दिव्यरूपधारी स तदा द्वितीयसूर्यवत् प्रकाशमानः पुण्यात्मसु काञ्चनमालिनीं हर्षयन् प्रशशंस। स तु प्रहृष्टया वाचा तां धर्मचारिणीं काञ्चनमालिनीं प्रणम्य उवाच—"भगवति, ईश्वरः कर्मफलदाता सर्वज्ञः सर्वं वेत्ति। यत् मया तव कृते कृतं तत्र मम प्रायश्चित्तं नास्ति। अतः करुणया मां प्रसादय, सर्वमङ्गलधर्ममार्गं मां उपदिश। यथा पापं न कुर्याम्, तथैव सर्वकर्मसु मां उपशिक्षय। त्वत्तः श्रुत्वा तव अनुमत्याऽहं देवालयं यास्यामि।" दत्तात्रेय उवाच—एवं धर्मयुक्तं प्रियं वचनं तस्य श्रुत्वा काञ्चनमालिनी प्रमुदिता धर्मं प्रवदति स्म, हे नृप। सा उवाच—"सदैव धर्मं आचर, हिंसां परित्यज, साधून् सेव, कामरिपुं जय। शीघ्रं परदोषगुणकथनं त्यज, सत्यम् वद, हरिं पूजय, देवलोकं याहि। अस्थिमांसशोणितमयदेहे आसक्तिं त्यज, दारपुत्रादिषु ममत्वं सदा परित्यज, जगत् क्षणिकं पश्य, वैराग्यरसास्वादने रमस्व, योगे च स्थिरो भव। स्नेहान्मया धर्ममार्गः प्रोक्तः, तस्मिन् चित्तं स्थापय, सदाचारसम्पन्नः भव; राक्षसदेहं परित्यज्य दिव्यतेजोरूपं गृहीत्वा शीघ्रं हृष्टः स्वर्गं याहि।" तस्य धर्ममयीं वाणीं श्रुत्वा स राक्षसः प्रमुदितः सन्तुष्टः चोवाच—"सदा सुखिनी भूयाः, शुभं ते सदा भवतु। कैलासे शिवसन्निधौ चन्द्रसूर्यावधि वस, उमया सह तव प्रेम नित्यं अविच्छिन्नं अस्तु, शुभाङ्गि। अम्ब, धर्मे तपस्यां च नित्यं स्थिताऽसि, लोभः ते शरीरे नास्तु, सदा दुःखार्तजनदुःखापहन्त्री भव।" इति उक्त्वा स सुवर्णाभरणभूषितां तां साध्वीं प्रणम्य राक्षसः सुरपुरं प्रस्थितः, तं गन्धर्वगणाः स्तुतिभिः पूजयामासुः। ततः सुराङ्गनाः आगत्य हर्षवर्षिताः सुमनसां वर्षं तस्याः काञ्चनमालिन्याः शिरसि अकुर्वन्। ताः स्नेहेन तां परिष्वज्य वदन्ति स्म—"भाग्यवति, अद्भुतं कर्म त्वया कृतं राक्षसस्य मोक्षे। तस्मात् तस्मिन् दुष्टे भीताः वयं वनं प्रविष्टुं न शेकाम; अद्य तु निर्भयाः यथेष्टं विचरामः।" एवं वचः श्रुत्वा, हे नृप, काञ्चनमालिनी स्वकृतस्य दानस्य प्रसन्ना तस्मिन्क्षणे तृप्तिम् अलभत। ततः शीघ्रं राक्षसं विमोच्य, गन्धर्वकन्यासु श्रेष्ठा सा काञ्चनमालिनी हृष्टा हरालयं ययौ, हृदयं दानकृत्येन तृप्तम्। यः कश्चित् भक्त्या एषां पुण्यकन्यायाः संवादं शृणोति, स न कदापि राक्षसैः बाध्यते, धर्मे च स्थिरचित्तः भवति। ततः पार्वती