श्रीमहादेवः उवाच— देवि, साभ्रमतीतीर्थस्य माहात्म्यं सत्यमेव कथयामि। पुराकाले कश्यपनामा महर्षिः परममपि तपः कृतवान्। स बहुवर्षाणि रम्येऽर्बुदाचले, यत्र नानावृक्षैः सघनं वनं विराजते, घोरं तपश्चर्यां समारभत। तत्रैव सुन्दरी सरस्वती, या शुद्धा पापनाशिनी च प्रवहति, तस्य तीरे स महर्षिः तपः समारब्धवान्। कदाचित् तु, हे शुभे, स कश्यपः नैमिषारण्यं प्रति जगाम। तत्र सर्वे ऋषयः बहुधा संवादं कुर्वन्तः स्थिताः। तदा तैः द्विजातिभिः कश्यपः सम्यक् पृष्टः— “भगवन् कश्यप! अस्माकं सुखाय गङ्गां अत्र आनय। तव नाम्ना सा सर्वतीर्थश्रेष्ठा गङ्गा विख्याता भविष्यति।” तेषां वचनं श्रुत्वा, द्विजातिभ्यः प्रणम्य, कश्यपः पुनः अर्बुदवनं, सरस्वत्याः तीरे, जगाम। तत्र स सुदुष्करं तपः कृतवान्। स महर्षिः मया पूजितः। तदा अहं तस्य ब्राह्मणश्रेष्ठस्य साक्षात् प्राकट्यं कृतवान्। तं सन्दर्श्याहं उवाचं— “वरं वृणु, यत् ते मनसि वर्तते।” कश्यपः प्राह— “देवदेव! विश्वनाथ! त्वं वरदः। या पापनाशिनी गङ्गा तव शिरसि स्थित्वा वर्तते, सा विशेषतः मम दत्तव्या। भवतः शरणं गतोऽस्मि।” तदा अहं तमब्रवम्— “स्वीहि ताम्, ब्राह्मणश्रेष्ठ!” एकं केशपाशं विमोच्य, गङ्गां तस्मै दत्तवान्। स ब्राह्मणश्रेष्ठः तां गृहीत्वा, हृष्टः स्वस्थानं प्रतस्थे। यत्र केशरन्ध्रनाम्नि पुण्यस्थले कश्यपः निवसति, तत्र स ऋषिसंघैः परिवृतः अगात्। कश्यपेन आनया सा सर्वतीर्थश्रेष्ठा नदी ‘कश्यपी’ इति विख्याता अभवत्। तस्याः दर्शनमात्रेण ब्रह्महापि विमुच्यते इति श्रूयते। एवं श्रुत्वा, पार्वती उवाच— “केन पुण्येन केवलं स्नानेन तस्मिन् तीर्थे लाभः स्यात्? किं दर्शनात्, किं स्नानात्? एतदाख्यातु, भगवन्, कृपया सर्वं विस्तरेण कथय। किं तस्य माहात्म्यं ब्रूहि।” महादेवः प्रत्युवाच— “मया बहूनि पुण्यतीर्थानि, देवालयाश्च श्रुतानि; विष्णोः प्रसादेन ये सर्वे समुद्रं प्रति वहन्ति नद्यः, ताः अपि। गङ्गा, यमुना, रेवाऽपि, महानदी तापी, गोदावरी, तुंगभद्रा, कौशिकी, गल्लिका च। कावेरी, वेदिका, भद्रा, पापनाशिनी सरयू, तथा पृथिव्याम् अन्याः नानाविधाः पुण्यनद्यः पापनाशन्यः। प्रयागराजः, काशी, पुष्करं, नैमिषारण्यं, अमरकण्टकः, द्वारकाक्षेत्रं, सर्वोत्तमं अर्बुदवनं—एतानि सर्वाणि दिव्यानि पुण्यस्थानानि श्रुतानि। विष्णोः मायया एतानि सर्वाणि श्रुतानि। पूर्वं भागीरथेन मया प्रार्थिता गङ्गा विष्णुलोककाम्यया तस्मै दत्ता। पुनः मुनिभिः प्रार्थितः सन्, कश्यपाय गङ्गां दत्तवान्। एषा कश्यपी गङ्गा सर्वरोगदोषनाशिनी सदा वर्तते। सा लोके युगभेदेन नानानाम्ना प्रसिद्धा। शृणु, सुन्दरी, सत्यम् उक्त्वा वदामि— कृतयुगे सा कृतवती, त्रेतायां गिरिकर्णिका, द्वापरे चन्दना, कलियुगे साभ्रमतीति विख्याता। तत्र प्रतिदिनं विशेषतः जनाः स्नानाय आगच्छन्ति। सर्वपापैः विमुक्ताः ते प्लक्षावतरणतीर्थे सरस्वत्याः विष्णोः शाश्वतं पदं प्राप्नुवन्ति। ये पुण्यं केदारस्नाने, कुरुक्षेत्रे, लभन्ते, तत् एव पुण्यं साभ्रमत्यां प्रतिदिनं जनाः प्राप्नुवन्ति—त्रुटिरपि नास्ति। व्यासनिर्देशेन निःसंशयं एतत्। विशेषतः भाद्रपदस्य उत्तरार्धे, वा प्रतिदिनं, अमावास्यायां, वा विधिवत् श्राद्धकर्मणि, यत् फलं लभ्यते, तत् एव साभ्रमतीस्नाने लभ्यते। कार्तिके कृतिका योगे, श्रीस्थले माधवस्य पुरतः, साभ्रमतीस्नाने तद् एव फलम्। एषा सर्वेषां लोकानां विशुद्धिः, एषा पुण्या, पवित्रा, पापनाशिनी च। अस्यां साभ्रमत्यां ये पूर्वदिशं संबद्धाः, ये चोत्तरदिक्प्रवर्तिनः, ते सदा तिष्ठन्ति। पश्चिमदक्षिणदिग्भ्यः अपि तीर्थयात्रार्थं खेठके ब्रह्मणः सन्निधौ आगच्छन्ति। विशेषतः कार्तिकमासे तत्र सदा आगच्छन्ति, श्राद्धं कुर्वन्ति, ब्राह्मणान्न भोजयन्ति। नानाविधानि धार्मिककर्माणि, यज्ञान्, दानानि च प्रतिदिनं कुर्वन्ति। चतुर्षु युगेषु अस्य सन्देहः नास्ति। पूर्वदिशि—यवक्रीतः, रैभ्यः, काक्षीवान् उशिजः, भृगुः, अङ्गिराः, कण्वः, पौनर्वसिः, गुणयुक्तः बन्दिन्—एते शरणं गताः। उत्तरदिशि—मधुमत् प्रमुखाः महात्मानः, सुभन्धुः, बलवान् दत्तात्रेयश्च प्रतिष्ठिताः। एवं, हे देवी, साभ्रमतीतीर्थस्य माहात्म्यं मया तव समीपे प्रतिपादितम्।