श्रीभगवानुवाच— दानस्य धर्मं प्रवक्ष्यामि, नृपश्रेष्ठ। चौराय कदापि दानं न दातव्यं, स यदि अत्रिसमः अपि भवेत्। तृप्तिहीनाय अपि दानं न दातव्यं, मृतशरीरं च परित्याज्यम्। अतीव दर्पयुक्ताय, विशेषतः कपटीने, वेदशास्त्रपारंगते अपि, सदाचाररहिते, दानं न दातव्यं; स एव परिहार्यः। श्राद्धकाले च दाने च एवं पुरुषः कदापि योग्यः न भवति, राजन्। इदानीं तु फलप्रदं पुण्यदं दानं कथयामि। श्रद्धया, कालेन, पुण्यस्थलेन, पात्रेण च युक्तं दानं पुण्यं जनयति। श्रद्धायाः समं न पुण्यं, न च सुखं विद्यते। श्रद्धा एव जीवेषु श्रेष्ठं तीर्थं, राजन्। श्रद्धारहितेन सह मां एवं स्मर्तव्यम्। पात्रस्य हस्ते एव दानं दातव्यं, लघु अपि चेत्, नृपश्रेष्ठ; नियमेन कृतस्य दानस्य फलं अनन्तं भवति। मम प्रसादेन सः तत् प्राप्नोति, सुखी च भवति। तत्काले वैन्यः उवाच— भगवन्, त्वत्तः पूर्वं नित्यदानस्य फलं श्रुतम्; इदानीं तु काम्यदानस्य फलं अपि श्रोतुमिच्छामि। कृपया प्रयत्नेन तस्य फलं कथय, मम तृप्तिः न लभ्यते, श्रद्धा च अधिकं प्रेर्यते। श्रीविष्णुरुवाच— कद्याचित्काले महोत्सवे श्रद्धया यः दानं ददाति, तस्य फलं प्रवक्ष्यामि, नृपश्रेष्ठ। पात्रे दत्तस्य पुण्यं शृणु— यः हस्तिनं, रथं, अश्वं वा ददाति, सः सेवकसमेतः पुण्ये देशे जन्म लभते, नृपश्रेष्ठ; मम प्रसादात् न संशयः। धर्मात्मा, बुद्धिमान्, बलवान्, अपराजितः, महातेजाः नृपः भवति। यः महोत्सवे भूमिं वा गावं वा ददाति, सः सर्वभोगाधिपतिः भवति। यत्नेन पुण्यात्मने विप्राय दानं दातव्यम्। महोत्सवे तीर्थे पात्रे ज्ञात्वा महादानं यः ददाति, तस्य लक्षणं वक्ष्यामि— सः राज्यं लभते। यः गोप्यं दानं तीर्थे महोत्सवे ददाति, सः शीघ्रं निधिं लभते, अक्षयधनं जायते। महोत्सवे तीर्थे विप्राय सुवर्णवस्त्रैः भूषितं महादानं दद्यात्; तस्य पुण्यं शृणु, राजन्। तस्मै पुत्राः बहवः जायन्ते, धर्मिष्ठाः वेदविदः, दीर्घायुषः, सन्तानयुक्ताः, कीर्तिशालिनश्च। महद् ऐश्वर्यं, विपुलं धनं, सुखं, पुण्यं, धर्मजन्म च लभते। महोत्सवे तीर्थे यत्नेन गोरत्नं सुवर्णवर्णं महात्मने ब्राह्मणाय दद्यात्। तस्य पुण्यं वक्ष्यामि— सुवर्णगोरत्नदानात् सर्वसुखं प्राप्नोति, ब्रह्मायुः पर्यन्तं तत्र वसति। महोत्सवे गाम् अलंकारैः सुवर्णवस्त्राभरणैः संयोज्य दद्यात्; तस्य फलं शृणु, राजन्। महद्द्रव्यं तस्य जायते, सर्वविद्याधिपतिः विष्णुभक्तः भवति। मानवः विष्णोः लोकं यावत् जीवति तावत् वसति। यः तीर्थे ब्राह्मणाय भूषणं ददाति, सः इन्द्रेण सह क्रीडति, महोत्सवे वस्त्रं प्राप्नोति। श्रद्धया पात्रे पृथिव्यां मिश्रितं अन्नं दत्त्वा, सः वैकुण्ठे विष्णुतुल्यवीर्यः प्रमुद्यते। सुवर्णं वस्त्रैः सह विप्राय शान्त्यर्थं दत्त्वा, सः स्वेच्छया वैकुण्ठे अग्निसमप्रभः सुखेन वसति। शोभनं सुवर्णपात्रं सर्पिषा पूरयित्वा, रजतच्छदेन छादयित्वा, वस्त्राभरणमालया अलंक्रिय च, पुष्पमालया युक्तं, यज्ञसूत्रेण भूषितं, स्थाप्य, वेदमन्त्रैः पूज्य, षोडशोपचारैः शुद्धैः पूजयित्वा, तत् महात्मने ब्राह्मणाय दद्यात्। ततः षोडश गावः वस्त्रयुताः ताम्रदोहनपात्रयुक्ताः सुवर्णालंकृतं दानं दद्यात्। तथैव द्वादश गावः वस्त्राभरणैः भूषिताः पृथक् ब्राह्मणाय दद्यात्, अत्र न संशयः। एवं अन्यदानानि तीर्थकाले विप्रगृहे च यथाकालं दातव्यानि, राजसत्तम। श्रद्धया दत्तं महत् पुण्यं जनयति। विष्णुरुवाच— कामेन यत् किञ्चिद् दानं विष्णवे समर्प्य दत्तं, तस्य यथासङ्कल्पभावात् तद्रूपं फलम् अवाप्नोति, न संशयः। यज्ञादौ च दानात् यत् ऐश्वर्यं जायते, तत् वक्ष्यामि। श्रद्धया दत्त्वा स ज्ञानवृद्धिं प्राप्नोति, दुःखं न प्राप्नोति, जीवन्नेव धर्मात्मा सुखानि भुञ्जते। सः दाता दिव्यं पदं प्राप्य, इन्द्रसुखानि भुञ्जानः, कुलं स्वर्गे सहस्रयुगं नयति। इति श्रीपद्मपुराणे दानधर्मकथनं सम्यग् प्रवृत्तम्।