शरीरे स्थितः शत्रुरयं दुर्जयः, नित्यं तृष्णया दग्धः, सदा बलवत्तरः—एवं स गूढमन्त्रे वासवस्य पद्मगृहे संवादमकरोत्। आखन्डलविना, हे भीरु, देवलोकः न शोभते; तस्मात् देवाः, गन्धर्वैः, लोकपालैः, किंनरैश्च सह, शचीसहिताः, बृहस्पतिं पृष्टवन्तः—“भगवन्, न वयं जानिमः क्व स महादेवो गतः। कुत्र निवसति? कुत्र गतः? वा कुत्र तमन्विष्येम? तस्य विना, देवसंघैः सहितः, स्वर्गः न शोभते। यथा गुणसम्पन्ने कुलवृत्तान्ते योग्यपुत्रेण विना तदकुलं न सम्पूर्णं भवति, एवं शीघ्रं चिन्तयेम किमु उपायं येन स्वर्गः पुनः शोभेत।” “स्वामिना च समृद्ध्या च समन्वितः स्वर्गः पुनः स्थाप्यताम्; विलम्बो न कर्तव्यः।” इत्येवं तेषां वचांसि श्रुत्वा गुरुर्बभाषे—“अहं जानामि, स दोषलज्जया क्व निवसति; मघवान् त्वरया कृतकर्मणः फलं प्राप्नोति। धर्मत्यागात् नराः भीषणं फलं प्राप्नुवन्ति; अहो, राज्यमदेन मोहितः स विवेकं न कृतवान्। स दोषं कृतवान्, दृश्यादृश्यविनाशं च; मूढाः, दैवमोहितचित्ताः, एवं कर्माणि कुर्वन्ति। पापात् जन्मापि निष्फलं भवति, इहापि परत्र च; इदानीं गच्छामः यत्र शक्रः वसति।” एवं उक्त्वा सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः प्रस्थिताः; ते विस्तीर्णे सरसि सुवर्णपद्मवनं दृष्टवन्तः। ते देवेशं स्तुतवन्तः येन तस्य जागरणेन स उत्थास्यति; ततः गुरोः प्रबोधनात् स पद्मकोषात् निष्प्रपद्यत। तस्य मुखं विषण्णं, रूपमपि विकृतम्, लज्जया अवलोकनं न कृत्वा, इन्द्रः गुरोः पादौ समालिङ्ग्य प्रार्थयामास—“मां पालय, एतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं ब्रूहि, हे बृहस्पते!” तदा बृहस्पतिः देवेशस्य वचनं श्रुत्वा उवाच—“शृणु, देवेश, पापनाशनं उपायं वदामि; केवलं प्रयागे स्नानमात्रेण तस्मिन्नेव क्षणे पापात् विमुक्तो भवसि। तेनैव त्वं, हे देवेश, पापात् विमुच्यसे; तत्र गच्छामः सर्वे सह त्वया।” ततः पुरोहितसहितः बलारातिः प्रयागं गतः। स श्वेतकृष्णतीर्थयोः स्नात्वा तत्क्षणादेव पापात् विमुक्तः अभवत्; ततः सुराचार्यः तुष्टः सन् तस्मै वरं दत्तवान्—“केवलं प्रयागे स्नानमात्रेण पापं नश्यति, हे निष्पाप; हे शक्र, मम प्रसादात् तव पापं नष्टं, शीघ्रमेव—सहस्रयोनिः सहस्रनेत्रश्च भविष्यसि।” ब्राह्मणस्य वचनेन शचीपतिः प्रकाशमानः अभवत्। सहस्रनेत्रः, यस्य मनः पद्मवनसमानं बभूव, तदा सर्वैः परिचारकैः मुनिभिः च पूजितः, गन्धर्वैः स्तुतः, शक्रः अमरावतीं जगाम। एवं प्रयागे पाकशत्रुः क्षणेन पापात् विमुक्तः। “त्वमपि, हे पुण्ये, प्रयागं गच्छ, देवैः पूजितं; क्षणेन पापनाशाय, स्वर्गप्राप्तये च निश्चितम्।” एवं तस्य वचः श्रुत्वा, शुभां कथां च, सा आकुलता-गृहीता, त्वरया ब्राह्मणस्य पादौ प्रणम्य, सर्वान् बान्धवान्, दासदासीगृहं च परित्यज्य, सर्वसुखानि विषवत् उत्सृज्य, गच्छति स्म। तस्याः शरीरं क्षणेन विनश्यन्तं दृष्ट्वा, अहं दुःखदग्धः, नरकसागरस्य भीषणाग्निना संतप्तः, निर्गतः। मृतशरीरपिशाचदुःखेन विदीर्णहृदयः, अहं माघमासे श्वेतकृष्णतीर्थयोः स्नात्वा, त्रिदिनेषु पापं नष्टवान्; सप्तविंशतिदिनेषु—तस्मात् स्नानात् यत् पुण्यं शेषं बभूव, तेन दिव्यत्वं प्राप्नवम्। कैलासे गिरिजायाः प्रियसखा इव रमणीयं प्राप्नवम्। प्रयागस्य प्रभावात्, स्मृतिपूर्वजन्मा अभवं; प्रयागमाहात्म्यं स्मरन्, प्रतिवर्षं माघे तत्र गच्छामि। एवं, हे राक्षस, यत् त्वं विस्मितचित्तः पृष्टवान्, तत्सर्वं विस्तारतः मम आख्यानं तव मनोरथाय उक्तम्। इदानीं, मम प्रियाय, त्वं स्वकथां वद, हे राक्षस; केन कर्मणा त्वं एतादृशं विकृतरूपं भीषणं च जातः? दाढी, दीर्घदंष्ट्रः, पर्वतगुहायां मांसभक्षी—राक्षसः उवाच—यच्छति यदिष्टं, गृह्णाति, गुह्यं भाषते, पृच्छति— नूनं, हे साध्वी, सत्पुरुषाः हृष्यन्ति, यत् सर्वं त्वयि प्रतिष्ठितं; नूनं, शुभेक्षणे, त्वं तैः पूजिता असि, इति मे मतिः। शुभे, त्वं शीघ्रं तस्य क्रूरकर्मणः उपायं करिष्यसि; तस्मात्, हे साध्वि, यत्पापं मया कृतं, तत् वक्ष्यामि। दुःखं सत्पुरुषेभ्यः प्रकाश्य, ततः सर्वथा सुखी भवति; शृणु, सुभगे, अहम् ऋग्वेदविद्, वेदशास्त्रपारगः, काश्यां जातः। पूर्वं महति शुद्धकुले जातः ब्राह्मणश्रेष्ठः अभवम्; हे भीरु, पापराजसु, शूद्रेषु, जनसमूहेषु च। वाराणस्यां दुष्टदानं स्वीकृतवान्, घोरकर्म; बहुशः निषिद्धोऽपि, पुनः पुनः तानि दानानि गृह्णन्, निन्दितः। चाण्डालस्यापि दुष्टदानं न निवारितवान्; तत्र मोहितचित्तः, अन्यानि पापानि अपि कृतानि; नास्ति पापं यत् मया न कृतम्। शृणु, शुक्लवर्णे, अन्यदपि दोषं क्षेत्रसम्बन्धि; अविमुक्ते लघुतमप्यपि पापं मेरुसमं भवति; तस्मिन् जन्मनि किञ्चित् पुण्यं न संचितम्। ततः, दीर्घकालानन्तरं, तत्रैव मृतः, सुमुखि; अविमुक्तस्य प्रभावेन, अहं नरकं न गतवान्।