स्वबलात् यदि अहं राजानं विजयेयं, पृथिव्यां अप्रतिमां कीर्तिं अवाप्स्यामि; यदि तु युद्धे तं वीरश्रेष्ठं हन्येत्, मधुसूदनस्य लोकं गमिष्यामि। मम मांसरुधिरेण भूमिपति: परमं तुष्टिं लभेत्; देवाः प्रमुदिताः स्युः, वज्रपाणिः अपि अत्र आगतः। यदि तस्य हस्तात् मृत्युः मे सम्प्राप्तः, हे सुन्दरी, तदा मम लाभः, परमं च यशः। अतः पृथिव्यां त्रिषु लोकेषु च कीर्तिं लभेयं, मधुसूदनस्य धामं गच्छेयम्। मम भयम् नास्ति; केवलं उद्विग्नः भूत्वा गिरिपृष्ठं गतः। दुष्टानां भीत्याः, प्रिये, गतः अस्मि; धर्मं दृष्ट्वा तु दृढः स्थितः। न जानामि किम् पापं पूर्वं वा पूर्वजन्मनि कृतं, येन अहं कुक्कुटीयोनि: प्रविष्टः, दुष्कृतसंभारात्। तीक्ष्णैः शरैः, जलवत् उग्रैः, शतशः, पूर्वपापसंभारं प्रक्षालयिष्यामि। पुत्रान् पौत्रान् कन्यां च, कुलबालकान् च, हे वाराही, गृहीत्वा गिरिं गच्छ; मम आसक्तिम् त्यज। स्नेहं त्यक्त्वा, हि हरिः स्वयम् आगतः; तस्य हस्तात् विष्णोः परमं धामं गमिष्यामि। दिव्येच्छया अद्य एव, अनुत्तमं स्वर्गद्वारम्, उन्मीलितद्वारम्, प्रविश्य उत्तमं स्थानं प्राप्स्यामि। शुकला उवाच: महात्मनः शूकरस्य तानि वचनानि श्रुत्वा, तस्य प्रिया, सखीभिः परिवृता, शोकग्रस्तः सन्ती, वदति स्म। युवती शूकर्य् उवाच: यस्मिन् गणः त्वं स्वामि, पुत्रैः पौत्रैः, मित्रैः भ्रातृभिः अन्यैः च सुसज्जितः—त्वया एव गणः शोभते; तव सन्निधाने उज्ज्वलति; त्वया विना, हे महाभाग, कः गणः भवेत्? स्वबलात् शूकराः गर्जन्तः रम्ये गिरौ विचरन्ति; मम बालकाः तत्र विहरन्ति। ते मूलकन्दानि निर्भयम् खादन्ति, तव शक्त्या, दुर्गेषु, वनकुञ्जेषु, ग्रामेषु, नगरेषु च। ते सिंहानां भीतिं न अनुभवन्ति, हे महाबाहो, न मानवानां, तव शक्त्या रक्षिताः। यदि त्वं त्यजसि, सर्वे मम बालकाः दुःखिता, विषण्णा, मूढा च भविष्यन्ति। सदा बालकाः सुखमार्गे चरन्ति; यथा पतिव्यती न शोभते, एवं गणः अपि न शोभते। यथा स्त्री दिव्यसुवर्णाभरणैः, सेविकाभिः, रत्नवस्त्रैः, मातृभिः भ्रातृभिः च भूषिता—मातृष्वस्रा, पितृष्वस्रा, अन्यैः च, यदि पतिः नास्ति, सा न उज्ज्वलति; यथा रात्रिः चन्द्ररहितः, वा पुत्ररहितः कुलम्। यथा दीपशून्यं गृहम् न उज्ज्वलति, तथा त्वया विना, हे मानद, गणः न शोभते। यथा सदाचाररहितः मानवः, ज्ञानरहितः तपस्वी, मन्त्ररहितः राजा न शोभते, एवं गणः अपि। यथा नौका नाविकशून्या, पूर्णा अपि, सागरं न तरति; तथा नायकशून्यः पथिकसमूहः न समृद्धिम् प्राप्नोति। यथा सेनापतिरहितः सेना न शोभते, तथा हे बुद्धिमन्, शूकरसेना त्वया विना। सा निर्धना भविष्यति, यथा द्विजः वेदशून्यः; त्वं गन्तुम् इच्छसि, कुलभारम् मयि स्थापयन्। मृत्युः सुलभः इति ज्ञात्वा, कः तव व्रतः? त्वया विना, हे प्रियस्वामिन्, अहं जीवितं धारयितुं न शक्नोमि। त्वया सह, हे बुद्धिमन्, स्वर्गं, पृथिवीं, वा नरकं अपि, सुखेन अनुभवेयं; सत्यं सत्यं वदामि। पुत्रान् पौत्रान् गणश्रेष्ठं च गृहीत्वा, हे गणनाथ, तं कठिनं रम्यं च कन्दरम् गच्छाम। जीवितं त्यक्तव्यं; युद्धाय गच्छाम। मृत्यौ कः लाभः दृश्यते? वद मे। वाराहः उवाच: वीराणां धर्मः त्वया न ज्ञातः; शृणु। यदा वीरः युद्धकामः अन्यं वीरं समीप्य युद्धम् याचते—"युद्धं देहि, युद्धार्थम् आगतः अस्मि"—यदि तदा याचितः युद्धं न ददाति, कामात्, लोभात्, भीत्याः, मोहात् वा—शृणु, प्रिये—सः कुम्भीपाकनरके सहस्रयुगानि वसति। क्षत्रियाणां परमः धर्मः युद्धं दातुम्; अत्र न संशयः। अतः युद्धे यदा आह्वानं लभ्यते, तदा युद्धं स्वीकर्तव्यम्। तत्र, यो विजितः स्यात्, सः कीर्तिं यशः च लभते; वा, वीर्येन युद्धं कृत्वा निर्भयः हन्येत्, सः वीरलोकं गच्छति, दिव्यसुखानि भुङ्क्ते, प्रिये, एकविंशतिसहस्रवर्षाणि। तत्र वीरलोकं तावद् वासं लभते, देवमार्गैः पूजितः। एषः आगतः वीरः, मनोः पुत्रः; न संशयः। युद्धकामः आगतः अतः युद्धं दातव्यम्। युद्धार्थम् आगतः अतिथि: नित्यः विष्णुः रूपेण। अतः युद्धरूपेण तं मानयितव्यम्, हे शुभे। शूकरी उवाच: यदा त्वं राज्ञे युद्धं दातव्यम्, महात्मने, तदा, प्रिये, तव वीर्यं पश्यामि। इति उक्त्वा, शीघ्रं प्रियपुत्रान् आह्वयति। सा उवाच: "मम पुत्राः, मम वचनानि शृणु। युद्धकामः अतिथि: नित्यः विष्णुः रूपेण। यत्र सः गच्छति, तत्र अहं गच्छामि; यावत् रक्षकः तिष्ठति...