क्षीरसागरः हंसाय जलं ददाति, न तु बकाय। दत्तात्रेयः उवाच—एवं तस्य वचनं श्रुत्वा तेषां हृदयानि करुणया सुस्निग्धानि अभवन्। तदा कान्चनमालिनी धर्मदानमुद्दिश्य मनः समर्प्य गायति—“प्रायश्चित्तं करिष्यामि, मां रक्षस्व, मा शोकं कुरु।” दृढनिश्चयं कृत्वा सा मुक्त्यर्थं यत्नं करिष्यामि; वार्षिकं माग्धव्रतमहं विधिवत् अनुष्ठितवती। श्रद्धया, हे भाग्यवती, ब्रह्मक्षेत्रयोः श्वेतकृष्णयोः तानि माग्धव्रतानि कृतानि; तस्य पुण्यस्य संख्यां तव कथयिष्यामि, हे राक्षस। विद्वांसः गुप्तधर्मपालनं वदन्ति; वेदविदः विपत्तिप्राप्ताय दानं स्तुवन्ति। हे भाग्यवती, वर्षा समुद्रे पतित्वा मेघः किं फलम् आप्नोति? तस्य पुण्यजन्यं फलम् मया अनुभूतम्, हे राक्षस। तत् पुण्यं तुभ्यं दास्यामि, यत् तत्क्षणात् पापं नाशयति। ततः वासः निच्य, कमले जलं स्थापयित्वा। सा माग्धव्रतसम्भूतं पुण्यं वृद्धराक्षसाय ददात्। शृणु, हे राजन्, माग्धव्रतस्य अद्भुतशक्तिं। तत्पुण्यं लब्ध्वा राक्षसशरीरं विमुक्तम् अभवत्; दिव्यरूपं सौरमूर्तिसदृशं प्रकटितम्। देवयानमार्गे स्थितः, हर्षसंपन्ननेत्रः, आकाशे दीप्तिमान् दिशः प्रकाशयन्। दिव्यरूपधारी द्वितीयसूर्यवत् शोभमानः, तदा सः कान्चनमालिनीं साधुषु स्तुत्वा हर्षितः। “हे भाग्यवती, ईश्वरः कर्मफलदाता सर्वं जानाति; यत् त्वया मम कृते कृतम्, तस्मिन् मम प्रायश्चित्तं नास्ति। अधुना दयया अनुग्रहं कुरु, सर्वधर्ममार्गं मां उपदिश। सर्वकर्माणि यथापापं न भूयात्, तत् त्वत्तः श्रुत्वा अनुमत्याऽहम् देवस्थानं गमिष्यामि।” दत्तात्रेयः उवाच—एवं तस्य प्रियधर्मयुक्तं वचनं श्रुत्वा, कान्चनमालिनी हर्षसंपन्ना धर्मं राजन् अकथयत्। “सदा धर्मं अनुगच्छ, जीवहानिं त्यज, साधून् सेव, कामरूपशत्रुं जय; शीघ्रं परदोषगुणकथां त्यज, सत्यं वद, हरिं पूजय, देवलोकं गच्छ। अस्थिमांसशोणितमयम् देहासक्तिं त्यज; पत्नीपुत्रादिषु ममत्वं सदा परित्यज; क्षणभंगुरं जगत् पश्य, वैराग्यरसास्वादनं कुरु, योगे स्थिरः भव। स्नेहात् धर्ममार्गं तव उक्तवान्, मनः तत्र स्थापय, सदाचारयुक्तः भव; राक्षसशरीरं त्यक्त्वा, दिव्यतेजोरूपं लब्ध्वा, शीघ्रं हर्षेण स्वर्गं गच्छ।” धर्मवचनं श्रुत्वा, राक्षसः प्रहृष्टः सन्तुष्टः उवाच—“सदा त्वं हर्षिता भव, शुभं तव सदा अस्तु। कैलासे