निष्पापे त्वं शृणु, नारीं पुरुषैः कदापि न परित्याज्या; सा हि धर्ममूलं पुरुषस्य, विप्रबुद्धे। इति ज्ञात्वा, सौम्ये, मयि त्वं सम्यक् आचार्यताम् इति समये स तस्याः प्रियया उक्तं सर्वं श्रुत्वा, तया च बहुधा उक्तं, विष्णुः उवाच। कृकलः स्मितपूर्वकं पुनः ताम् उवाच—“धर्मेण प्राप्ता भार्या, प्रिये, कदापि न परित्याज्या।” यदि धर्मिष्ठा पतिव्रता भार्या परित्यज्यते, तदा दशगुणः धर्मः अपि त्यज्यते, सुन्दरानने। तस्मात्, शुभं ते भवतु; अहं त्वां कदापि न परित्यजामि, प्रिये। इति स्वभार्यां समाश्वास्य, पुनः पुनः तां सान्त्वयन्, कृकलः तस्याः अज्ञानतः सह काफिलेन निर्गतः। धर्मनिष्ठः स कृकलः गत्वा, शुभकर्मसु युक्तः, तस्यां दिव्यकर्मणि शुभे काले, सा सुन्दरानना स्वगृहे पतिं कृकलं न ददर्श। सा शीघ्रं उत्तिष्ठति, दुःखेन आर्ता, रुदती च, सखीभ्यः पतिं पृच्छति, दुःखशोकसमाकुला। “सौभाग्यवत्यः, मम प्राणनाथं कृकलं कुत्रापि गतं किम् अदृष्ट्वा? यूयं मम बान्धवाः। यदि अद्य मम धर्मशीलं कृकलं दृष्ट्वा, सर्वज्ञं, सच्च शास्त्रविदं, तं महात्मानं मे कथयत यदि दृष्ट्वा।” तस्याः वचनं श्रुत्वा, सख्यः तां प्राज्ञां तदा ऊचुः—“धर्मयात्रायाः कृते तव पतिः कृकलः, शुभे, तीर्थयात्रां गतः; किमर्थं त्वं शोचसि, धर्मे स्थिता?” तीर्थयात्रां कृत्वा स पुनरागमिष्यति, सुन्दरी। इति विश्वसनीयैः तैः सान्त्विता सा। ततः, राजन्, सुकला मधुरभाषिणी स्वगृहं प्रत्यागता; किन्तु सा पतिव्रता सुकला दुःखेन तीव्रं रुरोद। “यावत् पतिः प्रत्यागच्छति, तावत् भूमौ शये, शय्यायां; न तैलं, न सर्पिः, न दधि, न क्षीरं भक्षये।” “लवणं ताम्बूलं च त्यक्त्वा, शर्करादीनि अपि परित्यज्य, राजन्, एकभोजनव्रते स्थिता वा उपवासं वा करिष्यामि, यावत् पतिः प्रत्यागच्छति, न संशयः।” एवं शोकसमाकुला सा एकवेणीधारिणी, एकवस्त्रसंवृता, मलिनवेषा बभूव। एकमलिनवस्त्रधारिणी, तत्र स्थिता, उच्चैः क्रोशन्ती, दीर्घनिःश्वासं कुर्वती, दुःखेन क्लिष्टा। वियोगाग्निना दग्धा, तस्याः शरीरं कृष्णीकृतं, मलिनं च बभूव; दुःखात् कृशा, सन्तप्तचित्ता च सा। सा रात्रौ दिवसा च रुदती, न निद्रां लभते, न भूखं अनुभवति, हे राजन्, शोकाभिभूता। ततः सख्यः समीपं आगत्य, सुकलां पप्रच्छुः—“सुकले, सुन्दरानने, किमर्थं त्वं अद्य रुदसि?” “कथय, सुश्रोणि, दुःखस्य कारणं।” सुकला उवाच—“मम धर्मे स्थितः पतिः मां परित्यज्य धर्मार्थं गतः। तीर्थयात्रानिमित्तं भूमौ विचरति, निर्दोषां, निष्पापां भार्यां परित्यज्य, मम नाथः गतः। अहं धर्मे प्रवृत्ता, नित्यशुचिः, पतिसत्ता; तस्मात् स मां त्यक्त्वा, तीर्थकर्मनिरता, गतः। तेन कारणेन, सख्यः, अहं शोकसमाकुला, वियोगात् सन्तप्ता; मरणं वा विषपानं वा श्रेयः। अग्निप्रवेशः वा, देहविनाशः वा श्रेयः; प्रियां भार्यां परित्यज्य पतिः क्रूरः एव। पतिपरित्यागः न श्रेयः, जीवनत्यागः तु श्रेयः, सखि; अहं न शक्ष्यामि वियोगदुःखं सहितुम्। तस्मात्, सख्यः, अहं सदा दुःखिता अस्मि वियोगात्।” सख्यः ऊचुः—“तव पतिः तीर्थयात्रां गतः, स शीघ्रं प्रत्यागमिष्यति। वृथा शरीरं क्षपयसि, व्यर्थं शोचसि; निःस्वार्थं आत्मनं क्लिश्यसि, बालिके, वृथा सुखं परित्यजसि। पीत्वा भक्ष्यं यथोचितं भक्षय, किं पतिः, किं पुत्राः, किं बान्धवाः अस्मिन्संसारे? कः कस्य, केन सम्बन्धः अत्र? खादति च खाद्यते च, बालिके; एषः संसारस्य फलम्। जीवः मृतः सति, कः खादति, कः तस्य फलम् पश्यति? खाद्यते, पीयते च, बालिके; एषः संसारस्य फलम्।” सुकला उवाच—“यद् उक्तं भवत्या न वेदसम्मतम्; पतिव्युत्क्रान्ता भार्या सदा एकाकिनी भवेत्। अन्यथा आचरणं कृत्वा स्त्री पापिनी भवति; साधवः तां न अनुमोदन्ति। वेदेषु सदा दृष्टं, पतिसंयुक्ता भार्या भवति। धर्मसंस्पर्शात् सम्बन्धः जायते—न संशयः; स्त्रीणां पतिः सदा तीरथं शास्त्रेषु उक्तम्। वचसा, कायेन, कर्मणा तं सदा आवाहयेत्; मनसा सदा पूजयेत्, भावनया युक्ता। पतेः पार्श्वं महातीर्थं, सदा दक्षिणं; गृहीणी तत्र परिभ्रम्य, तत्र शरणं गच्छति। यत् फलं यज्ञदानयोः, दानस्य पुण्यं, यत् फलं वाराणस्यां, गङ्गायां, पुष्करे— द्वारकायां न, अवन्त्यां न, केदारस्य न, सोमप्रिय—एवं सत्क्रिया स्त्री सदा यजमाना, तत्तादृशं फलं न प्राप्नोति।