उवाच—"अस्मिन् द्वीपे के तीर्थानि सन्ति? एतदाख्याहि, पुण्यशील। एष द्वीपनाम राजा, सदा पृथिव्यां प्रतिष्ठितः। अनुग्रहेण मम, प्रभो, तेषां संख्या वद।" महादेव उवाच—"सर्वत्रासौ व्याप्य सर्वेषु भूतेषु दृश्यते, पृथिव्यां यत्र यत् दृश्यते सप्तस्वपि लोकेषु, चलं स्थिरं च। तस्य विना किञ्चिदपि न दृष्टं न श्रुतं मया, अतः विष्णुः स देवदेवः केशवः दुःखनाशनः अत्र तीर्थरूपेण स्थितः, देवेश्वरि। अधुना तानि पुण्यतीर्थानि ते कथयामि, नात्र संशयः। प्रथमं पुष्करं तीर्थश्रेष्ठं पुण्यदं च, द्वितीयं वाराणसी मोक्षदं क्षेत्रम्। तृतीयं नैमिषं मुनिपावनं स्मृतम्, चतुर्थं प्रयागं पुण्यतीर्थवरं मतम्। पञ्चमं कार्मुकं गन्धमादनसमुत्थितम्, सप्तमं विश्वकायं रम्ये पर्वते अधः स्थितम्। अष्टमं गौतमं पुरातनं मन्दरस्थम्। नवमं मदोत्कटं, दशमं रथचैत्रकं, एकादशं काञ्यकुब्जं, यत्र वामनः स्थितः। द्वादशं मलयं, ततः कुब्जाम्रकं, विश्वेश्वरं, गिरिकर्णं, केदारं च मोक्षदं। बाह्यं हिमवतः पृष्ठे, गोकर्णं, गोपकं, स्थाणेश्वरं हिमालये, बिल्वकं बिल्वपत्रिकया युक्तम्। श्रीशैलं माधवतीर्थं, भद्रं भद्रेश्वरे, वाराहे विजयः, वैष्णवः वैष्णवपर्वते। रौद्रं रुद्रकोटौ, पैत्र्यं कालिजरपर्वते, कम्पिले कपिलतीर्थं, मुकुटे कर्कोटकं। शालग्रामे जातं तीर्थं, गल्लिकायां सुरेश्वरी, नर्मदायां शिवाख्यं, मायायां विश्वरूपकं। उत्पलाक्षं सहस्राक्षं रैवतपर्वते उत्पन्नम्, गङ्गायां पितृतीर्थं, विष्णुपदोत्थं च तीर्थम्। विपाशायां विपापा, पाटले पुण्ड्रवर्धनं, नारायणः सुपार्श्वे, त्रिकूटे विष्णुमन्दिरम्। विपुले विपुलं तीर्थं, मलयाचले कल्याणं, कौर्वं कोटितीर्थे, गन्धमादने सुगन्धं। कुब्जाम्रके त्रिसंध्यां, गङ्गाद्वारे हरिप्रियं, विन्ध्यदेशे शैलं, बदर्यां सारस्वतं स्मृतम्। कालिद्यायां कालरूपं, सह्ये सायकं स्मृतम्, चन्द्रे चन्द्रदेशे रमणं तीर्थवरम्। यमुनायां मृगाख्यं, करवीरे कुरुजातं, विनायकपर्वते उमाख्यं तीर्थम्। भास्करदेशे आरोग्यं, महाकाले महेश्वरं, अभयदं तीर्थं अमृताख्यं विन्ध्यपृष्ठे। विश्वरूपं मण्डपे, स्वाहाख्यं ईश्वरपुरी, वैगलेयं प्रचण्डायां, चण्डिका मरकण्टके। सोमेश्वरं पुण्यतीर्थे, प्रभासे पुष्करं, सरस्वत्यां देवमात्रं पारावततीरे स्थितम्।" एवं महादेवः पार्वत्यै पुण्यतीर्थानां माहात्म्यं क्रमशः कथयामास।