गन्धर्वैः स्तुतः शक्रः अमरावतीं प्रति जगाम। तथा प्रयागे, पाकोदनः साक्षात् पापात् विमुक्तः अभवत्। तस्मात्, हे भाग्यवति, त्वमपि प्रयागं गच्छ, यः देवैः पूजितः; तत्र क्षणेन पापनाशः निश्चितं स्वर्गप्राप्तिश्च सिध्यति। तस्य वाक्यं शुभकथायुक्तं श्रुत्वा सा स्त्री आकुला सञ्जाता, तत्क्षणाद् ब्राह्मणस्य पादयोः प्रणम्य स्थितवती। सा स्वबान्धवान् दासदासीगृहं च परित्यज्य, सर्वान् भोगानिव विषमिव त्यक्तवती। तस्याः शरीरं क्षणेन क्षयमुपगतम् दृष्ट्वा, अहं भीषणनरकसागरान्तराग्निना संतप्तः तत्रतः निर्गतः। मृतशरीरव्याघ्रेण विदीर्णहृदयः सन्, शुक्लकृष्णतीर्थयोः माघमासे स्नानं कृतवान्। तस्य स्नानस्य माहात्म्यं शृणु, हे जराजररात्रिचरः—त्रिदिने पापानि नष्टानि, सप्तविंशतिदिने तु यत् पुण्यं शेषमभवत्, तेन दिव्यत्वं लब्धं मया। कैलासे गिरिजासखित्वेन अहं प्रमुदितः। प्रयागस्य प्रभावेन पूर्वजन्मस्मृतिं लब्धवान्; प्रयागमाहात्म्यं स्मृत्वा, प्रतिवर्षं माघे तत्र गच्छामि। एवं, हे राक्षस, यत् त्वं विस्मितचित्तः मां पृष्टवान्, तदाख्यातं सम्पूर्णं मम चरितं तव तुष्टये। अधुना, मम तुष्टये, त्वमपि तव स्वकथां कथय, हे राक्षस—कथं कर्मणा त्वं घोररूपः भीषणदर्शनश्च जातः? किंचित् दाढिमान्, दीर्घदंष्ट्रः, पर्वतगुहासु मांसभक्षी—इत्यादि रूपेण स्थितः स राक्षसः उवाच—यः इच्छितं ददाति, गृह्णाति, रहस्यं वदति, पृच्छति। नूनं, हे सौम्ये, साधवः हृष्टाः, सर्वं सद्गुणं त्वयि दृश्यते; नूनं, हे सुनेत्रे, त्वं तैः पूजिता इति मे मन्ये। शुभे, त्वं शीघ्रं एतत् क्रूरकर्मणः उपायं करिष्यसि; तस्मात्, वदामि, हे सौम्ये, यत् पापं मया कृतम्। दुःखं साधुषु निवेद्य, ततः पूर्णसुखी भवति; शृणु, हे सुश्रोणि, अहं ऋग्वेदविद् वेदशास्त्रपारगः काश्यां जातः। पूर्वं महान् शुद्धकुले ब्राह्मणः जातः; पापराजसु, शूद्रेषु, जनानाम् मध्ये स्थितः। वाराणस्यां अहं पापकान् दानान् अगृह्णम्, तद् भीषणकर्म; वार्यमाणोऽपि पुनः पुनः तानि अगृह्णम्, निन्दितः सन्। चाण्डालादपि पापकं दानं न त्यक्तम्; तत्र च मोहितचित्तः अन्यानि पापानि अपि अकरवम्; न अस्ति पापं यन्न मया कृतम्। शृणु, हे शुभवर्णे, अन्यदपि दोषं क्षेत्रविषये—अविमुक्ते लघुपापमपि मेरुसमं भवति; तस्मिन्नेव जन्मनि पुण्यं न सञ्चितम्। ततः दीर्घकालानन्तरं तत्रैव मृतः, हे सुशोभने; अविमुक्तस्य प्रभावेन नरकं न गतः। कथ्यते—अविमुक्ते मृतः पापी अपि नरकं न गच्छति; किन्तु तत्र कृतं पापं वज्रसन्निभं दृढं भवति। तस्मात् वज्रसन्निभात् पापात्, मम जन्म राक्षसत्वमभवत्; हिमवति घोरे अतीव क्रूरे पापात्मनि देहे स्थितवान्। द्वौ काककुले, पूर्वं त्रिः व्याघ्ररूपे, द्वौ सर्परूपे, एकदा उलूकः, ततः पश्चात् वराहः जातः। एषा दशमी राक्षसदेहजन्म, हे तेजस्विनि; सहस्रवर्षाणि मम जन्मानि अतीतानि। सौम्ये, नास्ति उपायः मम दुःखसागरात् उद्धरणाय; अत्र, हे सुशोभनभ्रू, त्रयो योजनानि निर्जनानि कृतानि मया। बहूनि निर्दोषजन्तूनि हतवान्; तस्मात् कर्मणः, हे सुशोभनभ्रू, मम मनः सदा संतप्तम्। त्वां दृष्ट्वा मनसि अमृतसिक्तिः प्राप्ता, शीतलता जाताऽस्ति; तीर्थं कालेन फलं ददाति, साधुसंगः तु साक्षात् शीघ्रं फलं ददाति। अतः, हे सुशोभनभ्रू, विद्वांसः साधुसंगं स्तुवन्ति; सर्वं दुःखं हृदि स्थितं तव निगदितम्। दुर्लभः साधुः, हे सुशोभनभ्रू, यस्य आत्मा न क्लिश्यते; त्वं यथोचितं जानासि, अतः न अधिकं वक्ष्यामि। चिन्तयन्—कथं दुःखसागरं तरिष्यामि?—साधुसंग एव सर्वेषां आधारः। क्षीरसागरः हंसाय जलं ददाति, न बकाय। दत्तात्रेयः उवाच—एवं तस्य वचनं श्रुत्वा, तयोः हृदयं करुणया स्निग्धम् अभवत्। धर्मदानसंकल्पं कृत्वा, काञ्चनमालिनी गायनवती—"अहं प्रायश्चित्तं करिष्यामि; रक्षस्व मां, मा शोचि," इति। दृढनिश्चया सन्, तव मोक्षाय यतिष्ये; मया प्रति वर्षं माघव्रतानि सम्यक् कृतानि। श्रद्धया, हे भाग्यवति, ब्रह्मतीर्थयोः श्वेतकृष्णयोः मया तानि सम्यक् कृतानि; पुण्यसंख्याम् उक्त्वा वदामि, हे राक्षस। ज्ञातवेदाः मनीषिणः सूचयन्ति—धर्मः गुप्तः आचर्यः; विपद्गतेभ्यः दानं स्तुवन्ति वेदविदः। हे भाग्यवति, मेघस्य वारिधौ वर्षति, किं फलं मेघः प्राप्नोति? पुण्यस्य फलं मया स्वयम् अनुभूतम्, हे राक्षस। तत् पुण्यं तुभ्यं दास्यामि, यत् क्षणेन पापं नाशयति; ततः वस्त्रं निःक्षिप्य, कमले हस्ते जलं स्थाप्य। सा माघोत्थं पुण्यं जरराक्षसाय दत्तवती; शृणु, हे राजन्, माघव्रतस्य अद्भुतं प्रभावम्। ततः तत् पुण्यं लब्ध्वा, राक्षसदेहः मुक्तः अभवत्; दिव्यं रूपं प्रादुर्भूतं, सूर्यप्रतिमप्रभं। देवयानमार्गे स्थितः, प्रमुदितलोचनः, आकाशे विराजमानः, स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन् बभासे।