सा तु परमधर्मिष्ठा देवी, स्वादु फलानां रसस्यापि न स्पर्शं करोति। कामस्य सुहृद्, स्वेच्छया रममाणोऽपि, तया पराजितः। लज्जया स तु मुहूर्तं निवृत्तः, पुष्पपल्लवैः सह भूमौ पतितः, यतः पूर्णपक्वफलानां पुष्पसमूहः पतितः। भूमौ यत्र पर्णसंपातः, तत्र तया अमृतं विजितम्; शोकग्रस्तं मधु फलात् पराजितं पुनः भूमिं प्रत्यागतम्। यथा युद्धे अमृतं उपयुज्यते, तथा मधु अपि मधुकैः खाद्यते; मधुकाः तद् खादन्ति, प्रवाहेन तद् नीयते। शनैः शनैः तद् गच्छति, पक्षिणः तं उपहसन्ति; विविधैः शब्दैः, हर्षपूर्णाः, तत्र विहरन्ति। तत्र वनवृक्षनिलयाः पक्षिणः स्नेहात् ऊचुः—“सुकलया तेन विजितः, अधोगतिं प्राप्तः।” तदा रति, कामस्य प्रिया, स्नेहपूर्णा सुकलां समीपं गत्वा, हसन्ती, उवाच—“शुभं ते अस्तु, स्वागतम्, शुभे! सुखे रमस्व, लोचनानां प्रियं।” तस्याः रूपं रम्यं शुद्धं च, महेन्द्रस्य अपि अतीव; यद् इच्छसि, तत् वद—न संशयः, सर्वं दास्यामि। रथकारः उवाच—“तयोः स्त्रियौ शुभं भाषमाणे दृष्ट्वा, श्रुत्वा च, मम बुद्धिमान् स्वामी रतिं स्वीकृत्य निर्जगाम।” यत्र मम पतिः निवसति, तत्र अहं तेन सह योगिता; तत्र मे इच्छा स्नेहः च, अन्यथा शरीरं निःसारम्। रति-प्रिति-योः वचनं श्रुत्वा, लज्जिते तौ, महाकामं यत्र स तत्र जग्मतुः। तं महावीर्यं कामं, इन्द्ररूपं धनुष्मन्तं, लक्ष्ये दृढदृष्टिं, महाबलिनं, तौ उचतुः—“एषा दुष्प्राप्या, बुद्धिमन्; स्वेच्छायाः प्रयासं त्यज। सापि पतिसंनिष्ठा, नित्यश्च स्वधार्मिणी, केवलं तमेव इच्छति।” कामः उवाच—“यया महेन्द्ररूपं दृष्टम्; यदि देवि, तत् तथा, तर्हि तं निहनिष्यामि—न संशयः।” ततः देवः, देवाधिपः, महरूपं मायाम् आश्रित्य, तां शीघ्रं अनुगच्छन्, परमक्रीडया। स सर्वैः भोगैः भूषितः, सर्वाभरणैः शोभितः; दिव्यहारवस्त्रधारी, दिव्यगन्धानुलेपनः। रत्या सह, तत्र अगच्छत् यत्र पतिसंनिष्ठा देवी निवसति; सुकलां धर्मनिष्ठां संबोधितवान्। पूर्वं दूतः प्रेषितः तव समीपं, स्नेहपूर्वकं च; किमर्थं, शुभे, आगतम् इच्छन्तं न पश्यसि? सुकला उवाच—“अहं पतिसुतैः धर्मात्मभिः रक्षितास्मि; एकाकिनी अपि, सख्यः मम, कञ्चन न भीतोऽस्मि। सर्वत्र वीरैः रक्षितास्मि, वीररूपैः; अधिकं वक्तुं न इच्छामि, तस्य कार्ये व्यग्रास्मि। यावत् तव दृष्टिः मम उपरि, बुद्धिमन्, तावत् कालं, किमर्थं न लज्जसे, स्थिरः मम समीपे?” कोऽसि, मृत्युं न भीतोऽसि? इन्द्रः उवाच—“मध्यवनमध्ये तव दर्शनं करोमि।” तव पतिसुतान् वीरान् वर्णितवान्, पुनः; तान् कुतः पश्यामि? दर्शय तान्। सुकला उवाच—“सर्वसमूहस्य नेतृत्वं दृढबुद्धिभिः, निश्चयज्ञैः, सत्यनिष्ठैः, महानात्मा, सर्वधर्मनिष्ठः, धर्मनिष्ठः, सर्वे रक्षिता। सदा संयमशुद्ध्याः गुणैः रक्षिता; सत्यं पश्य, शान्त्यादि सह स्थितम्। ज्ञानं महाबलम्, सुप्रसिद्धम्, कदाचित् मम न त्यजति; स्वगुणैः दृढबंधैः बध्धा, तेषां समीपे स्थिता। सर्वे रक्षणसंबद्धाः—सत्यादयः—मम समीपे; धर्म, संयम, बुद्धि, वीर्यं ये प्राप्नुवन्ति। तैः रक्षिता अस्मि—किमर्थं बलात् मां इच्छसि? कोऽसि, दूतसहायः, मृत्युं न भीतोऽसि? सत्यं, धर्मः, पुण्यं, ज्ञानं—सर्वे बलवन्तः; पतिसख्यः अपि—गृहे रक्षन्ति। सदा रक्षणयुक्ता अस्मि, संयमशान्तिनिष्ठा; शचिपतिः अपि मां न जेतुम् शक्नोति। कामः अपि, वीर्ययुक्तः, आगच्छेत्, सत्येनैव रक्षिता अस्मि, अन्यथा न। तस्य बाणाः व्यर्था भविष्यन्ति, न संशयः; धर्मादयः महायोधाः तव नाशं करिष्यन्ति। दूरं गच्छ, पलायस्व, अत्र न स्थातव्यम्; यदि बन्धने स्थितोऽसि, भस्मीकृतः भविष्यसि। यदि पतिविना मम रूपं पश्यसि, यथा अग्निः दारुं दहति, तथा त्वां दास्यामि—नान्यथा।” एतद् श्रुत्वा, सहस्राक्षः कामं सम्मुखं स्थितः; तस्य वीर्यं पश्य—स्वबलं युद्धं कुरु। यथा आगच्छत्, तथा सर्वे देवाः, इन्द्रप्रमुखाः, स्वस्थानम् अगच्छन्, महाशापभीताः। सर्वेषु गतिषु, सुकला पतिसंनिष्ठा, पुण्ययुक्ता, स्वगृहं प्रत्यागच्छत्, पतिस्मरणे लीनासीत्। सा स्वगृहं पुण्ययुक्तं प्राप्तवती, यथा सर्वतीर्थानि, सर्वयज्ञानि; देवी पतिसंनिष्ठा, राजन्। एवं अष्टपञ्चाशत्तमः अध्यायः, सुकलायाः कथा, वेनाख्यायायां, भूमिखण्डे, श्रीपद्मपुराणे समाप्तः। ततः विष्णुः उवाच—कृकलः सर्वतीर्थयात्रां समाप्य, काफिलाध्यक्षेन सह, महानन्देन गृहं प्रति प्रस्थितः। स सततं चिन्तयामास—“मम संसारी जीवनं फलितम्; पितरः तृप्ताः, स्वर्गं गमिष्यन्ति—न संशयः।