देवीपतेः सावधानेन शृणु, यत् विना तत्त्वेन मया किञ्चिदपि दृष्टं न श्रुतं वा, तस्मात् अत्रैव विष्णुः स महान् देवः केशवः दुःखनाशनः तीर्थरूपेण स्थितः, देवेश्वरि। तेषां पवित्राणां तीर्थानां वर्णनं ते करिष्यामि, नात्र संशयः। प्रथमतः पुष्करं श्रेष्ठं पुण्यं क्षेत्रं, द्वितीयं मोक्षदं वाराणसी क्षेत्रम्। तृतीयं नैमिषं मुनिपावनं स्मृतम्, चतुर्थं प्रयागं तीर्थश्रेष्ठं कथ्यते। पञ्चमं कूर्मुकं गन्धमादनसमुत्थितम्, षष्ठं काञ्यकुब्जं यत्र वामनः स्थितः। सप्तमं विश्वकायं रम्ये गिरौ, अष्टमं गौतमं प्राचीनमन्दरे स्थितम्। नवमं मदोत्कटं, दशमं रथचैत्रकं, एकादशं काञ्यकुब्जं यत्र वामनः वसति। द्वादशं मलयं, ततः कुब्जाम्रकं, अनन्तरं विश्वेश्वरं, गिरिकर्णं, केदारं च मोक्षदायकम्। हिमालयपृष्ठे बाह्यं, गोकरणं, गोपकं च, हिमालये स्थानेश्वरं, बिल्वकं बिल्वपत्रिकया सहितम्। श्रीशैलं माधवतीर्थं, भद्रं भद्रेश्वरे, वाराहे विजयः, वैष्णवे पर्वते वैष्णवतीर्थम्। रौद्रं रुद्रकोटौ, पैत्र्यं कालिजरगिरौ, कम्पिले कपिलतीर्थं, मुकुटे कर्कोटकः। शालग्रामे तीर्थं जातं, गल्लिकायां सुरेश्वरी, नर्मदायां शिवनाम्ना, मायायां विश्वरूपकः। उत्पलाक्षः सहस्राक्षश्च रैवतगिरौ, गङ्गायां पितृतीर्थं, विष्णुपदोत्थं च। विपाशायां विपापा, पाटले पुण्ड्रवर्धनं, सुपार्श्वे नारायणः, त्रिकूटे विष्णुमन्दिरं। विपुले विपुलं, मलयाचले कल्याणं, कोटितीर्थे कौर्वं, गन्धमादने सुगन्धम्। कुब्जाम्रके त्रिसंध्या, गङ्गाद्वारे हरिप्रियं, विंध्यप्रदेशे शैलः, बदर्यां सारस्वतं स्मृतम्। कालिद्यायां कालरूपः, सह्ये सायकः स्मृतः, चन्द्रप्रदेशे रमणः तीर्थाधिपः। यमुनायां मृगाख्यं, करवीरे कुरुजं, विनायकगिरौ उमा-तीर्थम्। आरोग्यं भास्करदेशे, महाकाले महेश्वरः, अभयदं अमृतनामकं विंध्यपृष्ठे। मण्डपे विश्वरूपः, ईश्वरपुरी स्वाहाख्यं, प्रचण्डायां वैगलेयः, मरकण्डके चण्डिका। सोमेश्वरः तीर्थे, प्रभासे पुष्करः, सरस्वत्यां देवमात्रा पारावततीरे स्थितः। महालयः महापद्मे, पिंगलेश्वरः पयोष्ण्यां, सिंहिकायां सौरवेरं तीर्थम्। कृतिकाक्षेत्रे कार्तिकः, शंकरगिरौ शङ्करः, ततः दिव्यमुत्पलाक्ष्यं, सिन्धुसंगमे शुभद्रा। गणपत्यं ततः, विष्णुपर्वतः, जालंधरे विष्णुमुखं तीर्थं। तारायां तारकः, विष्णुपर्वते, देवदारुवने पौण्ड्रः, पौष्कः कश्मीरदेशे। हिमालये पार्थिवशैलः, तुष्टिकः पौष्टिकः पुनः, मयापुरे कपालमोचनतीर्थम्। ततः शङ्कोद्धारः, शङ्कधारकदेवः, पिण्डे पिण्डनामकं, सिद्धे वैखानसः। अच्छोदायां विष्णुकामं धर्मार्थकाममोक्षदं, उत्तरतीरे औषधोदकं, कुशद्वीपे कुशोदकं। हेमकूटे मन्मथः, कुमुदे सत्यवादेन, अवश्वकं तीर्थं, विंध्यप्रदेशे मातृका स्मृता। चित्ते ब्रह्ममयं तीर्थं सर्वतीर्थपावनं, श्रुणु सुन्दरि, एतेषां तीर्थानां श्रेष्ठतमम्। विष्णोर्नाम्ना निर्मितं तीर्थं न कदापि जातं न भविष्यति; ब्रह्महन्ता, सुवर्णस्तेयिन्, बालघातिन्, गोघ्नः अपि केवलं नाम्ना केशवकृपया विमुच्यते। कलियुगे द्वारवती रम्या, तत्र भगवाञ्जनार्दनः। ये नराः तं देवम् ईक्षन्ति, ते अक्षयमोक्षं लभन्ति; एवं स भगवान् विष्णुः, सर्वेश्वरः, प्रभुः। अहं जनार्दनं चिन्तयामि, महादेवि, बुधजनमध्ये स्थितम्; एषा एकोनत्रिंशदधिकशतं तीर्थानां गणना। यः पठति वा शृणोति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः; यः तेषु तीर्थेषु स्नात्वा नारायणं हरिं पश्यति, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णोः परमं स्थानं प्राप्नोति। जगन्नाथः महातीर्थं, लोकपावनमिति कथ्यते। ये पुरुषश्रेष्ठाः तत्र यान्ति, ते अपि परमगतिं प्राप्नुवन्ति; एते एकोनत्रिंशदधिकशतं पुण्यतीर्थानि श्राद्धकाले पठनीयानि। इह सुखानि अनुभूय, विष्णोः शाश्वतं स्थानं प्राप्नोति; गवां दाने, पिण्डदाने, प्रतिदिनं वा, विद्वान् देवपूजनविधिना परं ब्रह्म प्राप्नोति। एवं श्रीपद्ममहापुराणे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रसंख्यायामुत्तरखण्डे जम्बूद्वीपतीर्थवर्णनं त्रयस्त्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः। अथ महादेव उवाच—वेत्रवत्याः माहात्म्यं वक्ष्यामि; शृणु सुन्दरि, यत्र स्नानात् सर्वसञ्चितपापविमुक्तिः भवति।