शिवसमीपे चन्द्रसूर्यावधि वस; उमया सह तव प्रेम नित्यं अविच्छिन्नं अस्तु, हे सुभगवर्णे। हे मातः, धर्मतपसि सदा स्थिता भव; तव देहे लोभः मा भूयात्, दुःखितानां दुःखं सदा हर।” एवं उक्त्वा, सुवर्णमालया भूषितां साध्वीं प्रणम्य, राक्षसः स्वर्गं गतः, गन्धर्वैः स्तुतः। ततः दिव्यस्त्रियः आगत्य, कान्चनमालिनीशिरसि पुष्पवृष्टिं हर्षपूर्णा अकुरुत। आलिंग्य ताः स्निग्धवचनं ऊचुः—“हे भाग्यवती, राक्षसस्य मोक्षं कृत्वा अद्भुतं कर्म कृतवती। तस्य पापिनः भयात् कश्चन वनं न प्रविशेत्; अधुना, निर्भयाः यथेष्टं विचरिष्यामः।” तेषां वचनं श्रुत्वा, हे राजन्, कान्चनमालिनी स्वधर्मदानात् हृष्टा तस्मिन्क्षणे पूर्णसन्तोषा अभवत्। राक्षसं शीघ्रं विमोच्य, गन्धर्वकन्येषु श्रेष्ठा कान्चनमालिनी हर्षपूर्णहृदया हरस्य धाम गतवती। यः भक्त्या एतत् साध्वीवचनं शृणोति, तस्य मनः धर्मे स्थिरं भवति, राक्षसैः कदापि न बाध्यते। पार्वती उवाच—“अस्य द्वीपस्य तीर्थानि के? कथय, हे पुण्यशील। अयं द्वीपाधिपः पृथिव्यां नित्यं स्थितः। कृपया, प्रभो, संख्या वद।” महादेवः उवाच—“सः सर्वव्यापी, सर्वेषु जीवेषु सर्वत्र दृश्यः; सप्तस्वपि लोकेषु यत् किंचित् चलं स्थिरं वा दृश्यते। तस्य तत्त्वं विना, हे देवि, अहं न किञ्चन दृष्टवान् न श्रुतवान्; अतः विष्णुः, महादेवः, केशवः, दुःखहरः, अत्र तीर्थरूपेण स्थितः, हे सुरेश्वरी। अधुना तानि तीर्थानि वक्ष्यामि, नात्र संशयः। प्रथमं पुष्करं श्रेष्ठं पुण्यं; द्वितीयं वाराणसी मोक्षप्रदं क्षेत्रम्। तृतीयं नैमिषं ऋषिशुद्धिकर्तृ, चतुर्थं प्रयागं तीर्थेषु श्रेष्ठम्। पञ्चमं कार्मुकं गन्धमादनसमुत्पन्नम्; एकादशं काञ्यकुब्जं यत्र वामनः स्थितः। सप्तमं विश्वकायं शोभनगिरौ; अष्टमं गौतमं मन्दरस्थं। नवमं मदोत्कटं, दशमं रथचैत्रकं; एकादशं काञ्यकुब्जं यत्र वामनः वसति। द्वादशं मलयं, ततः कुब्जाम्रकं; ततो विश्वेश्वरं, गिरिकर्णं, केदारं मोक्षदायकम्। बाह्यं हिमालयपृष्ठे, गोकरणं तथा गोपकं; स्थानेश्वरं हिमालये, बिल्वकं बिल्वपत्रिकया। श्रीशैलं माधवतीर्थं, भद्रं भद्रेश्वरे; वाराहे विजयः, वैष्णवः वैष्णवगिरौ। रौद्रं रुद्रकोटौ, पैत्र्यं कालिजरगिरौ; कं पिलाय कपिलतीर्थं, मुकुटे कर्कोटकं च।” एवं महादेवः पार्वत्यै तीर्थानि पुण्यानि कथयामास।