश्रवाः, भार्गवः च्यवनः, वलखिल्याः सर्वे— एते सर्वे तत्र गच्छन्ति। स्नात्वा उपोष्य सदा विष्णुभक्ताः, शङ्खचक्रगदाधारिणः तत्र तटस्थाः तिष्ठन्ति। गया नाम पुण्यतीर्थं, पितॄणां श्रेष्ठं, शुभं च, यत्र ब्रह्मा स्वयं देवाधिपः वसति। गीतायां पितरः स्तोत्राणि गायन्ति हविर्हेतोः; बहवः पुत्राः कर्माणि कुर्वन्तु, एकः अपि गयां गच्छति चेत् पर्याप्तम्। अश्वमेधं वा नीलयूपं वा यः कुर्यात्, वाराणसी सदा पुण्या पितृप्रियाच च। मम सन्निधाने सा भोगमोक्षप्रदा; मम आज्ञया देवाधिपः बिन्दुमाधवः संज्ञां प्राप्नोति। देवेशि, सः सदा विशेषतः वाराणस्यां वसति; तस्मात् एषा नगरी सदा मम श्रेष्ठा पुण्यवतीति।