एवं ब्रहस्पतिप्रमुखाः सर्वे तत्र उक्त्वा, तस्माद् विशालसरसि सुवर्णपद्मवनं दृष्ट्वा, प्रस्थिताः। तत्र देवाधिपतिं जागरणेन स्तुत्वा, तस्य गुरोः जागरणेन सः पद्मकोषात् प्रादुरभवत्। तदा इन्द्रः शोकवदनः, विकृतस्वरूपः, लज्जया नम्रदृष्टिः, ज्येष्ठगुरोः ब्रहस्पतेः चरणौ गृहीत्वा, 'मां रक्ष, ब्रहस्पते! एष पापस्य प्रायश्चित्तं वद,' इति याचितवान्। तस्य वचनं श्रुत्वा ब्रहस्पतिः महर्षिः उवाच— 'शृणु, देवाधिपते! पापनाशनस्य उपायं वक्ष्यामि। केवलं प्रयागे स्नानं कृत्वा तस्मिन्नेव क्षणे पापमुक्तः भवसि।' 'एवं, देवाधिपते! तव पापकर्म विमुक्तिः केवलं तेन साध्यते। तत्र त्वया सह गच्छामः,' इति उक्त्वा, पुरोहितेन सह, बलसूदनः प्रयागं प्राप्नोत्। तत्र श्वेतकृष्णतीर्थयोः स्नानं कृत्वा, तत्क्षणात् पापमुक्तः अभवत्। ततः सुराचार्यः प्रसन्नः तस्मै वरं दत्तवान्— 'केवलं प्रयागे स्नानमात्रेण तव पाप नश्यति, हे निष्पाप! हे शक्र, मम अनुग्रहात् शीघ्रमेव—' इति। 'सहस्रयोनिः सहस्रनेत्रत्वं तव भविष्यति,' इति ब्राह्मणस्य वचनेन शचीपतेः तेजः प्रस्फुरत्। सहस्रनेत्रः सः, कमलवनसमानचित्तः अभवत्। ततः सर्वैः परिचारकैः, ऋषिभिः, सम्मानितः, गन्धर्वैः स्तुतः, शक्रः अमरावतीं जगाम। एवं, प्रयागे पाकसूदनः क्षणेन पापमुक्तः अभवत्। 'त्वमपि, भगिनि, प्रयागं गच्छ, देवैः पूजितं; तत्र क्षणेन पापनाशं, स्वर्गलाभं च निश्चितं प्राप्स्यसि,' इति उक्त्वा। तस्य वचनं, शुभकथां च श्रुत्वा, तया शीघ्रं ब्राह्मणपादयोः प्रणामं कृतम्। सर्वान् बान्धवान्, दास्यः, सेवकगृहं च त्यक्त्वा, सर्वसुखानि विषवत् परित्यज्य, सा निर्गता। तस्याः शरीरं क्षणेन नश्यन्तं दृष्ट्वा, अहं दुःखेन, नरकसागरस्य भीषणाग्निना संतप्तः, तत्र निर्गतः। शवपशेन क्लिष्टहृदयः, माघमासे श्वेतकृष्णतीर्थयोः स्नानं कृत्वा। तत्र स्नानस्य महिमा शृणु, वृद्धरात्रिचरः! त्रिदिने पापानि नष्टानि, सप्तविंशतिदिने— स्नानात् प्राप्तं पुण्यं दिव्यत्वं दत्तवान्। कैलासे गिरिजासख्यं प्राप्य, तत्र रमितवान्। प्रयागस्य शक्त्या, पूर्वजन्मस्मरणयुक्तः अभवम्। प्रयागमहिमानुस्मरणेन, प्रतिमाघे तत्र गच्छामि। एवं, राक्षस! यद् अद्भुतमना: त्वया पृष्टं, सर्वं मम कथा तव हर्षाय उक्तम्। अधुना, मम हर्षाय, त्वं स्वकथां वद, हे राक्षस! कस्य कर्मणः तव विकृतरूपं, भीषणं जन्म अभवत्? दाढी, दीर्घदंष्ट्रः, पर्वतकुहरे मांसभोजी— राक्षसः उवाच— यः इच्छितं ददाति, गृह्णाति, रहस्यं वदति, पृच्छति— सत्पुरुषाः हर्षयन्ति, सर्वं तव स्थितं, हे सुनेत्रे! निश्चितं त्वं तैः पूजिता इति मन्ये। शुभे, त्वं शीघ्रं क्रूरकर्मणः उपायं साधयिष्यसि; अतः त्वं, सौम्ये, मया कृतं दुष्कर्म वक्ष्यामि। दुःखं सत्पुरुषे दर्शयित्वा, सर्वं सुखं प्राप्यते; शृणु, सुमध्याम्! अहं ऋग्वेदविद्, वेदशास्त्रपारंगतः, काश्यां जातः। पूर्वं, महान् शुद्धवंशे ब्राह्मणश्रेष्ठः अभवम्; भीरु, पापराजसु, शूद्रेषु, जनसमूहे च। वाराणस्यां, अहं दुष्टदानं स्वीकृतवान्, घोरकर्म; वारितः पुनःपुनः, तानि पुनःपुनः गृह्णन्, निन्दितः। चाण्डालात् अपि दुष्टदानं न निवारितवान्; तत्र, मोहितमना, अन्यानि पापानि कृतवान्; नास्ति पापकर्म यत् न कृतम्। शृणु, सुवर्णवर्णे! अन्यं दोषं क्षेत्रसम्बन्धं; अविमुक्ते, लघुतमं पापं मेरुसमं भवति; तत्र जन्मनि, पुण्यं न अर्जितम्। दीर्घकालं तत्र मृतः, सुमध्यमे! अविमुक्तशक्त्या, नरकं न गतम्। अविमुक्ते मृतः, पापी अपि नरकं न गच्छति; किन्तु तत्र कृतं पापं वज्रवत् दृढं भवति। तस्मात् वज्रसदृशात् पापात्, मम राक्षसत्वं अभवत्; भीषणं, अतीव क्रूरं, पापकर्मजन्यं, हिमवद्गिरौ जन्म अभवत्। द्विः गृध्रवंशे, पूर्वं त्रिः व्याघ्रत्वं, द्विः सर्पत्वं; एकदा उलूकः, ततः वनसूकरः अभवम्। एषा दशमी राक्षसजन्म, हे दिव्ये! जन्मेषु सहस्त्रवर्षाणि गतानि। सौम्ये, दुःखसागरात् मम न उपायः; तत्र, सुशोभनभ्रू, त्रियोजनं जीवहीनं कृतम्। अनेकान् निर्दोषजीवान् हतवान्; तस्मात् कर्मणः, सुशोभनभ्रू, मम मनः सदा संतप्तम्। तव दर्शनामृतसिक्तं मनः शीतलतां प्राप्तम्; तीर्थं कालात् फलति, सत्संगः तु तत्क्षणात्। अतः, सुशोभनभ्रू, सत्संगं बुद्धिमन्तः स्तुवन्ति; सर्वं हृदयदुःखं तव उक्तम्। दुर्लभः सत्पुरुषः, सुशोभनभ्रू, यस्य आत्मा न दुःखितः; त्वं यथायोग्यं जानासि, अतः अहं न अधिकं वक्ष्यामि। 'कथं दुःखसागरं तिर्यां?'—सत्संगः सर्वस्य आधारः, पोषकः च।